ސްކޫލު ޗުއްޓީއަކީ ކުދިންނާއި އާއިލާތަކަށް އުފާވެރި ވަގުތުތަކެއް ހޭދަކުރުމަށް ލިބޭ ރަނުގެ ފުރުސަތެކެވެ. ނަމަވެސް، ޗުއްޓީގެ އުފާފާގަތިކަމުގެ ތެރޭގައި ގިނަ ފަހަރަށް ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ރަނގަޅު އާދަތައް މަތިން ހަނދާން ނެތޭގޮތްވެއެވެ. މިކަމަށް ސަމާލުކަން ގެނައުމުގެ ގޮތުން، ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން ވަނީ ޗުއްޓީއާއެކު އާއިލާގެ ދުޅަހެޔޮކަން ކުރިއެރުވުމަށް އާދަކުރަންވީ މުހިންމު ކަންތައްތަކެއް އާންމުކޮށްފައެވެ. އެ އޭޖެންސީން އިލްތިމާސްކުރާ ގޮތުގައި، ޗުއްޓީއަކީ ހަމައެކަނި އަރާމުކުރާ ވަގުތަކަށް ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި، މުޅި އާއިލާ އެކުގައި ދުޅަހެޔޮ އާދަތަކެއް އަށަގަންނުވަން މަސައްކަތްކުރަންވީ ވަގުތެކެވެ.
މި އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ޓާމްގެ ކިޔެވުން ނިމި ސްކޫލުތައް އިއްޔެ ދެ ހަފުތާއަށް ބަންދު ކޮށްފައިވާއިރު, އެޗްޕީއޭއިން އާންމުކޮށްފައިވާ އިރުޝާދުތަކުގައި މައިގަނޑު ފަސް ކަމަކަށް ވަނީ އަލިއަޅުވާލާފައެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީފައިވަނީ ކެއިންބުއިމުގެ އާދަތައް ރަނގަޅު ކުރުމަށެވެ. އެގޮތުން، ހަކުރު އަދި ޓްރާންސް ފެޓް ގިނައިން އެކުލެވޭ ކާނާއާއި ބުއިންތަކާ ދުރުހެލިވުމަށް ވަނީ އިރުޝާދުދީފައެވެ. ޓްރާންސް ފެޓަކީ ހަށިގަނޑުގައި ލޭ ހިނގުމުގެ ނިޒާމަށް ގެއްލުންދީ، ހިތުގެ ބަލިތަކަށް މަގުފަހިކުރާ މާއްދާއެއް ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ވިދާޅުވެއެވެ.
ޗުއްޓީ ދުވަސްވަރު ބޭރުން ކެއުމާއި ފޮނި ބުއިންތައް ބޭނުންކުރުން އިތުރުވާއިރު، އެޗްޕީއޭއިން ބުނާ ގޮތުގައި ކަރުހިއްކުން ފިލުވުމަށް ބޭނުންކުރަން އެންމެ ރަނގަޅު ބުއިމަކީ ފެނެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައިވެސް އެކި ބާވަތުގެ ތަރުކާރީއާއި މޭވާ ހިމެނުމަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ވިޓަމިނާއި މައުދަންތައް ހޯދުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެއް ކަމަށް އެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރެއެވެ. ބަރުދަން ހުންނަންޖެހޭ މިންވަރުގައި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ކެއިންބުއިން މަދުކޮށް މެދު މިނެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށާއި، ކާ އެއްޗެހި މިންހެޔޮ ކާނާގެ ބާވަތްތަކަށް ހެދުމަށް ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.
ކެއިންބުއިމުގެ އިތުރުން، ސާފު ވައި ލިބޭނެ މާހައުލެއް ކަށަވަރުކުރުމަކީ ކުޑަކުދިންގެ ސިއްހަތަށް ނުހަނު މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެޗްޕީއޭއިން އިންޒާރުދޭ ގޮތުގައި، ދުންފަތާއި ދުންފަތުގެ ދުމުން ކުދިން ރައްކާތެރިކުރުމަކީ މައިންބަފައިންގެ ބޮލުގައި އެޅިފައިވާ ބޮޑު ޒިންމާއެކެވެ. ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހުން ދޫކުރާ ދުމުގެ ސަބަބުން ކައިރީގައި ތިބޭ ކުދިންނަށް ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ބަލިތަކާއި އެސްމާ ފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑެވެ. އެހެންކަމުން، ގޭތެރެއާއި ގޯތިތެރޭގައި، އަދި ޚާއްސަކޮށް ކުޑަކުދިން އުޅޭ މާހައުލުގައި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ނުކުރުމަށް ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ.
ހަމައެއާއެކު، ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ކަސްރަތު ލިބޭނެހެން އާއިލާއާއެކު ކޮންމެ ދުވަހަކު ހިނގާލަން ދިއުން ނުވަތަ ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅުމަކީ ޗުއްޓީގެ ތެރޭގައި އާދަކުރަން އެޖެންސީން ބާރުއަޅާ ކަމެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ޖިސްމާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އޮތް މަގެއް ނޫން ކަމަށާއި، ކުދިންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށް، އާއިލީ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށްވެސް ލިބޭނެ ރަނުގެ ފުރުސަތެއް ކަމަށް ކަމާބެހޭ ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، މިފަދަ އާދަތައް އަށަގަންނުވުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) އިން އާންމުކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ރާއްޖޭގައި މަރުވާ މީހުންގެ ނިސްބަތުގެ 84 އިންސައްތަ ހިއްސާކުރަނީ ގައިންގަޔަށް ނާރާ ބަލިތައް ނުވަތަ އެންސީޑީސްގެ ސަބަބުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހަކުރުބަލި، ހިތުގެ ބަލިތައް، އަދި ކިޑްނީގެ ބަލިތައް ހިމެނެއެވެ.
ރާއްޖޭގައި ހަކުރުބައްޔާއި ލޭމައްޗަށްދިއުން ފަދަ ބަލިތައް ތަހައްމަލުކުރާ މީހުންގެ ނިސްބަތް ކަންބޮޑުވާ މިންވަރަކަށް އިތުރުވެފައިވާއިރު، މި ބަލިތަކުގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ހެލިފެލިވެ ނޫޅުމާއި، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމާއި، އަދި ސިއްހަތަށް ގެއްލުންހުރި ކާނާ ކެއުން ހިމެނޭ ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ފާހަގަކުރައްވައެވެ. އެހެންކަމުން، ކުޑައިރުއްސުރެ ކުދިންގެ ކިބައިގައި ރަނގަޅު އާދަތައް އަށަގަންނުވައިފިނަމަ، މުސްތަގުބަލުގައި މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ބަލިތަކުން އެކުދިން ސަލާމަތްކުރެވޭނެ ކަމަށް ޑަބްލިއުއެޗްއޯގެ ރިޕޯޓުތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
ކުދިންނަކީ ބޮޑެތި މީހުން ކުރާ ކަންކަން ކޮޕީކުރާ ބަޔަކަށް ވާއިރު، މައިންބަފައިން ނަމޫނާ ދެއްކުމަކީ އެންމެ މުހިންމު ކަންތައް ކަމަށް ނަފްސާނީ އަދި އިޖުތިމާއީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވެއެވެ.
ޗުއްޓީގެ ދުވަސްވަރު އާއިލާ އެކުގައި ކެއުމަށް އިންސާފުކުރާއިރު، ތަށީގައި ގިނައިން ތަރުކާރީއާއި މޭވާ ހިމެނުމާއި، ފޮނި ބުއިންތަކުގެ ބަދަލުގައި ފެން ބުއިމަށް މައިންބަފައިން އިސްކަންދިނުމުން، ކުދިންވެސް އެ އާދަތަކަށް ފަރިތަވެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ޗުއްޓީގައި ގޭގައި ތިބޭ ވަގުތުތަކުގައި ސްމާޓްފޯނާއި ޓެބްލެޓް ފަދަ ސްކްރީންތަކުގެ ކުރިމަތީގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތު މަދުކޮށް، ގޭތެރޭގައި ނުވަތަ ބޭރުގައި ކުޅޭ ކުޅިވަރުތަކުގައި ބައިވެރިވުމަކީ ކުދިންގެ ހެދިބޮޑުވުމަށާއި ސިކުނޑީގެ ތަރައްގީއަށް ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެއް ކަމަށް ތައުލީމީ ދާއިރާގެ ބޭފުޅުން ފާހަގަކުރައްވައެވެ. މިއީ ކުދިންގެ ވިސްނުން ތޫނުކޮށްދީ، އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކޮށްދޭނެ ކަމެއް ކަމަށްވެސް އެ ބޭފުޅުން ވިދާޅުވެއެވެ.
މިފަދަ އާދަތައް ދެމެހެއްޓުމަކީ ހަމައެކަނި ޗުއްޓީއަށް ޚާއްސަ ކަމަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. އެޗްޕީއޭގެ އަމާޒަކީ ޗުއްޓީގެ ތެރެއިން ފެށޭ މި އާދަތައް، ސްކޫލު ހުޅުވުމަށްފަހުވެސް އާއިލާތަކުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބަޔަކަށް ހެދުމެވެ. ޚާއްސަކޮށް ރާއްޖޭގައި ކުޑަކުދިންގެ މެދުގައި އާދަޔާޚިލާފަށް ފަލަވުމުގެ މައްސަލަ އިތުރުވަމުންދާކަން ސިއްހީ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރަމުންދާއިރު، ގޭތެރެއިން ލިބޭ ތަރުބިއްޔަތާއި ކެއިންބުއިމުގެ އާދަތައް ބަދަލުކުރުމަކީ މިކަމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ހައްލެވެ. އާއިލާއާއެކު ހޭދަކުރާ ވަގުތުތަކުގައި ކަސްރަތުކުރުމާއި ދުޅަހެޔޮ ކާނާ ކެއުމަކީ ކުދިންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށްވެސް އޭގެ ހެޔޮ އަސަރު ކުރާނެ ކަމެކެވެ.
ސްކޫލުތައް ހުޅުވެންދެން ލިބޭ މި ޗުއްޓީއަކީ ހަމައެކަނި ފޮތްތަކާ ދުރަށްދާ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. މިއީ އާއިލާގެ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ ބިންގާ ވަރުގަދަކުރަން ލިބޭ ފުރުސަތެކެވެ. އެޗްޕީއޭއިން އާންމުކޮށްފައިވާ މި ފަސް އިރުޝާދަށް އަމަލުކުރުމަކީ، ދިގު މުއްދަތެއްގައި އާއިލާ ބަލިތަކުން ދުރުކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. ޗުއްޓީ ނިމި، އަންނަ ޓާމުގެ ކިޔެވުން ފެށުމަށް ކުދިން އަލުން ސްކޫލަށް އެނބުރި ދާއިރު، އެކުދިންނަކީ ޖިސްމާނީ ގޮތުންނާއި ނަފްސާނީ ގޮތުން ތާޒާ، އަދި ކިޔެވުމަށް ތައްޔާރުވެފައިވާ ކުދިންނަށް ހެދުމަށްޓަކައި، މިއަދުން ފެށިގެން މި އާދަތައް ގޭތެރޭގައި ތަންފީޒުކުރަން ފެށުމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ.