ރާއްޖޭގައި ބިދޭސީންނަށް ކޭބަލް ޓީވީ ނުވަތަ ރީބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމުގެ ޚިދުމަތް ނުދެވޭ ގޮތަށް ގާނޫނެއް ހަދައިދިނުމަށް އެދި، އެ ސިނާއަތުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ 100 އެއްހާ ވިޔަފާރިވެރިންގެ ސޮޔާއެކު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒަށް ޕެޓިޝަނެއް ހުށަހަޅައިފިއެވެ.
ރައީސް އޮފީހަށާއި ރައީސް މުޢިއްޒަށް އެޑްރެސްކޮށް ހުށަހެޅި މި ޕެޓިޝަނުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ، ދިވެހިންގެ އަތްމަތީގައި އޮތް މި ވިޔަފާރީގެ ތެރެއަށް ބިދޭސީންނާއި ބިދޭސީ ހިއްސާ އޮންނަ ކުންފުނިތަކަށް ނުވަދެވޭނެ ގޮތަށް ހަރުދަނާ ގާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް އެކުލަވާލުމެވެ. ކޭބަލް ޓީވީގެ ޚިދުމަތް ދޭ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، މި ޕެޓިޝަން ހުށަހަޅަން ޖެހުނީ މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިން ކޮމިޝަނުން ދާދި ފަހުން ގަވާއިދަށް ގެނައި ބަދަލަކާ ގުޅިގެންނެވެ.
މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން، ކުރިން ހަމައެކަނި ސައްތައިން ސައްތަ ދިވެހިންނަށް ދެމުން އައި މި ޚިދުމަތް، ބިދޭސީންނަށް ވެސް ދެވޭނެ މަގު ވަނީ ފަހިވެފައެވެ. މި ޕެޓިޝަނަކީ ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ކޭބަލް ޓީވީގެ ޚިދުމަތްދޭ ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކުގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. މީގެ ކުރިންވެސް މިފަދަ ކަންބޮޑުވުންތައް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާ ހިއްސާކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެކަށީގެންވާ ހައްލެއް ލިބިފައި ނުވާތީ، އެންމެ ފަހުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ސަމާލުކަމަށް މިކަން ގެނައުމަށް ނިންމީއެވެ.
ވިޔަފާރިވެރިންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކާއި މާކެޓުގެ ވާދަވެރިކަން
މި ޕެޓިޝަންގައި ސޮއިކުރި ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ކޭބަލް ޓީވީ އޮޕަރޭޓަރުންގެ އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ، ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކާއި ބިދޭސީ އިންވެސްޓަރުން މި ސިނާއަތަށް ވަނުމުން، ރަށްރަށުގައި މި ޚިދުމަތްދޭ އާދައިގެ ދިވެހި ވިޔަފާރިތައް ބަނގުރޫޓުވެގެން ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި ކޭބަލް ޓީވީގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެނީ އެ ރަށްރަށުގެ އާންމު ރައްޔިތުން އަމިއްލައަށް ބޮޑެތި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ކޮށްގެންނެވެ. ކޭބަލް ނެޓްވޯކް އެޅުމާއި، ޑީކޯޑަރުތައް ހޯދުމާއި، މެއިންޓަނަންސް މަސައްކަތްތަކަށް އެ ފަރާތްތަކުން ވަނީ އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއެއް ހޭދަކޮށްފައެވެ.
ނަމަވެސް، ބިދޭސީ ހިއްސާ އޮންނަ ބޮޑެތި މުވާސަލާތީ ކުންފުނިތަކަށް ރީބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުން، އެ ކުންފުނިތަކުން އިންޓަނެޓާއި އެހެނިހެން ޚިދުމަތްތަކާ އެކު "ބަންޑަލް" ކޮށްގެން ކޭބަލް ޓީވީގެ ޚިދުމަތް ހެޔޮ އަގެއްގައި ނުވަތަ ހިލޭ ދޭން ފެށުމުން، ކުދި އޮޕަރޭޓަރުންނަށް މާކެޓުގައި ވާދަނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ.
ކުދި އޮޕަރޭޓަރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ރަށްރަށުގައި ކޭބަލް ޓީވީގެ ވިއުގަ ގާއިމުކުރުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ހޭދައެއް ހިނގާ ކަމެކެވެ. މަގުތައް ކޮނެގެން ކޭބަލް ވަޅުލުމާއި، ގޭގެއަށް ކަނެކްޝަން ގުޅައިދިނުމަކީ އާދައިގެ ރައްޔިތުން އަމިއްލަ ޖީބުން ޚަރަދުކޮށްގެން ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތަކެކެވެ.
މިފަދަ ބޮޑު އިންވެސްޓްމަންޓެއް ކޮށްފައިވަނިކޮށް، ކުއްލިއަކަށް ބޭރުގެ ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކަށް މާކެޓު ހުޅުވާލުމަކީ އެ ފަރާތްތަކަށް ދެވޭ ވަރަށް ބޮޑު އަނިޔާއެކެވެ. ބައެއް ރަށްރަށުގައި މި ޚިދުމަތް ދެނީ އެ ރަށެއްގެ ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީތަކުން ނުވަތަ ރައްޔިތުންގެ ހިއްސާ އޮންނަ ކުދި ކުންފުނިތަކުންނެވެ. އެހެންކަމުން، މި ވިޔަފާރި ހަލާކުވެގެން ދިއުމަކީ މުޅި ރަށުގެ އިގުތިސާދަށް އޭގެ ގެއްލުން ފޯރާނެ ކަމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، މިކަމުގެ ސަބަބުން މުޅި ސިނާއަތް އެއް ކުންފުންޏެއް ނުވަތަ މަދު ކުންފުނިތަކެއްގެ މޮނޮޕޮލީއަކަށް ބަދަލުވެ، ދިވެހި އެތައް އާއިލާއެއްގެ އާމްދަނީއަށް ހުރަސްއެޅިގެންދާނެ ކަމަށް ވެސް ޕެޓިޝަނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. ކުދި އޮޕަރޭޓަރުން ބުނާ ގޮތުގައި، ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކުން ކްރޮސް-ސަބްސިޑައިޒްކޮށްގެން ޚިދުމަތް ދިނުމަކީ ވިޔަފާރީގެ އިންސާފުވެރި ވާދަވެރިކަމާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. އެ ފަރާތްތަކަށް އިންޓަނެޓާއި މޯބައިލް ޚިދުމަތުން ލިބޭ ބޮޑު ފައިދާގެ ބޭނުންކޮށްގެން، ކޭބަލް ޓީވީގެ މާކެޓު ހިފުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކުދި ވިޔަފާރިތަކަށް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ރަށްރަށުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ އެތައް ޒުވާނުންނެއްގެ ވަޒީފާ ގެއްލި، ރަށުގެ އިގުތިސާދަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރާނެކަން ވެސް އެ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ.
ގަވާއިދަށް އައި ބަދަލާއި ގާނޫނީ އޮނިގަނޑު
ރާއްޖޭގައި ރީބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމުގެ ގަވާއިދަށް އެކި ފަހަރު މަތިން ވަނީ ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްފައެވެ. މީގެ ކުރިން 2022 ވަނަ އަހަރު އޭރު އޮތް ބްރޯޑްކާސްޓިން ކޮމިޝަނުން ގެނައި އިސްލާހެއްގެ ދަށުން، ރީބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމުގެ ލައިސަންސް ދޫކުރެވޭނީ ސައްތައިން ސައްތަ ދިވެހިން ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކަށް އެކަނި ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. އެ ނިންމުމާ ގުޅިގެން، ބިދޭސީ ހިއްސާ އޮންނަ ކުންފުނިތަކަށް އެ ޚިދުމަތް ދިނުން މަނާވެ، ބައެއް ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކުގެ ކޭބަލް ޓީވީ ޚިދުމަތް ހުއްޓާލަން ޖެހުނެވެ. މިއީ އޭރު ކުދި އޮޕަރޭޓަރުންނަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެކެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، ޕެޓިޝަން ހުށަހެޅި ފަރާތްތަކުން އެދެނީ، ގަވާއިދަކުން މިކަން ބަދަލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ގާނޫނެއްގެ ދަށުން ބިދޭސީންނަށް މި ޚިދުމަތް ނުދެވޭނެ ގޮތަށް ކަނޑައެޅުމަށެވެ. ގަވާއިދުތަކަކީ ކޮމިޝަނަށް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި ފަސޭހައިން ބަދަލުކުރެވޭނެ އެއްޗަކަށް ވުމުން، ގާނޫނީ ގޮތުން ދާއިމީ ހިމާޔަތެއް ހޯދުމަކީ އެ ފަރާތްތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު އެދުމެވެ.
މި ޕެޓިޝަން ރައީސް އޮފީހަށް ހުށަހަޅާފައިވީ ނަމަވެސް، ޕެޓިޝަނުގައި ސޮއިކުރި ފަރާތްތަކުން މައުލޫމާތު ދޭ ގޮތުގައި މިހާތަނަށް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ރަސްމީ ޖަވާބެއް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުގެ ސަރުކާރުން އަބަދުވެސް ވަކާލާތުކުރައްވަނީ ދިވެހި ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކަށް ހިމާޔަތްދީ، އެ ފަރާތްތަކަށް ފަހި ގޮތްތަކެއް ހޯދައިދިނުމަށެވެ. އެހެންކަމުން، މި ޕެޓިޝަނާ މެދު ސަރުކާރުން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި، ކުދި ވިޔަފާރިތަކުގެ ހައްގުތަކާއި، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ލިބެންޖެހޭ ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރާ ދެމެދު ހަމަހަމަކަމެއް ގެންގުޅެން ޖެހޭނެއެވެ.
ގާނޫނެއް ހެދުމަށް ޕެޓިޝަނުގައި އެދިފައިވާއިރު، މިކަން ކުރެވޭނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ބިލެއް ހުށަހަޅައިގެންނެވެ. މި ބިލުގައި ބިދޭސީންނަށް ރީބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމުގެ ލައިސަންސް ނުދެވޭނެކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، މިހާރު ލައިސަންސް ދޫކޮށްފައިވާ ބިދޭސީ ހިއްސާ އޮންނަ ކުންފުނިތަކާމެދު އަމަލުކުރާނެ ގޮތެއް ވެސް ގާނޫނުގައި ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނެއެވެ. މިއީ އިންވެސްޓަރުންގެ އިތުބާރާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުތަކާ ވެސް ގުޅިފައިވާ ކަމަކަށް ވުމުން، ސަރުކާރުން މިކަމުގައި ނިންމާ ނިންމުމެއް ވާންޖެހޭނީ ވަރަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާކުރެވިގެން ނިންމާ ނިންމުމަކަށެވެ.
ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ވުޒާރާތަކުން މި މައްސަލަ ދިރާސާކުރުމަށްފަހު، އިގުތިސާދީ ގޮތުންނާއި ގާނޫނީ ގޮތުން އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ ބަލާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. ވިޔަފާރިވެރިން އުންމީދުކުރަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މިކަމަށް ސީދާ އިޖާބަދެއްވައި، އެ ފަރާތްތަކުގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް އަވަސް ހައްލެއް ހޯއްދަވައިދެއްވާނެ ކަމަށެވެ.
ރާއްޖޭގައި މިހާރުވެސް ގިނަ ކުންފުނިތަކަކުން ކޭބަލް ޓީވީގެ ޚިދުމަތް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދެމުންގެންދެއެވެ. މި ޕެޓިޝަނާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުން ނިންމާ ނިންމުމެއްގެ ސަބަބުން، މި ކުންފުނިތަކަށާއި، ރަށްރަށުގައި ޚިދުމަތްދޭ އެތައް ސަތޭކަ ކުދި އޮޕަރޭޓަރުންގެ މުސްތަގުބަލަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ. ކޭބަލް ޓީވީ އޮޕަރޭޓަރުން މިހާރު ތިބީ ރައީސް އޮފީހުން މިކަމަށް ދެއްވާނެ ސީދާ ޖަވާބެއްގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. މި ޕެޓިޝަނަށް އަމަލީ ސިފައެއް އަތުވެއްޖެނަމަ، ބިދޭސީ ހިއްސާ އޮންނަ ކުންފުނިތަކުން މި ޚިދުމަތް ދިނުން ހުއްޓާލަން ޖެހޭނެއެވެ.