ރޯމް (3 ސެޕްޓެމްބަރު 2026): އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާންއާ ދެކޮޅަށް ފެށި ހަނގުރާމައާއެކު ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގުބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުންނާއި އެހަނގުރާމައާއެކު ހުރުމުޒު ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގައި ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް އުފުލެމުންދާކަމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބުނެފިއެވެ.
ކާބޯތަކެއްޗާއި ދަނޑުވެރިކަމާބެހޭ އދ. ގެ އިދާރާ ފުޑް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރ އޯގަނައިޒޭޝަން (އެފް.އޭ،އޯ) ބުނިގޮތުގައި ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތައް ބޮޑުވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވުމާއި ދަތުރުފަތުރަށް ހުރަސްއެޅުމެވެ. މީގެއިތުރުން މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކެވެ. މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން އެއްބައި ގައުމުތަކަށް މާގިނައިން ވާރޭވެހި ދަނޑުތައް ހަލާކުވުމާއި އަނެއްބައި ގައުމުތަކަށް ވާރޭނުވެހި ދަނޑުތައް ހިކިވެ ހަނަފަސްވުމަކީވެސް ކާބޯތަކެތީގެ އަގު އުފުލޭކަމެކެވެ.
ދުނިޔޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބާރުގަދަ "އެލްނީނޯ" ނުވަތަ ސުޕާ އެލްނީނޯ ގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުތަކުގައި ހަކުރާއި އެނޫންވެސް އެތަށް ބާވަތެއްގެ އަގުތައްވަނީ ރެކޯޑު މިންވަރަކަށް މައްޗަށް ގޮސްފައިކަން ފަހަގަކުރެވިފައިވާކަމަށް "އެފް.އޯ.އޭ" އިން ބުނެފައިއެވެ.
ގޮދަނާއި ހަކުރާއި އެނޫންވެސް ކާބޯތަކެތީގެ ގިނަ ބާވަތްތަކުގެ އަގުތައް ރެކޯޑު މިންވަރަކަށް މިފަހަކަށް އައިސް އުފުލިފައުވާ އެއްސަބަބަކީ އެމެރިކާ އީރާންއާ ދެކޮޅަށް ފެށި ހަނގުރާމައާއި ރަޝިއާ ޔުކްރެއިން އާ ދެކޮޅަށް ކުރިޔަށް ގެންދާ ހަނގުރާމައާއެކު ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރަށް އަރާފައިވާ ލޮޅުންތައްކަމަށް މިނޫން ރިޕޯޓްތައްވެސް ބުނެއެވެ.
ހުރުމުޒު ކަނޑުއޮޅިއަކީ ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 130 އަށް ވުރެ ގިނަ އުޅަނދު ވަދެ ނުކުންނަ ކަނޑުއޮޅިއަކަށްވާއިރު އެމެރިކާގެ އުދުވާން އާ ކުރިމަތިލުމަށްޓަކައި އީރާނުން އެތަން ބަންދުކުރުމުގެ ސަބަބުން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 10 ވަރަކަށް ބޯޓަށްވެސް އެކަނޑުއޮޅި ހުރަސް ނުކުރެވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ގިނަ މުދައުތަކެއް އެކްސްޕޯޓް ކުރަން ޖެހިފައިވަނީ ވައިގެ މަގުންކަމަށް ވުމީ ތަކެތީގެ އަގު ބޮޑުވާ މައިގަނޑު އެއް މައްސަލައެވެ.
ތަރައްޤީއާ ބެހޭ އދ. ގެ ޕްރޮގްރާމް (ޔޫއެންޑީޕީ) ބުނާގޮތުން ހަނގުރާމަތަކާއެކު ތެލުގެ އަގު އުފުލުމާއި ދަތުރުފަތުރަށް ހުރަސްއެޅުމާއި މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުގެ އިތުރުން ދަރަނީގެ ބުރަ ގައުމުތަކުގެ ބަޖެޓަށް ބޮޑުވުމަކީވެސް ގައުމުތަކުގެ އިގްތިސާދު ހީނަރުވަމުންދާ ސަބަބެކެވެ.
ޔޫއެންޑީޕީ ގެ ރިޕޯޓެއް ބުނާގޮތުން ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދު މިހާރު މިއޮތް ހާލަތަކީ ކޮވިޑް-19 ގެ ދުވަސްވަރު ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް ކުރިމަތިވި ފަދަ ހާލަތެކެވެ. ޔޫއެންޑީޕީގެ ދިރާސާ އެހެން ރިޕޯޓެއް ބުނާގޮތުން އެމެރިކާ އީރާންއާ ދެކޮޅަށް ފަށާފައިވާ ހަނގުރާމައިގެ ނޭދެވޭ އަސަރު މިހާރު ވަނީ މުޅި ދުނިޔެވެސް ތަހައްމަލު ކުރަން ފަށާފައެވެ. އޭޝިއާ ޔޫރަޕް އެމެރިކާ އަދި އެފްރިކާއާއި އޮސްޓްރޭލިއާ ހިމެނޭގޮތަށް ދުނިޔޭގެ 100 އަށްވުރެ ގިނަ ގައުމުގެ އިގްތިސާދަށްވަނީ މިހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ސީދާ ގޮތެއްގައި ގެއްލުން ލިބެން ފަށައިފައިވާ ކަމަށް މި ރިޕޯޓް ބުނެއެވެ.
މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނާގޮތުން މިދިޔަ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ ފަހުކޮޅުން ފެށިގެން ދުނިޔޭގެ ބައެއް ގައުމުތަކުން ވަނީ ތެލާއި ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތައް ހިފެހެއްޓުމަށް ދެމުންދިޔަ ސަބްސިޑީތައް ކަނޑާލަން ފަށާފައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ގިނަ ގައުމުތަކެއްގައި ތަކެތީގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލި އާންމުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާއި ތަކެތި ގަތުމުގެ ބާރު ޕީޕީޕީ ވަނީ ދަށަށްދާން ފަށައިފައެވެ. މިއާއެކު ބައެއް ގައުމުތަކުގައިވަނީ އާންމުން މަގުތަކަށް ނުކުމެ ތަކެތީގެ އަގުބޮޑުވާތީ މުޒާހަރާތައްވެސް ކުރަން ފަށައިފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ފާހަގަކުރާ ބައިނަލްއަގްވާމީ "ފުޑް ޕްރައިސް އިންޑެކްސް" މިދިޔަ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ހުރީ އެވްރެޖުކޮށް 136.0 ޕޮއިންޓް ގައެވެ. މިއީ އޯގަސްޓް މަހު ހުރި 134.0 ޕޮއިންޓަށް ވުރެ ދެ ޕޮއިންޓް އިތުރު ޢަދަދެކެވެ. 2022 ވަނަ އަހަރަށްފަހު މި އިންޑެކްސް މިހާ މައްޗަށް ދިޔައީ މިއަހަރު އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން އީރާން އާ ދެކޮޅަށް ފެށި ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެންނެވެ.