ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ތާށިވެފައިވާ އެހެން ގައުމުތަކުގެ ވިޔަފާރި ބޯޓުފަހަރު ރައްކާތެރިކަމާއެކު އެ ސަރަހައްދުން ނެރުމަށްޓަކައި، އެމެރިކާއިން "ޕްރޮޖެކްޓް ފްރީޑަމް" ގެ ނަމުގައި ހާއްސަ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއް ފަށައިފިއެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އިޢުލާނުކުރެއްވި މި އޮޕަރޭޝަން މިއަދު ފަށާފައިވާއިރު، މިއީ އިންސާނިއްޔަތަށްޓަކައި ކުރެވޭ މަސައްކަތެއް ކަމަށް އޭނާ ވަނީ ސިފަކުރައްވާފައެވެ. ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ވިޔަފާރީގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި ދަތުރުކުރާ މި މުހިންމު ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވުމުގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ބާޒާރުތަކަށް ވަނީ އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރާފައެވެ. އަދި އެތައް ހާސް ފަޅުވެރިންނެއް ވަނީ ކަނޑުމަތީގައި ތާށިވެ، އެހީތެރިކަމަށް ބޭނުންވެފައެވެ.
ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި އޮޕަރޭޝަން ފަށަން ނިންމީ ކަނޑުއޮޅީގައި ތާށިވެފައިވާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބޯޓުފަހަރުގައި ކާބޯތަކެއްޗާއި ބޯފެން ފަދަ ޒަރޫރީ ސާމާނު ހުސްވަމުންދާތީއެވެ. އެހެންކަމުން، އެއްވެސް ކޮޅަކަށް ނުޖެހޭ ގައުމުތަކުގެ ބޯޓުފަހަރަށް ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީ، އެ ބޯޓުފަހަރުގެ ދަތުރުތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ މަގު ފަހިކޮށްދިނުމަކީ މި ޕްރޮޖެކްޓުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދެވެ.
އެމެރިކާއިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މި އޮޕަރޭޝަނުގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރިއަށް ދިމާވެފައިވާ ހުރަސްތަކަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ލުޔެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ. އަދި މިއީ އެމެރިކާއިން ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ މިނިވަންކަން ހިމާޔަތްކުރުމަށް ދޭ އަހައްމިއްޔަތުކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ.
އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑް (ސެންޓްކޮމް) އިން ވަނީ މިއަދުން ފެށިގެން "ޕްރޮޖެކްޓް ފްރީޑަމް" އަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭން ފަށާނެކަން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. ސެންޓްކޮމްގެ ކޮމާންޑަރު އެޑްމިރަލް ބްރެޑް ކޫޕާ ވިދާޅުވީ، މި އޮޕަރޭޝަނުގައި ގައިޑެޑް-މިސައިލް ޑިސްޓްރޯޔަރުތަކާއި، 100 އަށްވުރެ ގިނަ މަތިންދާބޯޓުގެ އިތުރުން 15،000 ސިފައިން ހަރަކާތްތެރިވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެމެރިކާއިން ކަނޑުމަގުން އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ދަމަހައްޓަމުންދާކަން ފާހަގަކުރައްވައި، އޭނާ ވިދާޅުވީ ސަރަހައްދީ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް މި ދިފާއީ މިޝަންގެ މުހިންމުކަން ބޮޑު ކަމަށެވެ.
އެމެރިކާގެ މި ނިންމުމާއެކު، ސަރަހައްދީ ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ވަނީ އިތުރަށް ހާމަވެފައެވެ. ޔުނައިޓެޑް ކިންގްޑަމް މެރިޓައިމް ޓްރޭޑް އޮޕަރޭޝަންސް (ޔޫކޭއެމްޓީއޯ) އިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ޔޫއޭއީގެ ފުޖައިރާގެ އުތުރުން ގާތްގަނޑަކަށް 125 ކިލޯމީޓަރު (78 ނޯޓިކަލް މޭލު) ދުރުން ދަތުރުކުރަމުންދިޔަ ތެޔޮ ޓޭންކަރަކަށް ވަނީ ނޭނގޭ ހަތިޔާރުތަކަކުން ހަމަލާދީފައެވެ. މި ހަމަލާގައި ބޯޓުގެ ފަޅުވެރިންނަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ލިބިފައިނުވި ނަމަވެސް، ހަމަލާ ދިނީ ކޮން ބައެއްކަން އަދި ކަށަވަރުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. މިއީ ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ގޯސްވަމުންދާކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރާ އެހެން ބޯޓުފަހަރުތަކުންވެސް އިތުރަށް ސަމާލުވުމަށާއި، ޝައްކުކުރެވޭ އެއްވެސް ކަމެއް ފެނިއްޖެނަމަ ވަގުތުން ރިޕޯޓުކުރުމަށް ޔޫކޭއެމްޓީއޯއިން ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.
ޓްރަމްޕްގެ އޮޕަރޭޝަނާ ގުޅިގެން އީރާނުން ވަނީ ވަރަށް ހަރުކަށި އިންޒާރެއް ދީފައެވެ. އީރާނުގެ ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ ކޮމިޝަނުގެ އިސްވެރިޔާ އިބްރާހީމް އަޒީޒީ ވިދާޅުވީ، ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް އެމެރިކާއިން ވަނުމަކީ ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމާ ހިލާފުވުން ކަމުގައެވެ. ކަނޑުގެ އާ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމަށް ވޮޝިންޓަނުން ހުށަހަޅާފައިވާ ދައުރު ބަލައިނުގަންނަކަން ހާމަކުރައްވަމުން، އޭނާ ވިދާޅުވީ ޓްރަމްޕް މީސްމީޑިއާގައި ކުރައްވާ ޕޯސްޓުތަކަކުން ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. އީރާނުން ދެކޭ ގޮތުގައި އެ ސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ ހައްގު އޮންނާނީ ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކަށެވެ. އަދި ބޭރުގެ ބާރުތަކުން އެ ސަރަހައްދަށް ވަނުމަކީ މަސްރަހު އިތުރަށް ގޯސްވެ، ހަނގުރާމައަކަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް އީރާނުން ވަނީ ތަކުރާރުކޮށް ބުނެފައެވެ.
އަސްކަރީ ގޮތުން ނުތަނަވަސްކަން އުފެދިފައިވާއިރު، ސިޔާސީ ގޮތުންވެސް ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ވަނީ ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އުފެދިފައެވެ. ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އީރާނުން އެންމެ ފަހުން ހުށަހެޅި 14 ނުކުތާގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ހުށަހެޅުން ދިރާސާކުރެއްވުމަށްފަހު، އެއީ ބަލައިގަނެވޭނެ ހުށަހެޅުމެއް ނޫންކަމަށް ޓްރަމްޕް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އިސްރާއީލުގެ ކާން ނިއުސްއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި އޭނާ ވިދާޅުވީ، 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް އީރާނުން ހުށަހެޅި ޝަރުތުތަކަކީ އެމެރިކާއަށް އެއްބަސްވެވޭނެ ކަންތައްތަކެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އީރާނުގެ ހުށަހެޅުމުގައި އެމެރިކާގެ ސިފައިން ސަރަހައްދުން ފޭބުމަށާއި، ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުމަށާއި، އަދި ހިފަހައްޓާފައިވާ ފައިސާ ދޫކޮށްލުމަށް ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާއިން ބޭނުންވަނީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމް ހުއްޓުވުމަށް އިތުރު ޔަގީންކަން ހޯދުމަށެވެ.
އީރާނުގެ ހުށަހެޅުންތައް އެމެރިކާއިން ގަބޫލުނުކުރި ނަމަވެސް، މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި އެމެރިކާއިން ވަނީ އިއްޔެ އާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ޑްރާފްޓެއް ތެހެރާނަށް ހުށަހަޅާފައެވެ. މިއީ އީރާނުގެ 14 ނުކުތާގެ ހުށަހެޅުމަށް ރައްދުދިނުމުގެ ގޮތުން އެމެރިކާއިން ތައްޔާރުކުރި ޑްރާފްޓެކެވެ. މިކަމުން ދައްކުވައިދެނީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ސިޔާސީ ގޮތުން އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް ދަތިތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، މަޝްވަރާތައް މުޅިން ހުއްޓިފައި ނުވާކަމެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، "ޕްރޮޖެކްޓް ފްރީޑަމް" ގެ ދަށުން އެމެރިކާގެ މަނަވަރުތައް ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަށް ވަނުމާއެކު، ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި އީރާނުން އަޅާނެ ފިޔަވަޅަކާމެދު ވަނީ ބޮޑެތި ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައެވެ. ދެ ފަރާތުންވެސް ދޫނުދީ ތިބުމުގެ ސަބަބުން، މި މައްސަލައަށް އަވަސް ހައްލެއް ލިބުމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަނިވެފައެވެ.