އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ފަށާފައިވާ ހަނގުރާމައަށް އަށް މަސް ދުވަސް ވެފައިވާއިރު، މިކަމުގެ ސަބަބުން މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަހާއި ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް އަންނަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުންނެވެ. ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ކުރިއަށްދިޔަ ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތައް މިހާރު ވަނީ މަޑުޖެހިފައެވެ. މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ އަގުތައް އުފުލި، ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުގެ ސަލާމަތަށް ވަނީ އަސަރުކޮށްފައެވެ. މި ލިޔުމުގައި ބަލާލާނީ މި ހަނގުރާމައިގެ މިހާރުގެ ހާލަތާއި، މީގެ ސަބަބުން އެކި ދާއިރާތަކަށް ކުރަމުންދާ އަސަރުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ފިޔަވަޅުތަކާއި އިންޒާރުތައް:
އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އީރާނާ އެކު ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމަ ވަރަށް އަވަހަށް ނިމުމަކަށް އަންނާނެއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ އެމެރިކާއަށް އޮތީ ދެ ގޮތެއް ކަމަށާއި، އެއީ އީރާނަށް ހަމަލާދީ ފުނޑުފުނޑުކޮށްލުން ނުވަތަ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުން ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާއިން ވަނީ މެދުއިރުމައްޗަށް އިތުރު 9،000 ސިފައިންނާއި 3 އެއާކްރާފްޓް ކެރިއަރު ފޮނުވާފައެވެ. މިއީ 2003 ވަނަ އަހަރު އިރާގަށް އެރި ފަހުން އެ ސަރަހައްދަށް އެމެރިކާއިން މިހާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ސިފައިން ފޮނުވާ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އެމެރިކާގެ ޑިފެންސް ސެކްރެޓަރީ ޕީޓް ހެގްސެތު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ ސިފައިން ވަނީ އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ބޮޑު ބައެއް ހަލާކުކޮށްލާފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ ކަނޑުގެ ސިފައިންނާއި، ވައިގެ ސިފައިންނާއި، ދިފާއީ ނިޒާމުތައް ހިމެނޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
މަޑުޖެހިފައިވާ ޑިޕްލޮމެސީއާއި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް:
ގަތަރު މެދުވެރިވެގެން އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ކުރިއަށްގެންދިޔަ މަޝްވަރާތައް ވަނީ ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައެވެ. އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ވަނީ އީރާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު އައްބާސް އަރަގްޗީއާއި އޭނާގެ ވަފުދު ނިއުޔޯކުން ފުރައިގެން ދިއުމަށް އަންގަވާފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، އެމެރިކާއިން ވަނީ އީރާނުގެ އިގްތިސާދަށް އަމާޒުކޮށް އާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައެވެ. އެމެރިކާގެ ޓްރެޝަރީން ބުނި ގޮތުގައި، މި ފިޔަވަޅުތައް އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ އީރާނުގެ އެންމެ ބޮޑެތި އޮޓޯމޯޓިވް ކުންފުނިތަކަށާއި، ރޭލުވޭ އަދި މެނުފެކްޗަރިން ކުންފުނިތަކަށެވެ. އީރާނުގެ ސަރުކާރުން ބުނެފައިވަނީ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އެމެރިކާއިން ހުށަހެޅުމެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށާއި، އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކެބިނެޓް ލެވެލްގައި މަޝްވަރާކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.
ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކަށް ކުރާ އަސަރު:
މި ހަނގުރާމައިގެ އަސަރު މެދުއިރުމަތީގެ އެހެން ގައުމުތަކަށްވެސް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ޔަމަނުގެ ވެރިރަށް ސަންއާގައި ބާރުގަދަ ގޮވުންތަކެއް ގޮވާފައިވާއިރު، އީރާނުގެ ތާއީދު އޮންނަ ހޫތީން ވަނީ ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ މަދީނާގައި ހުންނަ ކަރަންޓު ސްޓޭޝަނަކަށް ޑްރޯން ހަމަލާއެއް ދީފައެވެ. ޔޫއޭއީން ވަނީ މި ހަމަލާ ކުށްވެރިކޮށްފައެވެ. އަނެއްކޮޅުން، 2014 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އިރާގާއި ސީރިއާގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުންދިޔަ އެމެރިކާ އިސްވެ އޮންނަ ކޯލިޝަނުން ވަނީ އެމީހުންގެ މިޝަން ނިންމާލައި، އެ ގައުމުތަކުން ފައިބާފައެވެ. އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑްސްއިން ވަނީ މިއީ ތާރީހީ ކާމިޔާބީއެއް ކަމަށް ސިފަކޮށްފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދާއި ތެލުގެ އަގު:
މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަހު ހޫނުވުމާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އުފުލިފައެވެ. އޮކްޓޯބަރު 2، 2026 ގައި ބްރެންޓް ކްރޫޑް ފީފާއެއްގެ އަގު ވަނީ 102.30 ޑޮލަރަށް އަރާފައެވެ. އަދި ޔޫއޭއީގެ މަރްބަން ކްރޫޑްގެ އަގު ވަނީ 109.40 ޑޮލަރަށް އުފުލިފައެވެ. މަރްބަން ކްރޫޑްގެ އަގު ބްރެންޓަށް ވުރެ މައްޗަށް ދިއުމަކީ، ގަލްފް ސަރަހައްދުން ތެޔޮ ސަޕްލައިކުރުމުގައި އޮތް ނުރައްކާ ބޮޑުކަމަށް ވިޔަފާރިވެރިން ގަބޫލުކުރާ ކަމުގެ ހެއްކެއް ކަމަށް ރިޕޯޓުތަކުގައި ބުނެފައިވެއެވެ. ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވުމާ ގުޅިގެން ޖަރުމަނުވިލާތުން ވަނީ އާންމުންނަށް ލުޔެއް ދިނުމުގެ ގޮތުން ތެލަށް ސަބްސިޑީ ދޭން ފަށާފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެ ގައުމުގައި ޕެޓްރޯލް ލީޓަރެއްގެ އަގު ވަނީ 2.06 ޔޫރޯއަށް ދަށްވެފައެވެ.
ވައިގެ ދަތުރުފަތުރާއި ސަލާމަތީ ކަންބޮޑުވުންތައް:
އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ އެއާލައިންތަކަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އެޅުމާ ގުޅިގެން، ތެހެރާންގެ މައި އެއާޕޯޓުން ކުރާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ދަތުރުތައް ވަނީ 42 އިންސައްތަ ދަށްވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިސްރާއީލަށް ދަތުރުކުރި ފްލައިދުބާއީގެ ބޯޓެއް ވައްޓާލަން މަސައްކަތްކުރި ކޯޕައިލެޓާ އީރާނާ ގުޅުމެއް އޮވެދާނެ ކަމަށް ޓްރަމްޕް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އަދި އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒަކަށް ހަމަލާދޭން އުޅުނު ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި އިނގިރޭސިވިލާތާއި އީރާނުގެ ރައްޔިތުކަން އޮންނަ މީހަކު ވަނީ ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ.
އީރާނުގެ އެތެރޭގެ ހާލަތު:
ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި އީރާނަށް ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފައިވާއިރު، އެ ގައުމުގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުގައިވެސް ވަނީ ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް އުފެދިފައެވެ. އީރާނުގެ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއް ކަމަށްވާ ހާމިދު ރަސާއީ ވަނީ 10 މަސް ދުވަހަށް ޖަލަށް ލާފައެވެ. މިއީ މަޖިލީހުގެ ރައީސަށް ތުހުމަތުތަކެއްކޮށް ލިޔުމެއް ޝާއިއުކުރުމާ ގުޅިގެން އައި ހުކުމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އީރާނުގައި އީލޮން މަސްކްގެ ސްޓާލިންކް އިންޓަނެޓް ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާތީ، އެ ގައުމުގެ ސަރުކާރަށް އިންޓަނެޓް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ވަނީ ހުރަސްތަކަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ. އީރާނުގެ ޑެޕިއުޓީ ކޮމިއުނިކޭޝަންސް މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު ހާފިޒް ހަކަމީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިކަމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަގުގައި އިންޓަނެޓް ކަނޑާލުމުގެ ބަދަލުގައި ކަރަންޓު ކަނޑާލަން ޖެހިދާނެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އީރާނުގައި މަރުގެ އަދަބު ދޭ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާތީ 46 ގައުމަކުން ވަނީ އެކަން ކުށްވެރިކޮށްފައެވެ.
އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ މި މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި ދެ ގައުމެއްގެ ދެމެދުގައި އޮތް ކަމެއް ނޫންކަން މި ކަންކަމުން ސާފުވެއެވެ. އަސްކަރީ ހަރަކާތްތަކާއި، އިގްތިސާދީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއި، ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުގެ ބައިވެރިވުމާއެކު، މިއީ މުޅި ދުނިޔެއަށް އޭގެ އަސަރު ފޯރަމުންދާ މައްސަލައެކެވެ. ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތައް ހުއްޓިފައިވާއިރު، ދެން ކަންތައް ވެގެންދާނެ ގޮތެއް ބިނާވެފައިވަނީ ދެ ފަރާތުން ނިންމާ ނިންމުންތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ.