ބުދަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު ހިމާލިޔާ ފަރުބަދަތަކުގެ ސަރަހައްދުން ގްލޭޝިއާއެއް ވެއްޓުމުގެ ސަބަބުން ނޭޕާލާއި ޓިބެޓުގެ ގުޅޭ ބޯޑަރު ސަރަހައްދަށް ވަނީ ފެންބޮޑުވުމާއި ކިސަޑު ފޭބުމުގެ ބޮޑު ކާރިސާއަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ. މި ކާރިސާގައި ނޭޕާލުން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު ހުކުރު ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް 469 އަށް އަރާފައިވާއިރު، ނޭޕާލާއި އަވަށްޓެރި ޓިބެޓުން 1،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ގެއްލިފައެވެ.
ފެންގަނޑާއެކު އައި ގަލާއި، އައިސް އަދި ކިސަޑުގެ ސަބަބުން، ނޭޕާލުގެ ވެރިރަށް ކަތަމަންޑޫއާއި ޓިބެޓުގެ ލާސާ ގުޅުވައިދޭ މަގުތަކާއި، ބްރިޖުތަކުގެ އިތުރުން ކަރަންޓު އުފައްދާ ސްޓޭޝަންތައް ވަނީ ހަލާކުވެފައެވެ. މިއީ ފަތުރުވެރިންނާއި ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު މަގެއް ކަމަށްވާއިރު، ގެއްލުނު މީހުންގެ ތެރޭގައި މަދުވެގެން 540 ބިދޭސީން ހިމެނެއެވެ.
މި ކާރިސާގެ އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ، ފެންގަނޑާއެކު އައި ކުނިބުނިތަކާއި ކިސަޑުގެ ސަބަބުން ކޯރުތައް ބެދި، އިތުރު ފެންބޮޑުވުމެއްގެ ނުރައްކާ އުފެދިފައިވުމެވެ. ނޭޕާލުގެ ކާރިސާތަކާ ބެހޭ އިދާރާއިން އިންޒާރުދީފައިވާ ގޮތުގައި، ބޯޓެކޯޝީ ކޯރު ބެދުމުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ ފެންގަނޑު ދަނީ ބޮޑުވަމުންނެވެ. އަދި އެ ފެންގަނޑު ފެތުރިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑެވެ. އަނެއްކޮޅުން، ޗައިނާގެ ވޯޓާ ރިސޯސަސް މިނިސްޓްރީއާ ހަވާލާދީ އެ ގައުމުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކުރިއަށް އޮތް ތިން ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ތިން މިލިއަން ކިއުބިކް މީޓަރުގެ ފެން (ގާތްގަނޑަކަށް 1،200 އޮލިމްޕިކް ސައިޒުގެ ސްވިމިން ޕޫލާ އެއްވަރުގެ ފެން) މި ބެދިފައިވާ ކޯރަށް ޖަމާވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. އަދި އަންނަ އަންގާރަ ދުވަހާ ހަމައަށް ދާއިރު ފެންގަނޑު އެންމެ ބޮޑުވެ، ކޯރު ފުރިގެން ބަންޑުން ވެގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ އޮތް ކަމަށް ޗައިނާއިން ވަނީ ބުނެފައެވެ.
މި ނުރައްކާ ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ޗައިނާގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ އަށް މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އިންޖިނިއަރިން ޓީމެއް އެ ސަރަހައްދަށް ފޮނުވާފައެވެ. މި ޓީމުގެ މަގުސަދަކީ ވައިގެ މަގުން ސަރަހައްދު ބަލައި، ބެދިފައިވާ ކޯރުގެ 3ޑީ މޮޑެލްއެއް ތައްޔާރުކުރުމެވެ. ނަމަވެސް، ގްލޭޝިއާ ވެއްޓުމުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ އާ ފެންގަނޑުގެ ވަށައިގެން ވަރަށް އުސް، ވަކިވެފައިވާ ފަރުބަދަތަކެއް އުފެދިފައިވުމުން، އެ ސަރަހައްދަށް ވަނުމަކީ ވަރަށް ދަތި ކަމެއް ކަމަށް އިންޖިނިއަރިން ޓީމުގައި ހިމެނޭ ޗެން ހަންޝިއާއޯ ސީސީޓީވީއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނެފައިވެއެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި، މި ނުރައްކާ ކުޑަކުރުމަށް އޮތް އެންމެ އާންމު ހައްލަކީ ފެންގަނޑުގެ ތިރި ހިސާބަކުން ފެން ބޭރުކުރާނެ މަގެއް ކޮނުމެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެ މަގުގެ ފުޅާމިނާއި ފުންމިން ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނީ ފެން އަންނަ ބާރުމިނާއި ފެންގަނޑު ފުރޭނެ އަވަސްމިނަށް ބަލައިގެން ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.
ނޭޕާލުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ހެލިކޮޕްޓަރު ބޭނުންކޮށްގެން، ބަންދުވެފައިވާ ވާދީތަކާއި ރަށްތަކުގައި ތިބި މީހުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ. އަދި ބަރު މެޝިނަރީއާއި ކުއްތާ ބޭނުންކޮށްގެން ކިސަޑުތަކުގެ ދަށުގައި ތިބި މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ރަސުވާ ސަރަހައްދުން ސަލާމަތްކުރި މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޑިބްގާ ތަމަންގް ބުނި ގޮތުގައި، އޭނާގެ އާއިލާގެ އެންމެން ވަނީ މަރުވެފައެވެ.
"އަހަރެންގެ އާއިލާގެ އެންމެން ވަނީ މަރުވެފައި. އަހަރެންނަށް އިންތިޒާރުކުރާނެ އެއްވެސް މީހަކު މިހާރަކު ނެތް. ހުރިހާ އެއްޗަކާއި އެންމެން ވެސް ހިނގައްޖެ. މިއީ ނިމުން،" ނުވާކޮޓްގައި ހުރި އަސްކަރީ ކޭމްޕަކަށް ގެންދިއުމަށްފަހު އޭނާ ބުންޏެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އެންމެ ބޮޑަށް ގެއްލުންވި ޓްރިޝޫލީ ސަރަހައްދާ 100 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އޮންނަ ޗިޓްވާން ޑިސްޓްރިކްޓުގެ ކޯރުތަކުން އެކަނިވެސް 103 މީހެއްގެ ހަށިގަނޑު ފެނިފައިވާ ކަމަށް އެ ޑިސްޓްރިކްޓުގެ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަރު ގަނޭޝް އަރްޔާލް ވިދާޅުވިއެވެ. ހޮސްޕިޓަލުތައް ފުރިފައިވުމުން، މަރުވެފައިވާ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުތައް ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި ވަގުތީ ޓެންޓުތައް ދަނީ ޖަހަމުންނެވެ.
ޗައިނާގެ ފަޅިން އެންމެ ބޮޑަށް ގެއްލުންވެފައިވަނީ ޓިބެޓުގެ ގިޔަރޮންގް ކައުންޓީއަށެވެ. ސީސީޓީވީން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ސަރަހައްދުން 558 މީހުން ގެއްލިފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި 260 ބިދޭސީން ހިމެނެއެވެ.
ގެއްލުނު މީހުންގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ރައްޔިތުން ވެސް ހިމެނެއެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ ނޭޕާލަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.
ނޭޕާލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބަލެންދްރަ ޝާހް ނުވާކޮޓަށް ކުރެއްވި ޒިޔާރަތުގައި ވިދާޅުވީ، ދައުލަތުގެ ހުރިހާ އިދާރާތަކެއް އޮތީ ފުރިހަމަ ތައްޔާރީ ހާލަތެއްގައި ކަމަށާއި، އެންމެ އިސްކަމެއް ދެނީ މީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށް ކަމަށެވެ. މިއީ އޭނާގެ ސަރުކާރަށް ކުރިމަތިވި ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް ނަމަވެސް، 2015 ވަނަ އަހަރު ގާތްގަނޑަކަށް 9،000 މީހުން މަރުވި ބިންހެލުމުގެ ކާރިސާއިން ލިބިފައިވާ ތަޖުރިބާގެ އަލީގައި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ދަނީ މި ހާލަތުން އަރައިގަތުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ.