މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން ގިނަ ބަޔަކަށް ކުރިމަތިވާ އެންމެ އާންމު އެއް މައްސަލައަކީ "މޫސުމީ އެލާޖީ" ނުވަތަ ސީޒަނަލް އެލާޖީއެވެ. މިއީ ވަކި މޫސުމެއްގައި ވައިގެ ތެރޭގައި ހުންނަ އެކި ކަހަލަ މާއްދާތަކެއްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކެކެވެ.
ދިވެހިން ތަޖުރިބާކުރާ އިރުވައި މޫސުމާއި ހުޅަނގު މޫސުމަށް ބަލާލި ކަމަށް ވިޔަސް، އިރުވައި މޫސުމުގައި، ވައިގެ ތެރޭގައި ހިރަފުސް ގިނަވެ، ގަސްގަހާގެހިން ބޭރުވާ ކަނިތައް ފެތުރުން އިތުރުވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ކިނބިހިއެޅުމާއި، ލޯ ހިރުވުމާއި، ނޭފަތުން ފެން އައުން ފަދަ އުނދަގޫތައް ދިވެހިންނަށް ކުރިމަތިވެއެވެ.
ހުޅަނގު މޫސުމުގެ ވިއްސާރަ ދުވަސްވަރުގައި ތެތްކަން ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ގޭތެރޭގެ ފާރުތަކާއި އެކި ތަންތަނުގައި ފަންގަސް ޖެހުމަކީ ނޭވާ ހިއްލުމާއި އެލާޖީ ހުންނަ ފަރާތްތަކަށް ބޮޑު ތަކުލީފަކަށް ވެއެވެ.
އެލާޖީ މައްސަލަތަކަށް ފަރުވާ ހޯދުމުގައި، ގުޅަ ބޭހަށްވުރެ ނޭފަތަށް ޖަހާ ސްޕްރޭއަށް އިސްކަންދިނުމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ލަފާ ދެއްވާ--ފޮޓޯ/ބީބީސީ
ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު ގާތްގަނޑަކަށް 400 މިލިއަން މީހުން 'އެލާޖިކް ރައިނައިޓިސް'އަށް ފަރުވާ ހޯދައެވެ. މިއީ ވައިގެ ތެރޭގައި ހުންނަ އެލާޖީ އުފައްދާ މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ނޭފަތުގެ އެތެރޭގެ ދުލިފަށްތަކަށް އުނދަގޫވުމުން ދިމާވާ ހާލަތެކެވެ. މިއީ ވަކި މޫސުމެއްގައި ދިމާވާ ކަމެއް ނަމަ، މީގެ ނަމަކީ 'ހޭ ފީވަ'އެވެ. އުތުރު އެމެރިކާގައި މީގެ ނަމަކީ 'ސީޒަނަލް އެލާޖީ'އެވެ.
މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން މި ބަލިޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވަމުން ދިޔަނަމަވެސް، ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި މިކަމަށް ވަނީ ވަރަށް ފައިދާހުރި ފަރުވާތަކެއް ތައާރަފުވެފައެވެ. އެލާޖީ މޫސުމުގައި އުނދަގޫތައް ކުޑަކުރުމަށް އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދެއްވާށެވެ.
1. ގުޅަ ބޭހަށްވުރެ ނޭފަތަށް ޖަހާ ސްޕްރޭއަށް އިސްކަންދިނުން
އެލާޖީގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަން ފެށުމުން ގިނަ މީހުން ބޭނުން ކުރަނީ ގުޅަ ބޭހެވެ. ނަމަވެސް، ގުޅަ ބޭސް ހަށިގަނޑަށް ހަޖަމުވެ، ލޭގެ ތެރެއިން ދަތުރުކޮށްގެން ނޭފަތުގެ ދުލިފަށްތަކާ ހަމައަށް ފޯރާ މިންވަރު ކުޑަވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ނޭފަތަށް ޖަހާ ސްޕްރޭތަކުން ސީދާ އުނދަގޫވާ ސަރަހައްދަށް ފަރުވާ ލިބެއެވެ. އެހެންކަމުން، މިހާރު ކުޑަކުދިންނާއި ބޮޑެތި މީހުންނަށްވެސް އެންމެ ފުރަތަމަ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި އިރުޝާދުދެވެނީ ނޭފަތަށް ޖަހާ ސްޕްރޭ ބޭނުންކުރުމަށެވެ.
2. 'ޑިކޮންޖެސްޓަންޓް' ސްޕްރޭތަކާ ދުރުހެލިވުން
ނޭފަތް ބެދޭތީ ބޭނުންކުރާ ބައެއް ބާވަތުގެ ސްޕްރޭތައް (މިސާލަކަށް އޮކްސީމެޓަޒޮލިން ހިމެނޭ ބޭސް) ފަސް ދުވަހަށްވުރެ ގިނައިން ބޭނުންކުރުމަކީ ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށް، ނޭފަތް އިތުރަށް ބެދުމަށް މެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ނޭފަތަށް ދާއިމީ ގެއްލުމެއް ލިބުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.
ގިނަ ފަހަރަށް ނޭފަތަށް ޖަހާ ސްޕްރޭގެ ސަބަބުން ލޮލަށް ދިމާވާ އުނދަގޫތައް ވެސް އޭގެ ޒާތުގައި ރަނގަޅުވި ނަމަވެސް، ލޯ ކެހުން ފަދަ އުނދަގޫތައް ފިލައިނުދާނަމަ، 'އޮލޮޕަޓަޑިން' އެކުލެވޭ ލޮލަށް އަޅާ ބޭސް ބޭނުންކުރުމަކީ ފައިދާހުރި ކަމެއް ކަމަށް ލަންޑަންގެ އިމްޕީރިއަލް ކޮލެޖާއި ރޯޔަލް ބްރޮމްޕްޓަން ހޮސްޕިޓަލުގެ އެލާޖީ އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ބަލިތަކާ ބެހޭ ޕްރޮފެސަރ ސްޓީފަން ޑަހަމް ވިދާޅުވެއެވެ.
އެލާޖީ މޫސުން ފެށުމުގެ ދެތިން ހަފުތާ ކުރިން އެކަމަށް ބޭނުންވާ ފަރުވާއަށް ތައްޔާރުވުމަށް އެލާޖިސްޓެއް ކަމަށްވާ ގްލެނިސް ސްކެޑިންގް އިރުޝާދު ދެއްވާ--ފޮޓޯ/ބީބީސީ
3. 'ސެކަންޑް ޖެނެރޭޝަން'ގެ ބޭސްތައް އިހްތިޔާރުކުރުން
ގުޅަ ބޭސް ބޭނުންކުރާނަމަ، ސެޓްރިޒިން ނުވަތަ ފެކްސޯފެނަޑިން ފަދަ އާ ބޭސްތައް އިހްތިޔާރުކުރާށެވެ. މިއީ ނިދި އައުން ކުޑަ، އަދި މާ ފައިދާހުރި ބޭސްތަކެކެވެ.
އެންޓިހިސްޓަމިންއަކާއި ނޭފަތަށް ޖަހާ ސްޕްރޭއެއް އެއްފަހަރާ ބޭނުންކުރުމަކީ ބައެއް މީހުން ކުރާ ހިތްވާ ކަމެއް ނަމަވެސް، މިއީ އާންމުގޮތެއްގައި "ބޭކާރު ޚަރަދެއް" ކަމަށް އެލާޖީގެ ދިރާސާތަކާއި ތަޢުލީމަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ 'ޔޫފޯރިއާ'ގެ ނައިބު ރައީސާ އަދި ލަންޑަންގެ ޔުނިވަރސިޓީ ކޮލެޖް ހޮސްޕިޓަލްގެ އެލާޖިސްޓެއް ކަމަށްވާ ގްލެނިސް ސްކެޑިންގް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.
4. މޫސުން ފެށުމުގެ ކުރިން ފަރުވާ ފެށުން
އެލާޖީ މޫސުން ފެށުމުގެ ދެތިން ހަފުތާ ކުރިން ސްޕްރޭ ބޭނުންކުރަން ފެށުމަކީ އެންމެ އެދެވިގެންވާ ގޮތް ކަމަށާއި އަލާމާތްތައް ފެންނަންދެން މަޑުނުކުރުމަށް އެލާޖިސްޓެއް ކަމަށްވާ ގްލެނިސް ސްކެޑިންގް ވަނީ އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ.
5. ގަވާއިދުން ބޭސް ބޭނުންކުރުން
ބޭހުން އެދެވޭ ނަތީޖާއެއް ނުފެންނަނީ ގިނަ ފަހަރަށް ގަވާއިދުން ބޭސް ބޭނުން ނުކުރާތީ ކަމަށް ގްލެނިސް ސްކެޑިންގް ފާހަގަކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެހެންކަމުން ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަގުތެއްގައި ބޭސް ބޭނުންކުރުމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
6. ސްޕްރޭ ރަނގަޅު ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން
ނޭފަތަށް ސްޕްރޭ ޖަހާއިރު، ބޯ މައްޗަށް އުފުލުމުގެ ބަދަލުގައި، ކުޑަކޮށް އެއްފަރާތަށް ލެނބިލައި ކަންފަތާ ދިމާއަށް ވާގޮތަށް ސްޕްރޭ ޖަހާށެވެ. އަދި ސްޕްރޭ ޖެހުމަށްފަހު ވަގުތުން ނޭފަތް ނުފޮޅާށެވެ.
ހޭ ފީވަ އަދި ކުރިމަތިވާ އެލާޖީ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ނިދުމަށާއި، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް، އަދި ކުޑަކުދިންގެ ކިޔެވުމަށްވެސް ނުރަނގަޅު އަސަރު ކުރާ ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ވިދާޅުވޭ--ފޮޓޯ/ބީބީސީ
7. ލޮލަށް ބޭސް އެޅުމުގައި ސަމާލުވުން
ލޮލަށް ބޭސް އަޅާއިރު، ބޯ ފަހަތަށް ލެނބުމުގެ ބަދަލުގައި އެއްފަރާތަށް ލެނބުމަށްފަހު، ލޮލުގެ އެތެރެ ކަނަށް ތިިކި ޖަހާފައި އެސްފިޔަ ޖަހާލާށެވެ. އޭރުން ބޭސް މުޅި ލޮލަށް ފެތުރިގެންދާނެއެވެ.
8. އެލާޖީވާ މާއްދާތަކުން ރައްކާތެރިވުން
ދޮރުތައް ލައްޕާފައި ބެހެއްޓުމާއި، ބޭރަށްދާއިރު އަވިއައިނު އެޅުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަދި ބޭރުން އައިސް ވަގުތުން ފެންވެރުމަށް އާދަކުރާށެވެ. އެއީ އިސްތަށިގަނޑާއި ހަންގަނޑުގައި ހަރުލާފައި ހުންނަ މާބުރަނި ފަދަ ތަކެތީގެ ސަބަބުން ނިދާއިރު އުނދަގޫވެދާނެތީއެވެ.
9. ޑޮކްޓަރެއްގެ އިރުޝާދު ހޯދުން
ހޭ ފީވަ އަދި ކުރިމަތިވާ އެލާޖީ މައްސަލަތަކަކީ އާދައިގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދޫކޮށްނުލާށެވެ. މީގެ ސަބަބުން ނިދުމަށާއި، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް، އަދި ކުޑަކުދިންގެ ކިޔެވުމަށްވެސް ނުރަނގަޅު އަސަރު ކުރެއެވެ. އަދި މިއީ ނޭވާހިއްލުމުގެ އަލާމާތަކަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އަމިއްލަ ފަރުވާއިން ރަނގަޅު ނުވާނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކާށެވެ.
ހަމައެއާއެކު މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް ހޭލުންތެރިވެ، ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީވެސް އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ.