ދެން އޮތީ ބާކީ މަހެކެވެ. އޭޕްރީލް ހަތަރު ވަނަ ދުވަހު ބާއްވާ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބާ އެކުއެކީހެން ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކަށް ދާން މިހާރު އެދަނީ ތައްޔާރުވަމުންނެވެ. ދަމަކުން ޖަހައިލި ބަޑިއެއްހެން ކަންވެ، ނިމި އެދަނީ އެހާވެސް އަވަހަށެވެ. ރާއްޖޭގައި ވަކިވަކިން ބާއްވަމުން އައި ރިޔާސީ އިންތިޚާބާއި މަޖިލިސް އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލަން، ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކަށް ދާން މަޖިލީހުން ނިންމިތާ ވެސް އަދި މަހެއް ނުވެއެވެ.
މިއިން ކޮންމެ އިންތިޚާބަކީ ހައްތަހާވެސް ރައްޔިތުންގެ ހައްގެކެވެ. ރައްޔިތުން ނިންމަންޖެހޭ ނިންމުމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަވަސްއަރުވާލައިގެން، ކަމުގެ ދެކޮޅު ވެސް ރައްޔިތުންނަށް ރަނގަޅަށް ނޭނގެނީސް އެ ބާއްވަނީ ރެފަރަންޑަމެކެވެ. މިއީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ބާވައެވެ؟ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން ރައްޔިތުންނަށް އެއީ ކިހާވަރެއްގެ ކަމެއްކަން ބުނެދީ ހޭލުންތެރިކުރުމުވެއް ވެސް ނެތީހެއްޔެވެ؟ ސަރުކާރުގެ މެޖޯރިޓީ އޮތް ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުން ކަންކުރަން ނިންމީމާ އެއީ ރައްޔިތުންގެ ނިންމުމަށްވޭ ހެއްޔެއެވެ؟ ނޫނީ އެއީ އަސްލުވެސް ސަރުކާރުން އެ ބުނާ ޚަރަދުކުޑަކުރުމުގެ ފޯމިއުލާއަކަށް ދިޔުން ހެއްޔެއެވެ؟
ސަރުކާރުން ބުނަނީ ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލަނީ ޚަރަދުކުޑަކުރުމަށް ކަމަށެވެ. އެ ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށް ބޭއްވުމުން ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއިން މަދުވެގެން 120 މިލިއަން ރުފިޔާ ސަލާމަތް ކުރެވޭ ކަމަށް ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވެސް އޭރު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި، އެ ރުފިޔާއިން ނިކަމެތި އެތައް އާއިލާއެއްގެ ކަންތައް ސަރުކާރަށް ނިންމައިދެވޭނެކަން ރައީސް ވަނީ ފާހަގަކުރައްވައިފައެވެ. ނަމަވެސް ކުއްލިއަކަށް މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ފާސްކުރުމަކުން މިހާ އަވަހަށް ރެފަރަންޑަމަކަށް ގޮސްގެން މިކަން ކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ ހަމަ ހަރަދު ކުޑަ ކުރުން ހެއްޔެވެ؟
ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމުގައި ހުރި ކަންބޮޑުވުންތަކާ ގުޅިގެން ކުރީގެ ނައިބުރައީސް ފައިސަލް ނަސީމް ރޭ ބޭއްވެވި ޚާއްސަ ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންގައި -- ސަން ފޮޓޯ/ މުހައްމަދު އަފްވާން
ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލުމުގައި ހުރި ކަންބޮޑުވުންތަކާ ގުޅިގެން ކުރީގެ ނައިބުރައީސް ފައިސަލް ނަސީމް ރޭ ވަނީ ޚާއްސަ ޕެނަލް ޑިސްކަޝަނެއް ބާއްވަވައިފައެވެ. މި ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންގައި މިހާރު ރާއްޖޭން މި އަމަލު ކުރާ ގާނޫނުއަސާސީ ޑްރާފްޓްކުރުމުގައި އުޅުއްވި އޭރުގެ މަޖިލިސް މެންބަރުންނާއި، ގާނޫނީ ވަކީލުންނާއި އެ ނޫނަސް ކަމާ ބެހޭ ވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ބޭފުޅުން ބައިވެރިވެވަޑައިގަތެވެ.
އެމްޑީޕީ އުފެއްދީންސުރެ އެ ޕާޓީގައި އިސްކޮށް މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން އަންނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މަނަދޫ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރު މުހައްމަދު ތޯރިގު (މަނަދޫ ތޯރިގު) ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމްގެ 30 އަހަރުގެ ދިގު ވެރިކަމުގައި ވެސް, ވޯޓަކަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން ވެރިކަމުގެ ދެ ނިޒާމުގައި ހުރި ތަފާތު ރައްޔިތުންނަށް ބުނެދީ ކިޔައިދީ ހެދިއެވެ.
"އޭގެ ރަނގަޅާއި ނުބައި އަންގައި ދީފައޭ ވޯޓަކާ ހިސާބަށް ދަނީ. މުޅި ގާނޫނުއަސާސީ ހެދުމުގެ މަގުސަދަކީ ވެސް އޭރުގެ ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެނައުން. މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަން ވައްޓާލުން ނުވަތަ އެވެރިކަން ބަދަލުކުރާނެ މަގަކަށް ގެންދިޔުން،" ތޯރިގު ވިދާޅުވިއެވެ.
ނަމަވެސް މިހާރު ކަން ވަނީ އޭރާ އަޅާ ބަލާއިރު ވެސް މާ ގޯސްކޮށް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަވަސް އަރުވާލައިގެން، ކަމުގެ ދެކޮޅު ރައްޔިތުންނަށް ރަނގަޅަށް ނޭނގެނީސް ރެފަރެންޑަމަކާ ދިމާލަށް ދާތީ އޭނާ ވަނީ ނުރުހުން ފާޅުކުރައްވައިފައެވެ.
"ޚާއްސަ މަޖިލީހުގެ ޑްރާފްޓިން ކޮމިޓީގައި ވެސް އިން މީހެއް އަޅުގަނޑަކީ. އޭރަށްވުރެ މާ ގަމާރު މިހާރު. މިއަށް [ވޯޓަށް] ނޫނެކޭ ބުނާނަމަ ރައްޔިތުން ކައިރީ ބުނަން [ކަމުގެ ދެކޮޅު ކިޔައިދޭން] ދާނީ ކޮން ބައެއް؟ ރައްޔިތުން އިތުބާރުކުރާ ސިޔާސީ މީހަކު ހަގީގަތުގައި ވެސް މިހާރަކު ނެތް،" ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވައި ތޯރިގު ވިދާޅުވިއެވެ.
ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންގައި މަނަދޫ ތޯރިގު ވާހަކަދައްކަވަނީ: ފަހަތުން ގާނޫނުއަސާސީ ޑްރާފްޓްކުރި ކޮމިޓީގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި އާތިފް -- ސަން ފޮޓޯ/ މުހައްމަދު އަފްވާން
މަޖިލީހުގައި ގާނޫނުއަސާސީ ޑްރާފްޓްކުރި ކޮމިޓީގައި މަސައްކަތްކުރެއްވި އާތިފް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލާނަމަ އެއީ ޕާލިމެންޓްރީ ނިޒާމެއްގައި ކަންވާނެ ގޮތެވެ. އިހު އޮތް ގޮތް ކަމުނުދާތީ އެ ދުވަހު ރައްޔިތުން ބޭނުންވީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. ދެން މިއަދު ބަދަލުވީ ކޮން ކަމެއްތޯ އޭނާ ވަނީ ސުވާލުއުފައްދައިފައެވެ.
"މި އިސްލާހު ގެންނަން ބޭނުންފުޅުވާ ބޭފުޅުން އެ ދައްކަވަނީ ނޫންތޯ ޚަރަދުކުޑަކުރާ ވާހަކަ. ޚަރަދުކުޑަކުރާށޭ ވިދާޅުވެ ވާހަކަދައްކަވާއިރު އޭރު އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތްކުރީ ޕާލިމެންޓްރީ ނިޒާމެއްގައި. ޕާލިމެންޓްރީ ނިޒާމެއްގައި ދެ އިންތިޚާބު އެއްވެފަ ނޫންތޯ އޮންނާނީ. އެކަމަކު އެގޮތެއް ކަމަކު ނުދިޔައެއް ނޫންތޯ އޭރު؟ ރިޔާސީ އިންތިޚާބަކަށް ނޫންތޯ ދިޔައީ؟" އާތިފް ވިދާޅުވިއެވެ.
ގާނޫނުއަސާސީގައި އިސްލާހުކުރަންޖެހޭ ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތައް ހުރިކަން އެނގިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށާއި، އެހެންނަމަވެސް އެ އިސްލާހު ކުރަން ދެން ތިބީ ވެސް ސިޔާސީ ޕާޓީތަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހުން ކަމަށް އާތިފް ވިދާޅުވިއެވެ. ނިމިދިޔަ 19 ވަނަ މަޖިލީހުގައި އެމްޑީޕީއަށް ވެސް އެ ފުރުސަތު ލިބިއްޖެ ކަމަށާއި ނަމަވެސް އެމްޑީޕީއަކުން ވެސް ގެންނަންޖެހޭ އިސްލާހުތަކެއް ގެނެސްފައިނުވާކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. ދެން އައި ސަރުކާރުން ވެސް ކުރަނީ ހަމަ އެއްކަމެއް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އެއްވެސް ގައުމެއްގައި ގާނޫނުއަސާސީއަކީ ފުރަތަމަ އެ ހަދާއިރު އެ އޮންނަ ގޮތަކީ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތެއް ކަމަށް ބަލާނެ ގައުމަކަށް ނުވާނެ ކަމަށާއި، އެއަށް އިސްލާހު ގެންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް އާތިފް ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަމަކު، އެ އިސްލާހު ގެންނަންޖެހޭނީ ހެޔޮ ނިޔަތަކާއެކު ރަނގަޅު މަގުސަދެއްގައި ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
"އެ ފުރުސަތު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބުނީމަ، އެމްޑީޕީއަށް ލިބުނީމަ، އަޅުގަނޑުމެން އެކަން ނުކުރީ. ދެން މިހާރު ކިހިނެއްތޯ އަޅުގަނޑުމެން އެކަން ކުރާނީ؟ ކޮން ގޮތަކަށްތޯ އަޅުގަނޑުމެން ދެން އެ ވާހަކަ ރައްޔިތުންނަށް ދައްކައިދޭނީ؟" އާތިފް ވިދާޅުވިއެވެ.
"އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައިވާ ގޮތަކީ ޕޮލިޓިކްސް މިވަނީ އެބޯވް އެވްރިތިން އެލްސް. އެބޯވް ދަ ކޮންސްޓިޓިއުޝަން އޯލްސޯ. މިއުޅެނީކީ ކޮންމެހެން މީހަކު ވެރިކަމަށް އަޔަނުދޭކަށް ނޫން،" އާތިފް އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
ގާނޫނުއަސާސީއަކީ ރައްޔިތުންގެ އެއްޗެއް ކަމުން، އެއަށް އިސްލާހެއް ގެންނަނަމަ އެއީ އެމީހުންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގިގެން، އެމީހުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ގެންނަންޖެހޭ އެއްޗެއް ކަމަށް އާތިފް ވިދާޅުވިއެވެ.
ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންގައި އަލީ ހުސައިން ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވަނީ -- ސަން ފޮޓޯ/ މުހައްމަދު އަފްވާން
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކެންދޫ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރު އަދި ގާނޫނީ ވަކީލު އަލީ ހުސައިން ވަނީ އެ ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންގައި އާތިފް ދެއްކެވި ވާހަކައަށް ތާއީދުކުރައްވައިފައެވެ.
"އުސޫލެއްގެ ގޮތުން އާތިފް ދެއްކި ހުރިހާ ވާހަކައެއް އަޅުގަނޑު 100 ޕަސެންޓް ތާއީދުކުރަން. ބައިވަރު މައްސަލަތައް އެބަހުރި ގާނޫނުއަސާސީ ވުޖޫދަށް އައިއްސުރެ. އެހެން ގައުމެއްގައި، އެހެން ތަނެއްގައި ކަމެއް ކުރިއެކޭ ކިޔާފަ އަޅުގަނޑުމެން އެކަމެއް ކުރާކަށް ނުޖެހޭ،" އަލީ ވިދާޅުވިއެވެ.
"އަޅުގަނޑަށް ވެގެން ވާނަމަ އަޅުގަނޑު ލިޔާނަން ގާނޫނުއަސާސީގައި ރައީސުލްޖުމްޙޫރިއްޔާ މަޖިލިސް އިންތިޚާބުގައި ވެސް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުގައި ވެސް ބައިވެރިވުން އެއީ ގާނޫނީ ގޮތުން ނުކުރެވޭނެ ކަމެކޭ. އެއީ އެންމެންގެ ރައީސުލްޖުމްޙޫރިއްޔާ. އެމަނިކުފާނަކަށް އެންމެން ހޮވާކަށް ކެމްޕެއިން ކުރާކަށް ނޫޅެވޭނެ! ނުދެވޭނެ!" އަލީ ވިދާޅުވިއެވެ.
އަލީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އަނެއްކާވެސް އެ އުޅެނީ ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހުކޮށް، ގޯހެއް ހަދަންށެވެ. އެކަށީގެންވާ ވަގުތެއް ނެތި އިސްލާހު ގެނެސް، އަވަސް އަރުވާލައިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރީއެވެ.
އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ރެފަރަންޑަމް ވޯޓަކަށް އެދަނީ ވެސް ދެ ވައްތަރެއްގެ ދެ އިންތިޚާބެއް އެއްކޮށް ބާއްވައިގެންނެވެ. އެއްކޮޅުން ރައްޔިތުން ކައުންސިލަރުން ހޮވަންވީއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ރެފަރެންޑަމް ވޯޓެކެވެ.
"ރެފަރަންޑަމް ވޯޓަށް ފަހު ދެން ގާނޫނުއަސާސީއަށް ނުގެނެވޭނެ އިސްލާހެއް ނޯންނާނެ. ރެޑް ފްލެގްއަކާ ދިމާލަށް މި ދިޔައީ،" އަލީ ވިދާޅުވިއެވެ.
އެ ޕެނަލް ޑިސްކަޝަންގައި ވާހަކަދެއްކެވި ކޮންމެ މެންބަރެއްގެ ޚިޔާލު ވެސް ހުރީ އަވަސްއަރުވާލައިގެން ސަރުކާރުން ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހުކުރާތީ އެކަމުގެ ކަންބޮޑުވުމެވެ. އެބޭފުޅުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ސަރުކާރުގެ އެ ފޯމިއުލާ ކިތަންމެހާވެސް ގޯހެވެ.
މިހާރު އިދިކޮޅު އެމްޑީޕީން ވަނީ އެ ވޯޓު ހުއްޓުވައިދިނުމުގެ ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދި ސިވިލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ވެސް ހުށަހަޅައިފައެވެ. އެ ޕާޓީން ވަނީ އެ ވޯޓަކީ ގާނޫނާ ޚިލާފަށް ނަގާ ވޯޓެއްކަން މައްސަލައިގައި ފާހަގަކޮށްފައެވެ.
އެމްޑީޕީން އެ މައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހެޅިނަމަވެސް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން (އީސީ)އިން ދަނީ ވޯޓަށް ތައްޔާރުވަމުންނެވެ.
އިދިކޮޅު ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން މި އިސްލާހަށް ތާއީދުކުރައްވާކަން އެހާތަނަށް ހާމަކުރެއްވީ ކުރީގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު އެކަންޏެވެ. މި އިސްލާހާ ދެކޮޅުކަން އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުން މަޖިލީހުގައި ހާމަކުރެއްވިއިރު، އެ ޕާޓީގެ ރައީސް އަބްދުالله ޝާހިދާއި އެ ޕާޓީގެ ކުރީގެ ޗެއާޕާސަން ފައްޔާޒު އިސްމާޢީލާއި ކުރީގެ ރައީސް ޢަބްދުالله ޔާމީން އަބްދުލްޤައްޔޫމް ވެސް ވަނީ އިސްލާހާ ދެކޮޅުކަން ހާމަކުރައްވާފައެވެ.
ނަމަވެސް ނަޝީދުގެ ރާގު ބަދަލުވެ، މިހާރު ދެ އިންތިޚާބު އެއްކޮށްލާ ވޯޓަށް "ނޫނެކޭ ބުނަން ތައްޔާރު" ކަމަށް ފަހުން އެމަނިކުފާނު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.
ރާއްޖޭގައި ވެރިކަން ކުރާނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށްތޯ ނުވަތަ ރިޔާސީ ނިޒާމަކަށްތޯ ބަލަން ނެގި ވޯޓުގައި ވެސް ލައްކަ މައުލޫމާތު ރައްޔިތުންނަށް ދިނެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު މިފެންނަނީ ކުއްލިއަކަށް ބޮޑު ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކާ ދިމާލަށް ދާތަނެވެ. ބައެއް ތަޖުރިބާކާރުންގެ ކަންބޮޑުވުމަކީ މިއީއެވެ. ރެފަރަންޑަމަކަށް ދާން ވާނީ އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ދިނުމާއެކު ރައްޔިތުންނަށް ވާނުވާ ބުނެދީފައެވެ.