ކުޑަކުޑަކޮށް ހުރި އެ އިމާރާތަށް ވަދެވުމާ އެކު، ފެންނާނީ ހުސް ފޮތެވެ. އެކި ހަރުގަނޑުތަކުގައި ބަރިބަރިއަށް ޖަހާފައި ހުރި ފޮތްތަކެވެ. ފޮތް ހަރުގަނޑުތަކުގައި ހުރި ފޮތްތަކަށް ބަލައިލުމުން، ހަނދާނުގެ ސަފުހާތައް މާޒީ ތެރެއަށް ސޮއްސައިލައި ގެނބިދެއެވެ. މީހާއަށް ހުއްޓުން އައިސް އާޝޯޚުކޮށްލައެވެ.
ކުރީގެ "ހަވީރު" ނޫހުގެ އަދަދުތަކާއި ލެޓިން ޚުތުބާތަކާއި ސަރުކާރުގެ ޚަބަރުތަކެވެ. ކުޑަކުދީންގެ ވާހަކަތަކާއި ދީނީ އެތައް ފޮތްތަކެކެވެ. ނެތް ދާއިރާއެއްގެ ފޮތެއް ނެތޭ ބުންޏަސް ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ. ދިވެހި ފޮތްތަކުގެ އިތުރަށް އިނގިރޭސިބަހާއި އަރަބިބަހުގެ ފޮތްތައް ވެސް މި ތަނުން ފެންނާން އެބަހުއްޓެވެ.
ނައިފަރު ޕަބްލިކް ލައިބުރަރީގައި ހުރި ބައެއް ފޮތްތައް ހަން ޖަހާފައި ---
އެ ތަނުގައި ފެންނާން ހުރި ފޮތްތަކަކީ، އަސްލު ފޮތްތަކުން ކޮޕީ ހައްދައިފައިވާ ފޮތްތަކެއް ނޫނެވެ. ހަމަ ފޮތުގެ އަސްލެވެ. ދުވަސްވީ ގިނަ ފޮތްތައް ހުރީ ހަންޖަހާފައެވެ. އެއީ ފޮތްތައް ހަލާކުނުވެ، ގަނޑުތައް ވަކިނުވެ ގިނަ ދުވަހަށް ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. އެ ފޮތްތަކުން ދިވެހި އެތައް ބަޔަކަށް ކުރާ ފައިދާ ބޮޑެވެ. އެ ލައިބުރަރީއަކީ މައުލޫމާތުން ފުރިފައިވާ މުއްސަނދި ޚަޒާނާއެކެވެ. މާލޭގެ ލައިބުރަރީތަކުންނާއި އެކި މީސްމީހުންގެ އަތުން ވެސް ހޯދަން އުނދަގޫ ތަދު އެތައް މައުލޫމާތެއް އެ ލައިބުރަރީން ލިބެން އެބަހުއްޓެވެ.
ތިޔަ ވިދާޅުވީ، ޅ. ނައިފަރުގައި ހުންނަ އެތައް ޒަމާނެއްވީ ޕަބްލިކް ލައިބުރަރީގެ ވާހަކަތަކެވެ. އެ ތަނުގެ ތާރީޚާއި ފޮތްތަކުން ފުރިފައިވާ ޢިލްމީ ޚާޒާނާއެއްގެ ވާހަކަތަކެވެ. މިއަދު އެ ތަނަށް 46 އަހަރު ފުރުނީއެވެ. އެކަމަކު، މީހުންނަށް ބޭނުންވާ މައުލޫމާތު އެއްކޮށް، އެ މައުލޫމާތުތައް މީހުންނާ ހިސާބަށް ރައްދުކޮށްދިނުމުގައި އެ ލައިބުރަރީގެ ދޮރު ހުރީ ހުޅުވިފައެވެ.
ފޮތް އެއްކުރުމުގެ ލޯބިން އުފެދުނީ މައުލޫމާތު މުއްސަނދި ލައިބުރަރީއެއް
ނައިފަރަށް އުފަން، 73 އަހަރުގެ މުޙައްމަދު ނިޒާރު އިބްރާހީމަކީ އެންމެ ކުރިއްސުރެ ވެސް ފޮތް ވިދާޅުވުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުރި ބޭފުޅެކެވެ. ޚާއްސަކޮށް، ފޮތް އެއްކުރެއްވުމަށް އޭނާގެ އޮންނަނީ އާދަޔާ ޚިލާފު ލޯތްބެކެވެ. ވިދާޅުވާން ބޭނުންފުޅުވާ ފޮތެއް ނަމަ، އޭނާގެ އަތްޕުޅުގައި އެ ފޮތެއް އޮންނަން ޖެހޭނެކަމަށް އޭނާ ގަބޫލުކުރައްވައެވެ.
އެ ލައިބުރަރީގައި ހެޔޮ އެދޭ ރައްޓެއްހީން ހަދިޔާކޮށްފައިވާ ފޮތް ވެސް އެބަ ހުއްޓެވެ. އެހެނަސް އެއީ މަދު އަދަދެކެވެ. މީހުންގެ އަތުން ނިޒާރު ބައްލަވައިގެންފައިވާ ފޮތްތައް ވަރަށް ގިނައެވެ. އެ މީހަކު ބުނި އަގެއް ދެއްވާފައި ފޮތް ބައްލަވައި ގަންނަން ޖެހިވަޑައިގަތަސް އޭނާގެ ފަރުވާލެއް ނެތެވެ. ނަވާރަ ސަތޭކަ ހަތް ދިހައިގެ އަހަރުތަކުގައި ނިކުތް ހުރިހާ ފޮތްތަކެއް ހެން އޭރު އޭނާ ދިޔައީ ބައްލަވައިގަންނަމުންނެވެ. ނަތީޖާއަކީ މިއަދު އެ ފޮތްތައް ވެފައިވަނީ އެ ލައިބުރަރީ ފަޅުފިލުވައިދޭ އިލްމީ ފިލާވަޅަކަށެވެ.
ނައިފަރު ޕަބްލިކް ލައިބްރަރީ: ގައުމީ ކުތުބުޚާނާއިން ނުލިބޭ އެތައް މައުލޫމާތެއް މި ލައިބުރަރީން ލިބެން އެބަހުރި ---
ފޮތް ވިދާޅުވުމާއި ފޮތް އެއްކުރެއްވުމަށް އޮންނަ އާދަޔާ ޚިލާފު ލޯބީގެ ތެރެއިން، އާއިލާގެ އިތުރު ތިން ބޭފުޅުންނާ އެކު، ލައިބުރަރީއެއް ހެއްދެވުމުގެ ޚިޔާލުފުޅު އައީ، 1980ގެ އަހަރުތަކުގައެވެ. ނިޒާރު ހިމެނޭހެން މި ލައިބުރަރީ އުފެއްދެވުމުގައި ރިޟުވާން އަލީއާއި މުހައްމަދު މޫސާފުޅާއި އަހުމަދު އަބްދުﷲ އަމަލީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވެ ވަޑައިގަތެވެ.
އެ ޚިޔާލުފުޅު އިތުރަށް ތަރައްގީކުރައްވަމުން، އައިސް، އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީގައި ލައިބުރަރީ ރަޖިސްޓްރީކުރެއްވިއެވެ. އެއީ، މާރިޗު ދޭއް، 1980ގައެވެ. އެ ލައިބުރަރީ ހުޅުވާފައި ވަނީ، މާރިޗު ހަތެއް، 1980ގައެވެ.
އޭރު އެއީ، އެންމެ ދިހަ ފޫޓު، ބާރަ ފޫޓުގެ ކުޑަކުޑަ ކޮޓަރިއެކެވެ. ލައިބުރަރީ ރަޖިސްޓަރީކޮށް ލައިބުރަރީއެއްގެ ޚިދުމަތް ދޭން ފަށައިގަތްއިރު، ތިބީ، އެންމެ ސަތޭކަ ނަވާރަ މެންބަރުންނެވެ. ފޮތް ހަރުގަނޑުތަކުގައި ހުރީ، 634 ފޮތެވެ. ފަށައިގަތްތާ، ތިން މަސް ފަހުން އެ ބޭފުޅުންނާ ކުރިމަތިވެވަޑައިގަތީ، ހީ ނުކުރާ ފަދަ ހިތްދަތި ދުވަސްތަކެކެވެ. ލައިބުރަރީ ހިންގަވަމުން އައި، ތަނުން ނިކުންނަން ޖެހިވަޑައިގަތީއެވެ. އެއަށްފަހު، ދެން ލައިބުރަރީ ބަދަލުކުރައްވަން ޖެހިވަޑައިގަތީ ނިޒާރުގެ ބައްޕާފުޅުގެ ގެއަށެވެ. އެ ތަނަކީ، ވެސް އެހާ ބޮޑު ޖާގައެއް އޮތް ތަނެއް ނޫނެވެ. މިހާރު އެ ލައިބުރަރީ ހިންގަނީ، ނައިފަރުގެ ދަނާލު ކައިރީ ހުންނަ އިމާރާތެއްގެ 1،132 އަކަފޫޓުގެ ކޮޓަރިއެއްގައެވެ.
ނައިފަރު ޕަބުލިކު ލައިބުރަރީގެ ކަންކަން މިހާރު ކުރައްވާ މުހައްމަދު ނިޒާރު 'ސަން'އަށް އިންޓަވިއު ދެއްވަނީ --- ސަން ފޮޓޯ/ އަފުވާން ސޮލާހު
ފުރަތަމަ ދުވަސްވަރުގައި އެތައް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެ ވަޑައިގަތަސް ނިޒާރުމެން އެކަމަކަށް ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓަވައެވެ. ހިތްވަރާ އެކީ ފަހަރަކު ފިޔަވަޅެއް ކުރިއަށް އަޅުއްވަމުން ވަޑައިގަތީއެވެ.
މިހާރު 15،000އަށް ވުރެ ގިނަ ފޮތް މި ލައިބުރަރީގައި އެބަހުއްޓެވެ. އަދި މި ލައިބުރަރީއަށް ނަން ކިޔުމުގައި ވެސް އެތައް ނަމެއް ކިޔުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެ އާއިލާއަށް ލިބިފައި އޮތެވެ. ބޭނުން ކޮންމެ ނަމެއް ކިޔޭން އޮތެވެ. ފޮތްތެރިކަމާއި އިލްމީ އާއިލާއަކަށް ވާތީ، އެ ކަމާ ގުޅުވެން ވެސް އޮތެވެ. އެކަމަކު، ނިޒާރުމެން އެ ގޮތް ބޭނުންފުޅެއް ނުވިއެވެ. އެ ބޭފުޅުން ގަބޫލުކުރެއްވީ، އެ ލައިބުރަރީއަކީ މުސްތަގުބަލުގެ ދަރީންގެ އެއްޗެއްކަމަށެވެ. އަންނަން އޮތް ޖީލުގެ އެއްޗެއްކަމަށެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ހަދިޔާއަކަށް ވާނެ ޖަވާހިރެއްކަމަށެވެ. އިލްމީ ދަންމަރެއްކަމަށެވެ. މައުލޫމާތުން މުއްސަނދިވެފައިވާ، އަގުބޮޑު ރަންމުތެއް ފަދަ ތަނަކަށެވެ. އެހާ ޒަމާންވީ ފޮތްތައް މި ތަނުން ލިބޭން އެބަހުއްޓެވެ.
"މި ލައިބުރަރީއަކީ ރައްޔިތުންގެ ތަނެއް. އަޅުގަނޑު މިއަދު ލޯ މަރާލިޔަސް، ފޮތްތައް ހުންނާނެ. އެ ފޮތްތަކަކީ، އެ މީހުންގެ އެއްޗެއް އެއީ. އެ މީހުން ބޭނުންވާނެ އޭގެ މައުލޫމާތު އަޅުގަނޑު ނެތަސް ވެސް" ލައިބުރަރީ ހިންގެވުމުގައި މިހާރު އިސްކޮށް އުޅުއްވާ ނިޒާރު ވިދާޅުވިއެވެ.
ގައުމީ ލައިބުރަރީގައި ނެތް އެތައް މައުލޫމާތެއް ލިބެން އެބަހުރި
މިއަދު އެ ލައިބުރަރީއަށް 46 އަހަރުވީއެވެ. މިހާރު މި ތަނުގައި 15،000އަށް ވުރެ ގިނަ ފޮތް އެބަ ހުއްޓެވެ. މުޅި ތަނުން ސިފަވަނީ، މާޒީގެ ސަފުހާތަކެވެ. ކުރީގެ ހަނދާންތަކެވެ. މައުލޫމާތުން ފުރިފައިވާ މުހިންމު އާސާރީ ފޮތްތަކެވެ. އެންމެ ކުރީގައި ނެރުނު ނޫސް މަޖައްލާތަކުގެ އަދަދުތައް ހަމައަށް އެބަހުއްޓެވެ. ހަވީރު ނޫހާއި އާފަތިހާއި މޫން ލައިޓާއި ސަރުކާރުގެ ޚަބަރެވެ.
ލެޓިން ޚުތުބާގެ އަސްލު: އޭރު އެ ޚުތުބާ ނެރެނީ ވެސް ރައީސް އޮފީހުން ----
ދީނީ މައުލޫމާތުތަކާއި ވާހަކަ ފޮތްތަކެވެ. އަތު ލިޔުމުން ލިޔެފައި ހުރި ފޮތްތައް ވެސް މި ތަނުން ލިބޭން އެބަ ހުއްޓެވެ. މުޙައްމަދު އަމީނު ލިޔުއްވައިފައިވާ ހުރިހާ ވާހަކަ ފޮތްތަކާއި ކުޑަކުދީންގެ ފޮތްތައް ވެސް މަދެއް ނޫނެވެ. ސަތޭކަ ފަންސާސް އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީ ފޮތްތައް މި ތަނުން ލިބޭން އެބަހުއްޓެވެ.
މިހެން ލިޔާން ވެއްޖެނަމަ، ލިސްޓު ލިޔެ ނުނިމޭހާ ގިނަ ފޮތްތައް މި ތަނުގައި އެބަހުއްޓެވެ. ފޮތް ކިޔުމަށް ޝައުގު ހުންނަ މީހުންނަށް މި ތަނަކީ، ވަރަށް ބޭނުންތެރި ތަނަކަށް ވާނެއެވެ. އެ އިން މީހަކު، ނައިފަރު ޕަބްލިކް ލައިބުރަރީއަށް ޒިޔާރަތްކޮށްފި ނަމަ، އެ ތަނުން ނުކުންނަ ހިތް ވެސް ނުވާނެއެވެ.
މިހާ ދިގު ތާރީޚެއް އޮތް މި ލައިބުރަރީން ފޮތް ގެންދާ މީހުންގެ ހިސާބުތައް މިހާރު ވެސް އަންނަނީ ބަލަހައްޓަމުންނެވެ. މިހާތަނަށް 108،000އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މި ލައިބުރަރީން ވަނީ ފޮތް ގެންގޮސްފައެވެ.
ހަވީރު ނޫހުގެ އަދަދެއް: މި ނޫހުގެ ޗާޕުކުރި ހުރިހާ އަދަދެއް ނައިފަރު ޕަބްލިކް ލައިބުރަރީގައި އެބަހުރި ---
ނިޒާރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ލައިބުރަރީން ފޮތް ގެންދެވޭނީ ހަމައެކަނި، އެތަނުގެ މެންބަރުންނަށެވެ. މެންބަރަކަށް ވުމަށް 50 ރުފިޔާ ދައްކަން ޖެހޭއިރު، ފޮތެއް ލައިބުރަރީން ގެންދެވޭނީ ދެ ރުފިޔާ ދައްކައިގެންނެވެ. އެއީ، ހަތް ދުވަހަށެވެ.
އެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން، ފޮތް އަނބުރާ ނުގެންނަމަ، އެ ފޮތެއް ހޯދުމަށް ގެންދިޔަ މީހަކަށް ގުޅާނެއެވެ. އެ ވަރުން ވެސް ނުގެންނަމަ، ނައިފަރުގައި ނަމަ، ފޮތް ބަލާ އެ ތަނަކަށް ވެސް ދާނެއެވެ.
މިހާރު ނިޒާރުގެ އާއިލާއިން ބަލަހައްޓާ އެ ލައިބުރަރީން އެންމެ ގިނައިން މައުލޫމާތު ހޯދަނީ، ގައުމީ ޔުނިވާސިޓީގެ ދަރިވަރުންނެވެ. އެއީ، މާލޭގައި ހުންނަ ގައުމީ ލައިބުރަރީން ނުލިބޭ އެތައް މައުލޫމާތެއް މި ތަނުން ލިބޭތީއެވެ. އެ ދަރިވަރުން ބޭނުންވާ މައުލޫމާތު ހޯދައިދިނުމަކީ، ނިޒާރަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ފަޚުރެކެވެ. އެއްވެސް އަގަކާ ނުލައި، އޭނާ އެކަން ކޮށްދެއްވަނީ، އުފަލާ އެކީގައެވެ. ކޮންމެ މައުޟޫއަކަށް ބުނި ނަމަވެސް، ފޮތްތައް ބައްލަވައިގެން އެ މައުލޫމާތެއް ހޯއްދަވައިދެއްވާން ނިޒާރު ހުންނަވަނީ ތައްޔާރަށެވެ.
ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ތަފުސީލީ ވާހަކަތަކެއް ހުރި ފޮތެއް ނިޒާރު ބައްލަވަނީ ---- ސަން ފޮޓޯ/ އަފުވާން ސޮލާހު
މި ކަހަލަ އެތައް މައުލޫމާތެއް މިހާރު ގިނަ ބަޔަކު ހޯދާން ބޭނުންވަނީ، ހަމައެކަނި ޒަމާނީ ވަސީލަތުގެ ފިތަކަށް އޮބައިލައިގެންނެވެ. އެހެނަސް، އެއީ، މައުލޫމާތު މުއްސަނދި ވުމަށް އެޅޭ ހުރަހަކަށްވެއެވެ. ފޮތެއް ކިޔުމަށް ގިނަ ވަގުތުތަކެއް ހޭދަކުރަން ޖެހޭތީ، އޮންނަނީ ބުރަވެފައެވެ. ނިޒާރު ދެއްވާ ނަސޭހަތަކީ، ފޮތް ކިޔުން ދޫކޮށް ނުލުމެވެ.
"ދިރާސާ ހަދާ ބޭފުޅުން ވެސް ވިދާޅުވަނީ، ފޮތް ނުކިޔާ ކަމަކު ނުދާނެޔޭ. އެކި މައުޟޫތަކަށް ލިޔެފައި ހުންނަ ފޮތްތަކަކީ، ދިރިއުޅުމަށް ވެސް އެ ކުދިން މަސައްކަތް ކުރާއިރު، ބޭނުންވާނެ މައުލޫމާތަށް ވާނެ" ނިޒާރު ވިދާޅުވިއެވެ.
މި ވާހަކައިން އެކަނި ވެސް ފޮތް ކިޔުމުގެ މުހިންމުކަން ހާމަވެއެވެ. ފޮތަކީ، އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމާ ދުރުކުރެވެން ނެތް އެއްޗެއްކަން ކަށަވަރެވެ.
މި ލައިބުރަރީއަށް ލިބޭ އަނެއް ފަޚުރަކީ، ޢާއްމު ޚިދުމަތަށް ހިތްވަރުދިނުމުގެ އިނާމާއި ސަނަދު، 1991ވަނަ އަހަރު "ލައިބުރަރީ ޚިދުމަތުގެ ރޮގުން" ނިޒާރަށް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވުމެވެ. އަދި، 2016 ވަނަ އަހަރު، "ޝަރަފުވެރި ކަމުގެ އިނާމު" ވެސް ނިޒާރަށް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.
ހަތަރު މުއައްސިސުންގެ މި ލައިބުރަރީ މިހާރު ނިޒާރުގެ އާއިލާއިން ބަލަހައްޓައި ހިންގިޔަސް، މިއީ އެންމެންގެ ތަނެކެވެ. މިހާރުގެ ދަރީންނާއި މުސްތަގުބަލުގެ ދަރީންގެ މައުލޫމާތުގެ ޚަޒާނާއެވެ. ނިޒާރު އެއްކުރެއްވި ފޮތްތަކުން އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ދެމިގެން މި ދަނީ، އަގުހުރި ޚަޒާނާއެކެވެ.