ކިތަންމެ ކުޑަ ޢަމަލެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ދާއިމީ ގޮތަކަށް އެ ކަމެއް ކުރާ ނަމަ ﷲގެ ހަޟްރަތުގައި އެއީ ލޮބުވެތިކަން ބޮޑުވެގެންވާ ޢަމަލެކެވެ. އިންސާނާ ވަރުބަލިވެ ފޫހި ވެއްޖައުމަށްދާންދެން ﷲ އެ މީހެއްގެ ޢަމަލު ބައްލަވައިވޮޑިގަތުމުގައި ދެމިވޮޑިގެން ވެއެވެ.
«أخرج البخاري في صحيحه قال حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا امْرَأَةٌ» މާނައީ: އުއްމުލް މުއުމިނީނަ ޢާއިޝާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވިއެވެ. ނަބިއްޔާ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ އެ ކަމަނާގެ ގަނޑުވަރުކޮޅަށް ވެދެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެހިނދު އެ ކަމަނާގެ އަރިހުގައި އަންހެން ކަނބަލަކު ވާތީ ދެކެވަޑައިގެން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. «قال: مَنْ هَذِه؟» މިއީ ކޮންބޭކަނބަލެއްތޯއެވެ؟ «قَالَتْ : فُلَانَةُ» ޢާއިޝާގެފާނު ދެންނެވިއެވެ. "އެވެނި ބޭކަނބަލެކެވެ." «تَذْكُرُ مِنْ صَلَاتِهَا،» ވަރަށް ގިނަ އިން ނަމާދުކުރައްވާ އުޅުއްވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. «قَالَ: مَهْ،» އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރެއްވީ "މަހް"އެވެ. (މުތަރުޖިމް: މިއީ ހިތްހަމަ ނުޖެހުމުން ބުނެއުޅޭ ބަހެކެވެ. ބަހުގެ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިއީ ކަމެއް ހުއްޓައިލާ ދޫކޮށްލުމުގެ މާނައިގައި ނުރުހުންތެރިކަމާ އެކު ބުނެ އުޅޭ ބަހެކެވެ. މިހެން އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ހަދިޘްފުޅުކުރެއްވީ، އެކަނބަލެއް އެ ކުރައްވާ ގިނަ ޢަމަލު ހުއްޓައިލާށޭ ބުނުމުގެ ޞީޣާއެއްގައެވެ. އެއީ އެކަނބުލޭގެއަށް ދަތިފުޅުވެދާނެތީއެވެ. އަދި އެކަނބުލޭގެ ޢުމުރުން ދުވަސްވެ ގައިބާރުދާ ދުވަހު އެ ކަމެއްގައި ދެމިނުހުރެވިދާނެ ތީއެވެ. اهـ) ދެން އެކަލޭގެފާނު އަމުރުކުރެއްވީ «عَلَيْكُمْ بِمَا تُطِيقُونَ» ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް އޮތީ ކުޅަދާނަވާ މިންވަރަށް އަޅުކަން ކުރުމެވެ. (މުތަރުޖިމް: މާނައީ އަޅުކަމުން ތިމާގެ ނަފުސަށް ބުރަނުކުރާށެވެ. އެހެނީ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ތިމާ އަޅުކަން ތަކުލީފުކޮށްފި ނަމަ، ދާދި އަވަހަށް އެ ކަމެއްގެ ބުރަބޮޑުވެ އެކަމުގެމަތިން ފޫހިވެ އެޢަމަލެއް މުޅިންހެން ދޫކޮށްލެވިދާނެއެވެ.اهـ) «فَوَاللَّهِ لَا يَمَلُّ اللَّهُ حَتَّى تَمَلُّوا،» ﷲ ގަނދެއްވައި ޙަދީޘްކުރައްވަމެވެ! ތިޔަބައިމީހުން ފޫހިވެއްޖައުމަށްދާންދެން، ﷲ ތިޔަބައިމީހުންގެ ޢަމަލުތަށް ބެއްލެވުމުގައި ދެމިވޮޑިގެންވެއެވެ. «وَكَانَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَيْهِ مَادَامَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ» އަދި ﷲ ޙަޟްރަތުގައި އެންމެ ލޮބުވެތިވެގެންވާ ޢަމަލަކީ އެ ޢަމަލެއްކުރުމުގައި މީހަކު ދެމިހުންހުންނަ ޢަމަލެވެ. (މުތަރުޖިމް: ކިތަންމެ ކުޑަ ޢަމަލެއް ވިޔަސް އެ ޢަމަލެއް ކުރުންމަތީ ތިމާ ދެމިހުންނަ ޢަމަލެއް، އެއްފަހަރާ އަރާ ފޯރިއެއްގައި ކުރާ (ޢަދަދުގެ ގޮތުން) ގިނަ ޢަމަލަކަށްވުރެ ހެޔޮވެގެންވެއެވެ. اهـ)
ބަޔާންވެދިޔަ ޙަދީޘުން އެނގެނީ ތިބާގެ ޢަމަލުތަކާ އެއްވަރުގެ ސަވާބެއް ދެއްވުމުގައި ﷲ ދެމިވޮޑިގަންނަވާނެތެވެ. ތިބާ ވަރުބަލިވީ ކަމުގައި ވެއްޖެ ނަމަ ﷲ ދެން ތިބާއަށް ދޭނީ ކޮން އަޖުރެއްތޯއެވެ؟ އެއިލާހު އެއީ ފޫހިވުމެއް ނުވަތަ ވަރުބަލިވުމެއް ނުވާ ރަސްކަލާންގެއެވެ. ﴿وَلَقَدْ خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَمَا مَسَّنَا مِن لُّغُوبٍ﴾ )ق: ٣٨( މާނައީ: " ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އުޑުތަކާއި، ބިމާއި، އެދެމެދުގައިވާހާ ތަކެތި ހަދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހެއްދެވީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް ވަރުބަލިކަމެއް ލިބިވޮޑިއެއް ނުގަންނަވަތެވެ."
ހަމަ އެފަދައިން ހޭދަކުރުމުގައި މީހަކު، ޓެލެތޯންއެއްގައި ނުވަތަ ޗެރިޓީ އިވެންޓެއްގައި ދިހަ ހާސް ރުފިޔާ ހަދިޔާ ކޮށްފައި ދެން އެއަށްފަހު ދުވަހަކު ވެސް އެއްޗެއް ހަދިޔާނުކޮށް ހުރުމަށްވުރެ ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހަކު ޞަދަޤާތުގެ ގޮތުގައި ދިހަ ރުފިޔާ ދޭމީހާ ވެސް ﷲ ހަޟްރަތުގައި މާ ހެޔޮކަން ބޮޑުވެދާނެއެވެ.
އަދި މިޙަދީޘުން ލިބޭ އަނެއް ފިލާވަޅަކީ ﷲއަށް ކިޔަމަންތެރިވުމުގައި ތިމާއަށް ނުވާވަރުން ކަންކަން ކުރަން ނުއުޅުމެވެ. ޢަބްދުﷲ އިބްނު ޢަމްރޫ އިބްނު ޢާޞް، ދެންނެވިއެވެ. ތިމަން ކޮންމެ ދުވަހަކު ރޯދަ ހިފާނީއެވެ. އަދި ނިދުމެއްނެތި ކޮންމެ ރެއަކު ރޭއަޅުކަން ކުރާނީއެވެ. ނަބިއްޔާ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެފާނު އެފަދައިން ވިދާޅުވީމުތޯއެވެ؟" އެކަލޭގެފާނު ދެންނެވިއެވެ އާދޭހެވެ! ދެން ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެފާނަށް ތިޔަ ކަމަށް ކުޅަދާނަވެގެން ނުވެއެވެ." ދެން އިރުޝާދުދެއްވީ "ކޮންމެ މަހެއްގައި 3 ދުވަހު ރޯދަ ހިއްޕެވުމަށެވެ." އެކަލޭގެފާނު ދެންނެވިއެވެ. "ތިމަނާއަށް ތިޔަށްވުރެ ގިނައިން ރޯދަހިފޭނެއެވެ." ދެން ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ހޯމަ ބުރާސްފަތީގައި ރޯދަ ހިފާށެވެ." އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. "ތިމަނާއަށް ތިޔަށްވުރެ ގިނައިން ރޯދަހިފޭނެއެވެ." ދެން ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ދެ ދުވަހުން އެއްދުވަހު ރޯއްދަ ހިފާށެވެ." އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. "ތިމަނާއަށް ތިޔައްވުރެ ގިނައިން ރޯދަހިފޭނެއެވެ." ދެން ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "އެއަށް ވުރެ ގިނަ ނުކުރާށެވެ. އެއީ ދާވޫދުގެފާނު ރޯދަ ހިތްޕެވި ގޮތެވެ." ޢަބްދުﷲ އިބްނު ޢަމްރޫ އިބްނު ޢާޞް މުސްކުޅިފުޅުވެ ގައިބާރު ދެރަވުމުން ދެ ދުވަހުން އެއް ދުވަހު ރޯދަ ހިތްޕެވުމަށް އުނދަގޫވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި ވިދާޅެވިއެވެ. އެ ދުވަހު ނަބިއްޔާ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ދެއްވި ލުއިގައި ހިތްޕެވުނު ނަމަ ކިހައި ރަނގަޅުވީސް ހެއްޔެވެ!
މި ކަމުން އެނގެނީ އަޅުކަންކުރުމުގައި މެދުމިން ގެންގުޅުން ބުއްދިވެރި ކަމުގައެވެ. ގިނަކުރުމެއް އަދި މަދު ކުރުމެއްނެތި ކިތަންމެ ކުޑަކަމެއް ނަމަވެސް ދާއިމީ ގޮތަކަށް ކުރެވޭތޯ ބަލާށެވެ. މި ކަމަށް އެދި ދުޢާކުރާށެވެ!
رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ
އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! އަޅަމެންނަށް ތެދުމަގު ދެއްކެވުމަށްފަހުގައި، އަޅަމެންގެ ހިތްތައް ޙައްޤުން އެއްކިބާ ނުކުރައްވާނދޭވެ! އަދި އަޅަމެންނަށް އިބަރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުން ރަޙުމަތެއް ދެއްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އިބަރަސްކަލާނގެއީ، ގިނަގުނަ ނިޢުމަތްތައް ދެއްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.