އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލު ގުޅިގެން އީރާނަށް ދޭން ފެށި ޙަމަލާތަކަށް މިހާތަނަށް 12 ބިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ޚަރަދުވެފައިވާ ކަމަށް، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ އިސް އިޤުތިޞާދީ މުޝީރު ހާމަކުރައްވައިފިއެވެ.
މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހު ފެށި މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަޙު ހޫނުވެ، އޭގެ އިޤުތިޞާދީ އަސަރުތަކާ މެދު އެމެރިކާގެ އެތެރޭގައި ދަނީ ކަންބޮޑުވުން އުފެދެމުންނެވެ.
ވައިޓް ހައުސް ނޭޝަނަލް އިކޮނޮމިކް ކައުންސިލްގެ ޑިރެކްޓަރު ކެވިން ހަސެޓް މި ޢަދަދު ހާމަކުރެއްވީ ސީބީއެސް ނެޓްވޯކްގެ 'ފޭސް ދަ ނޭޝަން' ޕްރޮގްރާމްގައި ވާހަކަދައްކަވަމުންނެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިއީ މިހާތަނަށް އޭނާއަށް ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ އެންމެ ފަހުގެ މަޢުލޫމާތެވެ.
ނަމަވެސް، އިންޓަވިއުގެ ތެރެއިން ސީބީއެސްގެ އެންކަރު މާގަރެޓް ބްރެނަން ވަނީ ހަމައެކަނި ފުރަތަމަ ހަފުތާގެ ތެރޭގައި ހަތިޔާރަށް ފަސް ބިލިއަން ޑޮލަރަށް ވުރެ ގިނައިން ޚަރަދުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ހަސެޓް ސީދާ ޖަވާބެއް ދެއްވާފައެއް ނުވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ މަސައްކަތްކުރެއްވީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ އިޤުތިޞާދަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކާތައް ކުޑަކޮށް ދެއްކެވުމަށެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ އިޤުތިޞާދަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކާތަކާ މެދު ހަސެޓް ވާހަކަދެއްކެވީ ވަރަށް އާދައިގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ މާލީ ބާޒާރުތަކުން މިހާރުވެސް އަންދާޒާކުރަނީ މި މައްސަލަ އަވަހަށް ޙައްލުވެ، ހަކަތައިގެ އަގުތައް ވަރަށް އަވަހަށް ދަށަށް ދާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ޕެޓްރޯލް ސްޓޭޝަންތަކުގައި ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވަމުންދާތީ އެމެރިކާގެ ޢާންމު ރައްޔިތުން ކުރަމުންދާ ޝަކުވާތަކާ ފުށުއަރާ ވާހަކައެކެވެ.
އެމެރިކާގެ އެތެރޭގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލެމުންދާތީ، ޢާންމު ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސިޔާސީ ގޮތުން ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރަށް ދަނީ ބޮޑެތި ފިއްތުންތަކަކާ ކުރިމަތިވަމުންނެވެ.
ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ ގާތްގަނޑަކަށް 20 އިންސައްތަ ދަތުރުކުރާ ހުރުމުޒު ކަނޑުއޮޅިއަށް އީރާނުން ދީފާނެ ޙަމަލާއަކާ މެދު ބާޒާރުތައް އޮތީ ވަރަށް ބޮޑު ބިރުވެރިކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ބްރެންޓް ކްރޫޑް ފީފާއެއްގެ އަގު ވަނީ 100 ޑޮލަރަށް ވުރެ މައްޗަށް އަގު އުފުލިފައެވެ.
ހަސެޓް ވިދާޅުވީ ގަލްފުގެ ކަނޑުދަތުރުފަތުރަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް އެޅިއްޖެނަމަ، އޭގެ އެންމެ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބޭނީ އެ ސަރަޙައްދުގެ ތެލަށް ބަރޯސާވާ ޤައުމުތަކަށް ކަމަށެވެ.
"އީރާނުން ކުރާ ކަމެއްގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ އިޤުތިޞާދަށް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އަދި 1970 ގެ އަހަރުތަކާ ޚިލާފަށް، އެމެރިކާއަކީ މިހާރު އަމިއްލައަށް ގިނަ ޢަދަދަކަށް ތެޔޮ އުފައްދާ ޤައުމެއްކަން ފާހަގަކުރައްވައި، އެމެރިކާގައި "ވަރަށް ގިނަ ތެޔޮ" އެބަހުރި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ޚަރަދުތައް މައްޗަށް ދާއިރު، އެމެރިކާގެ ދިފާޢީ ވަޒީރު ޕީޓް ހެގްސެތް ވަނީ އީރާނަށް ދެމުންދާ ޙަމަލާތައް "ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކުރަން" އުޅޭކަމުގެ އިންޒާރު ދެއްވާފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ގިނަ ފައިޓާ ޖެޓުތަކާއި ބޮމްބަރުތައް ބޭނުންކޮށްގެން އެންމެ ވަރުގަދަ ޙަމަލާތައް ދޭނެ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާގެ ސަބްމެރިންއަކުން ފޮނުވާލި ޓޯޕީޑޯއަކުން އީރާނުގެ މަނަވަރެއް ފައްތާލާފައިވާކަންވެސް ދިފާޢީ ވުޒާރާއިން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. މިއީ ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައަށްފަހު މިފަދަ ގޮތަކަށް ދުޝްމަނެއްގެ އުޅަނދަކަށް ޙަމަލާދިން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
މިއާއެކު، މި ހަނގުރާމައިގެ އަސްލު މަޤުޞަދާ މެދު ވަނީ ބޮޑެތި ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައެވެ. ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރުން ފުރަތަމަ ބުނަމުން ދިޔައީ ހަނގުރާމައިގެ އަމާޒަކީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމް ހުއްޓުވުން ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން އެ އަމާޒު ވަނީ އީރާނުގެ މިސައިލްތައް ނައްތާލުމަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އަދި މިހާރު އެންމެ ފަހުން އަމާޒު ހިފާފައިވަނީ ހުރުމުޒު ކަނޑުއޮޅީގެ ދަތުރުފަތުރަށް ހުރަސްއަޅާތީ، އީރާނުގެ ތެލުގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ގެއްލުން ދިނުމަށެވެ.
މާރިޗު މަހުގެ ކުރީކޮޅު ސެނެޓުގައި ބޭއްވި ސިއްރު ބައްދަލުވުމަކަށްފަހު، ސެނެޓްގެ މައިނޯރިޓީ ލީޑަރު ޗަކް ޝޫމާ ވަނީ ހަނގުރާމައިގެ އަމާޒުތައް ފުޅާވަމުންދާތީ އެކަމާ "ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވެވަޑައިގަންނަވާ" ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. އޭނާ ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި އެ ބައްދަލުވުމަކީ އެއްވެސް ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބުނު ބައްދަލުވުމެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ ޙަމަލާތައް ދޭންޖެހުނު ސަބަބާ ގުޅޭގޮތުން ސަރުކާރުން "ކޮންމެ ދުވަހަކު ތަފާތު ޖަވާބުތަކެއް" ދެމުންދާތީއެވެ.
ޝޫމާގެ އިތުރުން ސެނެޓަރު ޖެކް ރީޑް އަދި ޖީން ޝާހީން ވަނީ މިކަމާ ގުޅިގެން ޢާންމު އަޑުއެހުންތަކެއް ބޭއްވުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ސެނެޓަރު ކްރިސް ވެން ހޮލެން އަލްޖަޒީރާއަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާއިން މިކަން ނިމޭނެ ގޮތެއް ނޭނގި "ޕެންޑޯރާސް ބޮކްސް" ހުޅުވާލައިފި ކަމަށެވެ.
ފެބްރުއަރީ 28 ގައި ޙަމަލާތައް ފެށިފަހުން މިހާތަނަށް އީރާނުން މަދުވެގެން 1،444 މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އަދި އެމެރިކާގެ 13 ސިފައިން މަރުވެ، 140 އަށްވުރެ ގިނަ ސިފައިންނަށް ވަނީ އެކިވަރުގެ އަނިޔާތައް ލިބިފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޢިރާޤުގައި ވެއްޓުނު އެމެރިކާގެ މަތިންދާބޯޓެއްގައި ތިބި ހަ ސިފައިންވެސް ހިމެނެއެވެ. މި ހަނގުރާމައިގެ އަލިފާންގަނޑު މިހާރު ވަނީ ލުބުނާނަށްވެސް ފެތުރިފައެވެ. އަދި ގަލްފުގެ ޤައުމުތަކަށް އީރާނުގެ ޑްރޯން ޙަމަލާތަކާ ދަނީ މެދުކެނޑުމެއްނެތި ކުރިމަތިލާން ޖެހެމުންނެވެ. މިގޮތުން އިއްޔެ ދުބާއީ އެއާޕޯޓް ކައިރިއަށް ދިން ޑްރޯން ޙަމަލާއެއްގައި ވަނީ އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއްވެސް ހިނގާފައެވެ.
މި ނުރައްކާތެރި ދަނޑިވަޅުގައި، އިންޑިއާ ފަދަ ބައެއް ޤައުމުތަކުން ވަނީ އެމެރިކާއާ މަޝްވަރާކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ހުރުމުޒު ކަނޑުއޮޅިން އެ ޤައުމުތަކުގެ ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ދަތުރުކުރެވޭނެ މަގު ފަހިކުރުމަށްޓަކައި ސީދާ އީރާނުގެ ސަރުކާރާއެކު މަޝްވަރާތައް ފަށާފައެވެ.
މިއީ އެމެރިކާގެ ނުފޫޒުން ބޭރުން، ބައިނަލްއަޤުވާމީ ވިޔަފާރި ޙިމާޔަތްކުރުމަށް ޤައުމުތަކުން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު އައްބާސް އަރަގްޗީ ވިދާޅުވެފައިވަނީ އީރާނުން އެމެރިކާއާއެކު ޙަމަލާ ބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލަން ބޭނުންނުވާ ކަމަށާއި، ދިގުލައިދާ ހަނގުރާމައަކަށް އީރާން އޮތީ ތައްޔާރަށް ކަމަށެވެ. ހަނގުރާމަ އިތުރަށް ގޯސްވަމުންދާއިރު، އެމެރިކާގެ ދިފާޢީ ވުޒާރާއިން ވަނީ ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ޙަމަލާތައް އިތުރަށް ވަރުގަދަވާނެ ކަމަށް އިޢުލާނުކޮށްފައެވެ.