ވެނެޒުއޭލާގެ ވެރިރަށް ކަރާކަސްއާ ކައިރިއަށް ބާރުގަދަ ދެ ބިންހެލުމެއް އައިސް، ގިނަ އިމާރާތްތަކެއް ވެއްޓި ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިއްޖެއެވެ.
އެމެރިކާގެ ޖިއޮލޮޖިކަލް ސާވޭ (ޔޫއެސްޖީއެސް) އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ފުރަތަމަ އައިސްފައިވަނީ 7.2 މެގްނިޓިއުޑްގެ ބިންހެލުމެކެވެ. އޭގެ 39 ސިކުންތު ފަހުން 7.5 މެގްނިޓިއުޑްގެ އިތުރު ބިންހެލުމެއް ވަނީ އައިސްފައެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ބިރުން މަގުމައްޗަށް ނުކުމެފައެވެ. މިއީ ފާއިތުވި ގަރުނެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވެނެޒުއޭލާއަށް އައި އެންމެ ބާރުގަދަ އެއް ބިންހެލުމެވެ.
ޔޫއެސްޖީއެސްގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ފުރަތަމަ ބިންހެލުން އުފެދިފައިވަނީ ޔަރަކޫއި ސްޓޭޓްގެ 21.9 ކިލޯމީޓަރު އަޑިންނެވެ. ދެވަނަ ބިންހެލުމުގެ އަސަރު އެންމެ ބޮޑަށް ކޮށްފައިވަނީ ޔުމާރޭގެ އިރުދެކުނުން 23 ކިލޯމީޓަރު ދުރުން، 10 ކިލޯމީޓަރު އަޑިންނެވެ. މި ބިންހެލުންތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަ ބަޔަކު މަރުވެ، ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ކަމަށް ޔޫއެސްޖީއެސްއިން ވަނީ ލަފާކޮށްފައެވެ.
ވެނެޒުއޭލާއަށް އައި ބިންހެލުމުގައި ފިހާރައަކަށް ގެއްލުންވެފައި. ފޮޓޯ/ގެޓީ
އެ އިދާރާއިން އާންމުކުރި މައުލޫމާތުގައިވާ ގޮތުން، 10،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވުމުގެ 44 އިންސައްތަ ފުރުސަތު އޮތްއިރު، 100،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވުމުގެ 30 އިންސައްތަ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ. މީގެ އިތުރުން ބިންގަނޑު ކަނޑައިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ ވެސް ބޮޑުކަމަށް ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ. ކެރީބިއަން ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައިވާ އަރޫބާ އަދި ބޮނެއާ އަށް ސުނާމީގެ އިންޒާރު ދިން ނަމަވެސް، ފަހުން އެ އިންޒާރު ވަނީ ބާތިލުކޮށްފައެވެ. މި ބިންހެލުންތަކުގެ އަސަރު އަވަށްޓެރި ކޮލަމްބިއާގެ ވެރިރަށް ބޮގޯޓާއަށް ވެސް ކޮށްފައިވާއިރު، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން އެ ސަރަހައްދުގެ ބައެއް އިމާރާތްތަކުން މީހުން ވަނީ ހުސްކޮށްފައެވެ.
ވެނެޒުއޭލާގެ އިންޓީރިއާ މިނިސްޓަރު ޑިއޮސްޑާޑޯ ކަބޭޔޯ ދައުލަތުގެ ޓީވީގައި ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކަރާކަސްގެ ގިނަ އިމާރާތްތަކެއް ވަނީ ވެއްޓިފައެވެ. ޚާއްސަކޮށް ލޮސް ޕާލޮސް ގްރާންޑޭސް އަދި އަލްޓަމީރާ ސަރަހައްދަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
މީހުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ކުރިއަށްދާއިރު، ފަލްކޯން ސްޓޭޓްގެ ގަވަރުނަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި 32 މީހަކަށް ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާދެމުންދެއެވެ. އަދި އިމާރާތްތަކުގެ ދަށުގައި ތާށިވެފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭ 15 މީހަކު ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ރަސްމީކޮށް މީހަކު މަރުވިކަން އަދި ކަށަވަރުކޮށްދީފައެއް ނުވެއެވެ. އެކްޓިން ރައީސް ޑެލްސީ ރޮޑްރިގޭޒް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކަރާކަސްގައި ހުންނަ ސިމޯން ބޮލިވާރު އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވުމާއެކު އެތަން ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. އަދި މުޅި ގައުމުގެ ސްކޫލްތަކުގެ ކިޔެވުން ވެސް ވަނީ މެދުކަނޑާލާފައެވެ. ސިއްހީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ހުރިހާ މުވައްޒަފުން ވަގުތުން ހޮސްޕިޓަލުތަކަށް ހާޒިރުވުމަށް ވެސް ސަރުކާރުން ވަނީ އަންގާފައެވެ.
ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން އާންމުން ވަނީ އިމާރާތްތަކުން ބޭރަށް ނިކުމެފައި. ފޮޓޯ/ގެޓީ
ބީބީސީ މުންޑޯއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ނޫސްވެރިޔާ ނިކޯލް ކޮލްސްޓާ ބުނި ގޮތުގައި، މިއީ އޭނާގެ ހަޔާތުގައި ވެސް ތަޖުރިބާކުރި އެންމެ ބާރުގަދަ ބިންހެލުމެވެ. ލޮސް ޕާލޮސް ގްރާންޑޭސް ސަރަހައްދުގެ އިމާރާތެއްގެ ހަތްވަނަ ފަންގިފިލާގައި ދިރިއުޅޭ ނިކޯލް ބުނީ، އިމާރާތް އޭނާގެ ބޮލަށް ވެއްޓިދާނެ ކަމުގެ ބިރު ހީވި ކަމަށެވެ. އަދި ކުޑަދޮރުތައް ތެޅެން ފެށުމުން، ރައްކާތެރިކަން ހޯދުމަށްޓަކައި މައި ދޮރާއި ހިލަ ފާރަކާ ދެމެދަށް ވަދެ ފިލަން މަޖުބޫރުވި ކަމަށް އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ. އޭނާ އިތުރަށް ބުނި ގޮތުގައި، އިމާރާތުން ފައިބަން އަވަށްޓެރިން ގޮވަން ފެށުމުން ނޫނީ އޭނާ އެތަނުން ނުނިކުމެއެވެ. މީސްމީޑިއާގައި އާންމުވެފައިވާ މަންޒަރުތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި، ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ބިރުން މަގުމައްޗަށް ނުކުމެފައެވެ. އަދި ބައެއް އިމާރާތްތަކުގެ ފާރުތައް ވެއްޓި، އެތެރޭގައި ހުރި ފަރުނީޗަރުތައް ވެސް މަގުމައްޗަށް ފެންނަން ހުއްޓެވެ.
މި ބިންހެލުން އައިސްފައިވަނީ ވެނެޒުއޭލާގެ ގައުމީ ބަންދު ދުވަހަކާ ދިމާކޮށެވެ. ޖޫން 24 އަކީ 1821 ވަނަ އަހަރު ސްޕެއިންގެ އިސްތިއުމާރީ ބާރުތަކާ ދެކޮޅަށް ސިމޯން ބޮލިވާރު ހޯއްދެވި ކާމިޔާބީ ފާހަގަކުރާ "ބެޓްލް އޮފް ކަރަބޯބޯ" ދުވަހެވެ. އެހެންކަމުން، އާންމު ދުވަސްތަކާ ޚިލާފަށް ގިނަ ބަޔަކު ތިބީ ގޭގައެވެ.
މީގެ ކުރިން 1967 ވަނަ އަހަރު ކަރާކަސްއަށް އައި 6.6 މެގްނިޓިއުޑްގެ ބިންހެލުމުގައި ވެސް އެންމެ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބުނީ ލޮސް ޕާލޮސް ގްރާންޑޭސް އަދި އަލްޓަމީރާ ސަރަހައްދަށެވެ. އެ ފަހަރުގެ ހާދިސާގައި 200 އާއި 300 އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މީހުން މަރުވެ، 1،500 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް އަނިޔާވެފައިވެއެވެ. އަދި އެތައް އިމާރާތެއް ބިމާ ހަމަވިއެވެ. އެހެންކަމުން، މިފަހަރުގެ ބިންހެލުމުގައި ވެސް އެ ސަރަހައްދުތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުމަކީ އާންމުންގެ ކަންބޮޑުވުން އިތުރުވާ ކަމެކެވެ.
މި ހިތާމަވެރި ދަނޑިވަޅުގައި ވެނެޒުއޭލާގެ އިދިކޮޅު ލީޑަރު މަރިއާ ކޮރީނާ މަޗާޑޯ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވީ، އޭނާގެ ހިތާއި ހެޔޮ ދުއާ ވަނީ މި ހިތްދަތި ވަގުތުގައި ވެނެޒުއޭލާގެ ކޮންމެ އާއިލާއަކާ އެކުގައި ކަމަށެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން ވެސް ދަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ. އެލް ސަލްވާޑޯގެ ރައީސް ނަޔީބް ބުކޭލޭ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ދަތި ދަނޑިވަޅުގައި އެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ތިބީ ވެނެޒުއޭލާގެ ރައްޔިތުންނާ އެކުގައެވެ. އެމެރިކާގެ ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީގެ މެންބަރު މަރިއާ އެލްވީރާ ސަލަޒާރު ވެސް ވަނީ ވެނެޒުއޭލާގެ ރައްޔިތުންނަށް ހިތްވަރު ދެއްވައިފައެވެ. މިހާރު އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީގެން ކުރިއަށްދަނީ އިމާރާތްތަކުގެ ދަށުގައި ތާށިވެފައިވާ މީހުން ހޯދައި ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތެވެ.