"އެތެރެހަށީގައި ވޭން އަޅާތީ، އަހަރެންގެ ވާހަކަ ކިޔައިދޭން އައީ." މިއީ ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފުލުހުންނާ ބައްދަލުކޮށް ސޯ މީ-ހިޔޯން ބުނި ފުރަތަމަ ޖުމްލައެވެ. ވިސްނުމުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ސޯއަށް ދިގު ޖުމްލަތަކުން ވާހަކަދައްކަން އުނދަގޫވި ނަމަވެސް، އޭނާއަށް ލިބުނު އަނިޔާތަކުގެ ހަނދާންތައް ހުރީ ވަރަށް ސާފުކޮށެވެ.
ސޯއަކީ ދެކުނު ކޮރެއާގެ ސަރުކާރުން ހިންގާ ކެއާ ހޯމެއްގެ ޑިރެކްޓަރުގެ ފަރާތުން ޖިންސީ ގޯނާ ލިބުނު ތިން މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކެވެ. މުޅި ގައުމު ސިއްސުވާލި މި މައްސަލައިގައި، ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން ބެލެހެއްޓުމުގައި ދައުލަތުން އަދާކުރާ ދައުރާ މެދު ވަނީ ބޮޑެތި ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައެވެ. މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު ސޯލްގެ ކޯޓަކުން ވަނީ، ކިމްގެ ނަމުން ނަންދީފައިވާ އެ ކެއާ ހޯމްގެ ޑިރެކްޓަރު 15 އަހަރަށް ޖަލަށް ލުމަށް ހުކުމްކޮށްފައެވެ. ޕްރޮސިކިއުޓަރުން ކޯޓުގައި ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ކިމް ވަނީ ކެއާ ހޯމްގައި ތިބޭ މީހުން ލައްވައި އޭނާއަށް “ބައްޕަ” ކިޔުމަށް މަޖުބޫރުކޮށްފައެވެ.
އުމުރުން 40 ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި އުޅޭ ސޯ، އިންޗިއޮންގައި ހުންނަ ސޭކްޑޮންގްވޮން ކެއާ ހޯމްގައި އުޅެން ފެށީ 2016 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ސޯގެ ވަކީލު ކޯ އުން-ޔަންގް މެދުވެރިކޮށް ސޯ ބުނި ގޮތުގައި، އެތަނަށް ބަދަލުވިތާ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ކިމް ވަނީ ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައި އޭނާގެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެ ރޭޕްކުރަން ފަށާފައެވެ. އެތަނުގައި އެ ވާހަކަ ހިއްސާކުރާނެ އިތުބާރު ހުރި މީހަކު ނެތް ކަމަށާއި، އެހެން މުވައްޒަފުންގެ ފަރާތުންވެސް އެހީތެރިކަމެއް ނުލިބޭނެކަމަށް އޭނާއަށް ގަބޫލުކުރެވުނު ކަމަށް ސޯ ބުންޏެވެ. އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން އެކަނި މިކަމާ ކުރިމަތިލީ ކިހިނެއްތޯ އެހުމުން ސޯ ބުނީ، އޭނާ “ހަމަ ކެތްކުރީ” ކަމަށެވެ.
މި އަނިޔާވެރި އަމަލުތައް ފަޅާއެރީ ގާތްގަނޑަކަށް 10 އަހަރު ފަހުން، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހު ސޯގެ ބޮލަށް ލިބުނު އަނިޔާއަކާ ގުޅިގެންނެވެ. ސޯ ބުނި ގޮތުގައި އެ އަނިޔާ ލިބުނީ ކިމް އޭނާއަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރަން އުޅުމުން އެކަން ހުއްޓުވަން އަތް ދިއްކޮށްލި ވަގުތު، ކިމް އޭނާއާ ދިމާއަށް ބިއްލޫރި ތަށްޓެއް އެއްލުމުންނެވެ. އެ ހާދިސާއަށްފަހު ސޯގެ މަންމަ އޭނާ ގެއަށް ގެންދިޔުމުން، އަލުން އެ ކެއާ ހޯމަށް ދާން ނުޖެހޭނެކަން އެނގުމުން ސޯ ވަނީ އޭނާއަށް ލިބެމުންދިޔަ އަނިޔާތަކުގެ ވާހަކަ މަންމައަށް ކިޔައިދީފައެވެ.
ފުލުހުން ފެށި ތަހުގީގުން އިތުރު ޝިކާރަތަކެއް ފެނުނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ލީ މީ-ނާ ވެސް ވަނީ ކިމް އޭނާ ރޭޕްކުރިކަމަށް ބުނެފައެވެ. ކޯޓުން ކިމްގެ މައްޗަށް 15 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވީ ސޯ އަދި ލީ ރޭޕްކުރިކަން ސާބިތުވުމުންނެވެ. ނަމަވެސް ތިންވަނަ މީހާއަށް ގަދަކަމުން ނުވަތަ ބިރުދައްކައިގެން ޖިންސީ ގޯނާކުރިކަމުގެ އެކަށީގެންވާ ހެކި ނެތްކަމަށް ބުނެ، އެ ދައުވާ ވަނީ ބާތިލުކޮށްފައެވެ. މި ނިންމުމާ ގުޅިގެން ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމިއްޔާތަކުން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ.
މި މައްސަލައިގެ ތަހުގީގުގައި ފުލުހުން އަމަލުކުރި ގޮތަށްވެސް ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވިއެވެ. ވޫސުކް ޔުނިވާސިޓީގެ ޕްރޮފެސަރު ޖިއޮން ޖީ-ސޫ ބީބީސީއަށް މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި، ފުލުހުން ބަލައިގަތީ ހަމައެކަނި ފުރިހަމަ ޖުމްލައިން ވާހަކަދައްކަން އެނގޭ މީހުންގެ ބަޔާންތަކެވެ. މީގެ ސަބަބުން، މުއާސަލާތުކުރުމުގައި ބޮޑެތި ދަތިތައް ހުރި އެތައް ބަޔަކު ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްކަމަށް ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކައެވެ. އެ ޔުނިވާސިޓީގެ ދިރާސާއިން ދެއްކި ގޮތުގައި މަދުވެގެން އިތުރު 10 މީހަކަށް ކިމްގެ ފަރާތުން ޖިންސީ ގޯނާ ލިބިފައިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
މިފަދަ ހާދިސާތައް ހުއްޓުވުމަށް 2011 ވަނަ އަހަރު ދެކުނު ކޮރެއާގައި ގާނޫނުތައް ހަރުކަށިކުރި ނަމަވެސް، ސޭކްޑޮންގްވޮންގައި މި އަނިޔާތައް އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ކުރިއަށްދިޔައީ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ލޯމަތިން ސިއްރުވެގެންނެވެ. ގަންގްހްވާ ކައުންޓީގެ އޮފިޝަލަކު ބީބީސީއަށް ބުނި ގޮތުގައި، އެތަނުގެ އިންސްޕެކްޝަންތައް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބިނާވެފައި އޮތީ ލިޔެކިޔުންތައް ފުރިހަމަތޯ ބެލުމުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި އެތަނުގައި ތިބޭ މީހުންނާ ސުވާލުކުރަނީ ވަކި ހާއްސަ މައްސަލައެއް ފެންމަތިވުމުން އެކަންޏެވެ.
މިފަދަ ތަންތަނުން ނުކުތުމަކީ އާއިލާތަކަށް ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ސޭކްޑޮންގްވޮންގެ ބައެއް ޝިކާރަތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިން ކައުންސެލިން ސެންޓަރެއްގެ މަންދޫބެއް ކަމަށްވާ ޖޯ ހާ ބުނި ގޮތުގައި، ބައެއް އާއިލާތަކަށް އަނިޔާގެ އަމަލުތައް ހިނގާކަމަށް ޝައްކުވި ނަމަވެސް އެ ވާހަކަ ދައްކަން ނުކެރެނީއެވެ. ސަބަބަކީ ކެއާ ހޯމުން ނެރެފިނަމަ، ބަލިމީހާ ބެލެހެއްޓުމުގެ މުޅި ޒިންމާ އާއިލާއިން ނަގަން ޖެހުމާއި، އެހެން ތަނަކުން ޖާގަ ހޯދުމަކީ ވަރަށް ދަތި ކަމަކަށް ވުމެވެ. ވޫސުކް ޔުނިވާސިޓީގެ އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ކޮގްނިޓިވް ސައިންސްގެ އިސްވެރިޔާ ޕްރޮފެސަރު ކިމް ޔޫން-ޓޭ ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، މިފަދަ މަރުކަޒުތަކުން އެތަނުގައި ތިބޭ މީހުންގެ ކެއިންބުއިމާއި ނިދުމާއި ބޭސްފަރުވާގެ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އޮވެއެވެ.
މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން ދެކުނު ކޮރެއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ވަނީ މިއީ ދައުލަތް އޮތުމުގެ ބޭނުމާ މެދު ސުވާލު އުފެދޭ ފަދަ ސީރިއަސް މައްސަލައެއްކަމަށް ވިދާޅުވެ، ހާއްސަ ޓާސްކްފޯހެއް އެކުލަވާލުމަށް އަންގަވާފައެވެ. ސަރުކާރުން މިހާރު ވަނީ ގައުމުގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ހުރި 1،500 އަށް ވުރެ ގިނަ ކެއާ ހޯމްތައް ބަލައި ފާސްކޮށް، ޝައްކުކުރެވޭ 33 މައްސަލައެއް ފާހަގަކޮށްފައެވެ. އަދި ސޭކްޑޮންގްވޮން ބަންދުކުރުމަށް އަންގައި، އެތަން ހިންގި ފައުންޑޭޝަންގެ ލައިސަންސް ވަނީ ބާތިލުކޮށްފައެވެ.
އެތަނުން ނުކުތުމަށްފަހު ދިރިއުޅުމަށް އައި އެންމެ ބޮޑު ބަދަލަކީ ކޮބައިތޯ އެހުމުން ސޯ ބުނީ، މިހާރު އޭނާއަށް ހިތްހަމަޖެހުން ލިބިފައިވާ ކަމަށާއި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އުފަލުގައި އުޅޭ ކަމަށެވެ. އަދި ބޭނުން ގަޑިއެއްގައި ކައި، ނިދާ ހެދުމުގެ މިނިވަންކަން ލިބުމަކީ އެންމެ އުފާވާ ކަންތައް ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް ރައްކާތެރި މާހައުލެއް ބޭނުންވާކަން ފާހަގަކުރަމުން ސޯ ބުނީ، ޖިންސީ އަނިޔާއިން ސަލާމަތްވެފައިވާ، ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ދިރިއުޅެވޭނެ ފަދަ ތަނެއް ހުރުމަށް އޭނާ އުންމީދުކުރާ ކަމަށެވެ.