އީރާނުގެ އިސްވެރިންގެ ބައެއް ބޭފުޅުން ޝަހީދުކޮށްލުމުގައި އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލު ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައިވީނަމަވެސް އީރާނުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ވައްޓާލުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫންކަމަށް މިހާރު އެމެރިކާއަށް އެނގެން ފަށައިފިއެވެ.
ނަންހާމަ ކުރަން ނޭދޭ އެމެރިކާގެ ޖާސޫސީ އަދި އަސްކަރީ މަސްއޫލުވެރިންނާ ހަވާލާދީ ރޮއިޓާސް ބުނާގޮތުން އީރާނުގެ ދިނީ މުރުޝިދު އާއި އަސްކަރީ ބައެއް އިސް މަސްއޫލުވެރިން އަވަހާރަކޮށްލިނަމަވެސް އީރާނުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު އޮތީ ވަރުގަދަ ކޮށެވެ.
ބައިބައިވުމާއި ޚިޔަލު ތަފާތުވުމުގެ މައްސަލަތައް އީރާނުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ނުވާކަމަށް އެބޭފުޅުންނާ ހަވާލާދީ ރޮއިޓާސް ބުނެއެވެ.
އީރާނަކީ އިންތިޚާބު ކޮށްފައިވާ މުއައްސަސާތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްފައިވާ އަދި ގާނޫނާއި ގަވައިދުގެ މަތިން ހިނގަމުންދާ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެއް އޮންނަ ގައުމެވެ. ހަމައެކަނި ވަކި ފަރުދެއްގެ ރައުޔަށް ބޮޑެތި ސްޓްރެޓީޖިކް ކަންކަން ނިންމާ ގައުމެއް ނޫނެވެ.
އީރާނުގެ އިސްވެރިންގެ ގިނަ ބަޔަކު ޝަހީދުކޮށްލުމުންވެސް ނިޒާމަކަށް ލޮޅުން ނާރާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އީރާނަކީ މުއައްސަސާތަކުގެ ދައުލަތަކަށް ވުމެވެ. ކޮންމެ މުއައްސަސާއަކަށްވެސް ގާނޫނީ ގޮތުން ވަކި ދައުރެއް ކަނޑައަޅާފައިވުމެވެ. އަދި ބޮޑެތި ނިންމުންތައް ނިންމަނީ ހުރިހާ އިސްފަރާތްތައް ގުޅިގެން ކަމަށް ވުމެވެ. މިއީ އީރާނުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާވުމުގެ އަސާސްކަމަށް ޚުދު އެމެރިކާގެ އެބޭފުޅުންވެސް ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް ވެއެވެ.
އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުގެ ބޭނުމަކީ ބޮމުގެ ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއްދީ އީރާނުގެ އިސްވެރިން ޝަހީދުކޮށްލުމަށްފަހު އީރާނުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ވައްޓާލުމެވެ. އެއަށްފަހު ގަލްފުގެ އަރަބި ގައުމުތަކުގައި ގާއިމްކޮށްފައިވާ ކަހަލަ އިސްރާއީލާއި އެމެރިކާއަށް ބޯލަނބާ ޕަޕެޓް ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެއް އީރާނުގައި ގާއިމް ކުރުމެވެ.
އީރާނުގެ ވެރިކަމަށް އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލު ބޭނުންވާ އީރާނުގެ ކުރީގެ ރަސްގެފާނުގެ ދަރި ރިޒާ ބަހެލަވީ
އީރާން އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ހޯދާފައިވާ ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ކުރިއެރުން ދުއްވާލެވޭނެ ހަމައެކަނި ގޮތަކީ އެއީ ކަމަށްވާތީއެވެ.
ގަލްފުގެ ގައުމުތަކާ ޚިލާފަށް އީރާނުން އިސްކަން ދީފައިވަނީ އިސްރާފުބޮޑު ދިރިއުޅުމާއި ބުރުޖު ޚަލީފާ ފަދަ އުސް ޓަވަރުތައް އެޅުމުގައި ވާދަޖެހުމަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެބަދަލުގައި އިލްމާއި ހުނަރާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާތަކުން މީހުން ބިނާކުރުމަށެވެ. އިލްމީ މުއައްސަސާތަކާއި ބިނާކުރުމަށާއި ސައެންޓިފިކް ރީސާޗްތައް ކުރުމަށެވެ. އާއިލީ ރަސްކަމެއްގެ ބަދަލުގައި ގާނޫނީ މުއައްސަސާތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެއް ގާއިމު ކުރުމަށެވެ.
މިކަމުގެ ނަތީޖާވެސް އީރާނުން ވަނީ ފެނިފައެވެ. ހަތިޔާރާއި ޓެކްނޮލޮޖީގައި އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބަރޯސާވެގެން އީރާންވަނީ އެ ދާއިރާތަކުގައި ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާފައެވެ. އީރާން އަމިއްލަ ނަފްސު ދިފާއު ކުރަނީ އަމިއްލައަށް އުފައްދާ ހަތިޔާރުންނެވެ. ބަރޯސާ ވަނީ އަމިއްލަ ނަފްސަށެވެ.
ނަމަވެސް މީގެ މާނައަކީ އީރާނާ ދެކޮޅަށް ދަތިކުރުމުގެ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައިވާތާ ބައި ގަރުނެއްހާ ދުވަސް ވެފައިވާތީ އީރާނުގައި ބަލިފައިތަކެއް ނެތުމެއް ނޫންނެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް އީރާނުގައި ފުރިހަމަވެފައި ވުމެއް ނޫނެވެ. ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއެކު އީރާނުގެ އިގްތިސާދު ވަރަށް ބަލިކައްޓެވެ.
އީރާނުގެ ތެރެއަށް ޖާސޫސީ ގޮތުން ވަދެގަތުމުގައި ހުޅަނގަށް ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް ލިބިފައިވަނީވެސް އީރާނުގެ އިގްތިސާދު ބަލިކަށިކަމުން ކަމަށް ވަނީ ބެލެވިފައެވެ.
ނަމަވެސް އަމިއްލައަށް ސައިންސާއި ޒަމާނީ ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ތަރައްގީ ކުރުމުގައި އީރާން ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާފައިވުމަކީ އިންކާރު ކުރެވެންނެތް ހަގީގަތެކެވެ.
އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުގެ ޚުދުމުޚްތާރު ވެރިން ހީކުރީ އީރާނަށް ވަރުގަދައަށް ބޮންއަޅައި އެ ގައުމުގެ އިސްވެރިން ޝަހީދުކޮށްލުމުން އީރާނުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ބަލިކޮށް ލެވޭނެކަމުގައެވެ. އެ ދަނޑިވަޅުގައި އާންމުން މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ ސަރުކާރާދެކޮޅަށް އިހްތިޖާޖުތައް ފަށާނެކަމުގައެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސާއި އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު އަދި ޔޫރަޕްގެ ލީޑަރުން މިކަމަށް ފާޅުގައި ގޮވައިވެސް ލިއެވެ. އެއީ އިސްވެރިން ޝަހީދުކޮށްލުމާއެކު ވެރިކަން ފޮރޮޅާލައި އެމެރިކާގެ ޕަޕެޓަކު ވެރިކަމަށް ގެނައުމަށް މަގުފަހިވާނެ ކަމަށް އުންމީދުކޮށްގެންނެވެ.
އީރާނުގެ ވަގުތީ ދީނީ މުރުޝިދު އާޔަތުﷲ އަލީ ރިޒާ އާރިފީ
ނަމަވެސް އިސްވެރިން ޝަހީދުކޮށްލުން ފިޔަވައި އެހެން މާބޮޑު ކަމެއް ޔަހޫދީންނާއި ނަސާރާއިންނަކަށް ނުވިއެވެ. އީރާނުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަށް ލޮޅުމެއް އަރުވައެއް ނުލެވުނެވެ. އީރާނުގެ ކޮމާންޑް އެންޑް ކޮންޓްރޯލް އަށާއި އަސްކަރީ ހަރަކާތްތަކަށްވެސް ބުރުލެއް އަރުވައެއް ނުލެވުނެވެ. ނިޒާމާ ދެކޮޅަށް އިހްތިޖާޖް ކުރުމަށް މަގުތަކަށް މީހުންނެއްވެސް ނުނެރެވުނެވެ.
މިއާއެކު އެމެރިކާގެ ޕަޕެޓުންގެ އަތްމައްޗަށް އީރާނުގެ ވެރިކަން ފޮރޮޅާލުމަކީ ކައިރި މުސްތަގްބަލެއްގައި ކުރެވޭނެ ކަމެއްކަމުގެ އުންމީދުވެސް އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލަށް މިހާރު ވަނީ ގެއްލިފައެވެ.
އަނެއްކޮޅުން ހަނގުރާމައެއް ކާމިޔާބު ކުރުމަކީ އަސްކަރީ ބާރެއް އޮތަކަސް އަދި ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ބާރުގަދަ ފަރާތަކުން ބަލިކަށި ފަރާތަކާ ހަނގުރާމަކުރާނަމަ ބަލިކަށި ފަރާތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ދެވިދާނެއެވެ.
ނަމަވެސް ބަލިކަށި ފަރާތުގެ އަތުގައިވެސް ހެދޭނެ އުކުޅުތަކެއް ހުންނާނެއެވެ. ގެންގުޅެވޭނެ ސްޓްރެޓެޖީ ތަކެއްވެސް ހުންނާނެއެވެ. އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލަކީ ހަމައެކަނި މަތިން ބޮންއެޅުމާއި ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރުން ފިޔަވައި އެހެން މާގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރެވޭ ގައުމުތަކެއް ނޫނެވެ. އެކަން އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލާއި ޔޫރަޕުން ކުރި ގިނަ ހަނގުރާމަ ތަކުގައިވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ.
އެއްގައުމު ހަނގުރާމައިގައި އެމެރިކާގެ ބަލިކަށިކަން އަފްޣާނިސްތާނުން ފެނިފައިވާއިރު އެއްގަމު ހަނގުރާމައިގައި ޔަހޫދީންގެ ބަލިކަށިކަން ޣައްޒާއިން ވަނީ ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ. އެހެންކަމުން އީރާނަށް އެއްގަމު މަގުން އަރައި އީރާނުގެ ލަޝްކަރުތަކާ ކުރިމަތިލުމަކީ އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލަށް ކުރަން ކެރޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ގިނަ ބަޔަކު މަރުވެ ނަތީޖާއެއް ނެރެވޭނެކަމަކަށް ނުވާތީއެވެ.
އަސްކަރީ ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވާގޮތުގައި ހަމައެކަނި ބޮންއަޅައިގެން ހަނގުރާމައިގެ މަގްސަދުތައް ހާސިލް ކުރުމަކީ ނުވަތަ ހަނގުރާމަ ނިންމުމަކީ ކިތަންމެ ބޮޑު ބާރަކަށްވެސް ފަސޭހައިން ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިކަން އަފްޣާނިސްތާން، ޣައްޒާ އަދި ޔުކްރެއިނުންވެސް އެއޮތީ ފެންނާށެވެ.
އީރާނުގެ ސްޓްރެޓެޖީ އަކީ ކިތަންމެ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބުނަސް ހަނގުރާމަ ދަންމާލުމެވެ. އަދި ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކަށް ހަމަލާދީ ގަލްފު ބަންދުކޮށް ސަރަހައްދުގެ ތެލާއި އިގްތިސާދާއި ވިޔަފާރި ހުއްޓުވާލުމެވެ.
އީރާނަކީ ތެޔޮހުރި ގައުމެއްކަމުން އީރާން ތެލަކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އީރާނުގެ ތެލަށް ހަމަލާދީނަމަ ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުގައިވާ ތެލުގެ ހުރިހާ މަރުކަޒުތަކަކަށް އީރާނުންވެސް ހަމަލާދީ އެތަންތަން ހަލާކުކޮށްލާނެއެވެ.
އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބަލިފަޔަކީ ގަލްފުގެ އަރަބި ގައުމުތަކެވެ. އެ ގައުމުތަކުގައިވާ އެމެރިކާގެ މަރުކަޒުތަކަށް އީރާނުން ވަރުގަދަ ހަމަލާތައް ދެމުންގެންދާއިރު އެ ގައުމުތައް ވަނީ އީރާނަށް ރައްދުދޭން ބިރުގެންފައެވެ.
އެއީ އެ ގައުމުތަކުން ސީދާ ގޮތެއްގައި އީރާނަށް ރައްދު ދޭން ފަށައިފިނަމަ އީރާނުން ގަލްފުގެ ތެލުގެ މަރުކަޒުތަކާއި ބޯފެން އުފައްދާ ޑެސިލިނޭޝަން ޕްލާންޓްތަކަށް ހަމަލާދީ އެ ތަންތަން ހަލާކުކޮށްލާނެތީއެވެ. ޑެސިލިނޭޝަން ޕްލާންޓްތަކަށް ހަމަލާދީފިނަމަ ގަލްފުގެ ގައުމުތައް ފެނަށް ޖެހޭނެއެވެ.
އަނެއްކޮޅުން ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުން އީރާނަށް ރައްދު ދޭނަމަ އީރާނުން ދުބާއިގެ ބުރުޖު ޚަލީފާ ފަދަ އިމާރާތްތަކަށް ހަމަލާދޭނެއެވެ. އޭރުން މުޅި ސަރަހައްދު ހަލާކުވާނެއެެވެ. އީރާނުގެ ސްޓްރެޓެޖީ އަކީ އެ ގައުމު ހަލާކުވާނަމަ ސަރަހައްދުގެ އެއްވެސް ގައުމެއް ސަލާމަތް ވިޔަ ނުދިނުމެވެ. އެމެރިކާއަށް ގަލްފުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމުތައް ދިފާއުކޮށް ނުދެވޭކަން ހާމަވެފައިވުމާއެކު އީރާނުން ފުލުފުލުގައި ހަމަލާތަކާއެކު އެ ގައުމުތައް ވަނީ ހަދާނެގޮތެއް ނޭންގޭ ހާލަތުގައެވެ. އެމެރިކާ ވެސް ވަނީ އަވަސް ނަތީޖާއެއް ނުނެރެވުމުން ކަންބޮޑުވާގޮތް ވެފައެވެ.