ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމުގެ ހައްގުތައް ކަށަވަރުކުރުމަށާއި މޫސުމީ ބަދަލުތަކަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް ވަރުގަދަކުރުމަށްޓަކައި، ތިމާވެއްޓާ ގުޅޭ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ މަރުޙަލާގައި ފަރުދުންނާއި މުޖުތަމަޢުގެ ބައިވެރިވުން ފަހިކޮށްދޭ އިޖުރާޢީ ޙައްގުތައް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާކަމަށް ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް (އެޗްއާރްސީއެމް) އިން ހާމަކޮށްފިއެވެ.
މި އަހަރުގެ ތިމާވެށީގެ ދުވަހާއި ގުޅިވައިގެން ނެރުނު ބަޔާނުގައި އެ ކޮމިޝަނުން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ތިމާވެއްޓަށް ސީދާގޮތުންނާއި ނުސީދާ ގޮތުން އަސަރުކޮށްފާނެ ފަދަ ނިންމުންތަކާއި، ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކާއި، އަދި ތަރައްގީގެ މަޝްރޫޢުތައް ރޭވުމުގެ މަރުޙަލާގައި އާންމު ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލާއި ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރުމަކީ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށެވެ.
"ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމުގެ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުކުރުމަށާއި މޫސުމީ ބަދަލުތަކަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް ވަރުގަދަކުރުމަށް ތިމާވެއްޓާ ގުޅޭ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ފަރުދުންނާއި މުޖުތަމަޢުގެ ބައިވެރިވުން ފަހިކޮށްދޭ އިޖުރާޢީ ޙައްގުތައް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރޭ،" އެޗްއާރްސީއެމްގެ ބަޔާނުގައި ވެއެވެ.
އެ ބަޔާނުގައިވާ ގޮތުން އިޖުރާޢީ ޙައްގުތަކުގެ ތެރޭގައި ތިމާވެއްޓާ ގުޅުންހުރި މަޢުލޫމާތު ހޯދުމާއި، ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އާންމުންނަށް ލިބިދިނުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ތިމާވެށީގެ ނިޒާމަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަކުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފައެވެ.
މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވަމުންދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، މުޖުތަމަޢުގެ ބައިވެރިވުން ހިމެނޭ ގޮތަށް އެކުލަވާލެވޭ ސިޔާސަތުތަކަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީއަށް ވާސިލުވުމަށް އެޅޭ ބާރެއް ކަމަށް އެޗްއާރްސީއެމް އިން ދެކެއެވެ. އެހެންކަމުން، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި އާންމުންގެ ދައުރު މިހާރަށްވުރެ ފުޅާކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
މި އަހަރުގެ ދުނިޔޭގެ ތިމާވެށީގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ ހަރަކާތްތައް ބައްޓަންކޮށްފައި ވަނީ ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަކީ އިންސާނީ ޙައްގުތަކާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައިގެންނެވެ. މި އަހަރުގެ ތިމާވެށީގެ ދުވަހުގެ ޝިއާރަކީ "ޝޫދުރަތީ މާހައުޅުން ހިތްވަރު ލިބިގެން، މޫސުމަށްޓަކައި، އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި"އެވެ.
މި ޝިއާރުން ބާރުއަޅަނީ ގުދުރަތީ މާހައުލު ހިމާޔަތް ކުރުމަކީ އިޙުތިޔާރީ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ މޫސުމީ ބަދަލުތަކުން އަރައިގަތުމަށާއި އިންސާނީ ޙައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައިކަމަށް އެޗްއާރްސީއެމްއިން ބުނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައި، ރާއްޖޭގެ ގުދްރަތީ ތިމާވެއްޓާއި ވަސިލަތްތައް އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށްޓަކައި ރައްކާތެރިކޮށް ދެމެހެއްޓުމަކީ ދައުލަތުގެ އަސާސީ ޒިންމާއެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. އަދި 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ސާފު އަދި ޞިއްޙަތަށް ރަނގަޅު މާޙާއުލެއް ލިބުމުގެ ޙައްގު ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްމެ ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވެއެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ބިންތިރި ޖަޒީރާ ގައުމަކަށް މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ އަސަރު ބޮޑުވެފައިވާއިރު، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމާއި ގޮނޑުދޮށް ގިރުން ފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ދިރިހުރުމުގެ ޙައްގާއި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ޙައްގަށް ސީދާ އަސަރުކުރާކަމަށް ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.
އެހެން ކަމުން ކުނި މަދުކުރުމާއި، ހަކަތައާއި ފެން އިގްތިސާދުކުރުމާއި، ރަށު ފެންވަރުގައި ހިންގޭ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކުގައި އާންމުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރުމަކީ ފަރުދީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ޒިންމާ ވަރުގަދަކޮށްދޭ ކަމަށް އެޗްއާރްސީއެމް އިން ބުނެއެވެ.
ނަވާރަސަތޭކަ ހަތްދިހަ ތިންވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން، ކޮންމެ އަހަރެއްގެ 5 ޖޫން އަކީ ދުނިޔޭގެ ތިމާވެށީގެ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރާ ދުވަހެކެވެ. މި ދުވަހުގެ މަގުސަދަކީ ދުނިޔޭގެ ތިމާވެށްޓަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތަކާއި އެކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަ ކުރުމަށް އާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުމެވެ.