އާންމު އިންތިޚާބެއްގައި އެންމެ ގިނަ ގޮނޑި ހޯދާ ޕާޓީއަކަށް ނުވަތަ ކޯލިޝަނަކަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލެވޭނެ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރި ނަމަވެސް، އިސްރާއީލްގެ ސިޔާސީ ނިޒާމުގައި ކަން ހިނގަނީ އެހެންނެއް ނޫނެވެ. އެ ގައުމުގައި 1999 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުން ވޯޓުލުމަށް އެންމެ ގިނަ މީހުން ނުކުތް އަދި 77 އިންސައްތައަށް ވުރެ މަތީ އަދަދަކަށް މީހުން ވޯޓުލީ މި އިންތިޚާބުގެ ވޯޓު ގުނުމުގެ މަސައްކަތް ނިމުމަކާ ގާތްވެފައިވާއިރު، 120 ގޮނޑި ހިމެނޭ ކްނެސެޓްގައި ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމަށް ބޭނުންވާ 61 ގޮނޑީގެ އަޣުލަބިއްޔަތު އެއްވެސް ފަޅިއަކަށް ކަށަވަރުވެފައެއް ނުވެއެވެ.
ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ އާއި އޭނާގެ މައިގަނޑު ވާދަވެރިޔާ، ކުރީގެ އަސްކަރީ ވެރިޔާ ގާދީ އެއިޒެންކޮޓްއަށް ވެސް ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމަށް ސާފު މަގެއް ފެންނަން ނެތުމުން، ނަތަންޔާހޫއަށް ވެރިކަމުގައި ދެމިހުންނެވުމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގެންފައެވެ.
ސެންޓްރަލް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޓީން ގާތްގަނޑަކަށް ފަސް މިލިއަން ވޯޓު، ނުވަތަ ވޯޓުގެ 98.17 އިންސައްތަ ގުނާފައިވާއިރު، ނަތަންޔާހޫގެ ކަނާތުފިޔައިގެ ކޯލިޝަނަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެނީ 53 ގޮނޑިއެވެ. މިއީ އަޣުލަބިއްޔަތު ހޯދުމަށް ބޭނުންވާ އަދަދަށް ވުރެ އަށް ގޮނޑި މަދު، އަދި ނިމިދިޔަ ދައުރުގެ ޕާލިމެންޓުގައި އެ ފަޅިއަށް އޮތް ގޮނޑިއަށް ވުރެ 15 ގޮނޑި މަދު އަދަދެކެވެ.
ނަތަންޔާހޫގެ ސަޕޯޓަރުންތަކެއް: ނަތަންޔާހޫއަށް ވެރިކަމުގައި ދެމިހުންނެވުމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގެންފައި -- ފޮޓޯ/ އޭޕީއެ ކޮމިޓީގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ނަތަންޔާހޫގެ ލިކުޑް ޕާޓީއަށް 26 ނުވަތަ 27 ގޮނޑި ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭއިރު، އެ ކޯލިޝަންގައި ހިމެނޭ ޔުނައިޓެޑް ތޯރާ ޖޫޑައިޒަމް އަދި އޮޓްޒްމާ ޔެހޫދިތުއަށް ހަތް ގޮނޑި، އަދި ރިލިޖަސް ޒަޔަނިސްޓް ޕާޓީއާއި ޝާސްއަށް ހަ ގޮނޑި ނުވަތަ ހަތް ގޮނޑި ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
އަނެއްކޮޅުން އެއިޒެންކޮޓް އިސްކޮށް ހުންނަވާ އިދިކޮޅު ކޯލިޝަނަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެނީ 48 ގޮނޑިއެވެ. 98.17 އިންސައްތަ ވޯޓުގެ ނަތީޖާއަށް ބަލާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އެއިޒެންކޮޓްގެ ޔަޝާރު ޕާޓީއަށް 21 ގޮނޑި، ބިޔަޚަދްއަށް 12 ގޮނޑި، ދަ ޑިމޮކްރެޓްސްއަށް އަށް ގޮނޑި އަދި ޔިސްރާއީލް ބެއިތެއިނޫއަށް ހަތް ގޮނޑި ހިމެނެއެވެ.
މި އިންތިޚާބުގައި އެންމެ ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ހޯދާފައިވަނީ އިސްރާއީލުގެ އަރަބި ރައްޔިތުން ތަމްސީލުކުރާ ޕާޓީތަކުންނެވެ. އެގޮތުން ޖޮއިންޓް ލިސްޓްއަށް 12 ގޮނޑި އަދި ރަޢަމް ޕާޓީއަށް ހަތް ގޮނޑިއާއެކު، އެ ދެ ޕާޓީ އެއްކޮށް ރެކޯޑު އަދަދެއް ކަމަށްވާ 19 ގޮނޑި ކާމިޔާބުކުރާނެ ކަމަށް އިންތިޚާބީ އަންދާޒާތަކުން ދައްކައެވެ.
އަރަބި ޕާޓީތަކުން ހޯދި މި ކާމިޔާބީއާއެކު، ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމުގައި އެ ޕާޓީތަކަށް ވަނީ މުހިންމު ދައުރެއް ލިބިފައެވެ. އިދިކޮޅު ކޯލިޝަންގެ 48 ގޮނޑިއާއި އަރަބި ޕާޓީތަކުގެ 19 ގޮނޑި އެއްކޮށްލުމުން 67 ގޮނޑި ހަމަވެ، 61 ގޮނޑީގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ފަހަނައަޅައި ދެއެވެ. ނަތަންޔާހޫގެ ސަރުކާރު ވައްޓާލުމުގެ މަގުސަދުގައި، ކޯލިޝަންގައި ރަސްމީކޮށް ބައިވެރިނުވެ ބޭރުން އޮވެގެން ބަދަލު ސަރުކާރަކަށް ތާއީދުކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމަށް ޖޮއިންޓް ލިސްޓްގެ ޔޫސުފް ޖަބާރީން ވިދާޅުވެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ޕާޓީން ނަތަންޔާހޫގެ ކަނާތުފިޔައިގެ ކޯލިޝަން ވައްޓާލުމުގެ ޒިންމާ ނަގަން ތައްޔާރަށް އޮތް ކަމަށް ވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
އަރަބި ޕާޓީތަކުން މި ފަހަރު ވަނީ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ހޯދައިފައި -- ފޮޓޯ/ ރޮއިޓާސްމީގެ އިތުރުން، ދާޚިލީ ސަލާމަތާ ގުޅޭ ކަންކަން އަރަބި ޕާޓީން ބަލަހައްޓާ ގޮތަށް ޝަރުތުކޮށް، އެއިޒެންކޮޓްގެ ސަރުކާރަކާ ގުޅުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ރަޢަމް ޕާޓީގެ ލީޑަރު މަންސޫރު އައްބާސް ފާޅުކުރައްވާފައިވާ ކަމަށް ޕަލްތިންކް ފޯ ސްޓްރެޓީޖިކް ސްޓަޑީޒްގެ ޑިރެކްޓަރު އުމަރު ޝަބާން ވިދާޅުވެއެވެ. އައްބާސް ޓީވީ އިންޓަވިއުއެއްގައި ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ވޯޓުލާން ނުކުތް މީހުންގެ އަދަދުން ދައްކައިދެނީ އިސްރާއީލުގެ އާބާދީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 20 އިންސައްތަ ހިއްސާކުރާ އަރަބި ވޯޓަރުންގެ ދައުރެވެ. ނަމަވެސް، ކެމްޕެއިން ތެރޭގައި އަރަބި ޕާޓީތަކުގެ ތާއީދަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ގެއްލުމެއް ކަމަށް ދެކި، އެއިޒެންކޮޓްގެ ފަޅިން ވަނީ އެ ޕާޓީތަކާ ދުރުކަމެއް ބަހައްޓާފައެވެ. އިދިކޮޅު ފަޅީގައި ހިމެނޭ ކަނާތުފިޔައަށް ބުރަވާ ބައެއް މެންބަރުން އަރަބި މެންބަރުންނާއެކު ރަސްމީކޮށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ދެކޮޅުހެދުމަކީ ނަތަންޔާހޫއަށް ސިޔާސީ ގޮތުން ލިބޭނެ ފުރުސަތެކެވެ.
ޕާލިމެންޓުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ގެއްލުނު ނަމަވެސް، އިދިކޮޅު ފަޅީގެ މި ބައިބައިވުންތަކުގެ ސަބަބުން އެއިޒެންކޮޓަށް 61 ގޮނޑި ހަމަނުކުރެއްވިއްޖެ ނަމަ ނަތަންޔާހޫއަށް ވެރިކަމުގައި ދެމިހުންނެވުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ. އިސްރާއީލުގެ އަސާސީ ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކޯލިޝަން ހެދުމަށް ދެވޭ މުއްދަތުގައި އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ސަރުކާރެއް އެކުލަވާނުލެވިއްޖެ ނަމަ އާ އިންތިޚާބަކަށް ދާންޖެހޭނެއެވެ.
މިފަދަ ހާލަތެއްގައި ގާތްގަނޑަކަށް 12 ހަފުތާގެ މުއްދަތަކަށް ވަގުތީ ސަރުކާރުގެ ބޮޑުވަޒީރުގެ ގޮތުގައި ނަތަންޔާހޫ އަދި މިހާރުގެ ވަޒީރުން މަގާމުގައި ދެމިތިއްބަވާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަންގާރަ ދުވަހު ބޭއްވި އިންތިޚާބުގައި އަރަބި ޕާޓީތަކުން ވޯޓަރުންނަށް ފައިސާ ބެހުމާއި، ބިރުދެއްކުމާއި، ވޯޓު އޮޅުވާލުން ފަދަ ޖިނާއީ ކުށްތައް ކޮށްގެން ނަތީޖާއަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފައިވާ ކަމަށާއި، އިންތިޚާބު “ވަގަށް ނަގާފައިވާ” ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ލިކުޑް ޕާޓީން ވަނީ އެކްސްގައި ޕޯސްޓެއް ކޮށްފައެވެ. އަދި އެ ޕާޓީން ވަނީ އެކަމާ ގުޅޭ އެތައް ސަތޭކަ ހެއްކާއި ބަޔާންތައް ފުލުހުންނަށާއި، ދާޚިލީ ޖާސޫސީ އިދާރާ (ޝިން ބެޓް) އަދި އިންތިޚާބީ އިދާރާތަކަށް ހުށަހަޅައި، ވަގުތުން ތަހުގީގެއް ފެށުމަށް ވެސް ގޮވާލާފައެވެ.
އިސްރާއީލުގެ އަސާސީ ގާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، އިންތިޚާބުގެ ރަސްމީ ނަތީޖާ އިއުލާންކުރާތާ ހަތް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ކްނެސެޓަށް އިންތިޚާބުވި ޕާޓީތަކުގެ މަންދޫބުންނާ މަޝްވަރާކުރެއްވުމަށް ފަހު، ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމުގެ ފުރަތަމަ ފުރުސަތު ދެއްވާނެ މެންބަރަކު ރައީސް އައިޒެކް ހަރްޒޮގް ކަނޑައަޅުއްވާނެއެވެ. އެ ފުރުސަތު ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅަކަށް ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމަށް 28 ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ލިބިވަޑައިގަންނަވާއިރު، ރައީސަށް ފެނިވަޑައިގެންފި ނަމަ އެ މުއްދަތު އިތުރު 14 ދުވަހަށް އިތުރުކޮށްދެއްވުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ. އެ ބޭފުޅަކަށް ކޯލިޝަނެއް އެކުލަވާނުލެއްވިއްޖެ ނަމަ، ވާދަވެރި ސިޔާސީ ފަޅީގެ ލީޑަރަށް ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމަށް އިތުރުކުރުމެއް ނެތް ގޮތަށް 28 ދުވަހުގެ ފުރުސަތެއް ރައީސް ހަރްޒޮގަށް ދެއްވިދާނެއެވެ. މި މަރުހަލާގައި ވެސް ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލެވޭ ވަރަށް ގޮނޑި ހަމަނުކުރެވިއްޖެ ނަމަ، އެ ގައުމު އަނެއްކާވެސް އާ އިންތިޚާބަކަށް ދާން ޖެހޭނެއެވެ.