ނަފުސާނީ ގޮތުން ދުޅަހެޔޮ މުޖުތަމައެއް ހޯދުން

2024 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ ގައުމީ ހެލްޕްލައިން 1677 ތައާރަފުކުރި ފަހުން، އެ ނަންބަރަށް 23,000 އަށްވުރެ ގިނަކޯލް ކޮށްފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފިއެވެ. އެ އަދަދުތަކުގެ ފަހަތުގައި ތިބީ، ކޮންމެވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ ވާހަކަދައްކާލާނެ މީހަކަށް ބޭނުންވެފައި ތިބި އެތައް ހާސް ބަޔެކެވެ. އެހެންކަމުން އެ ޚިދުމަތުގެ މުހިންމުކަމާއި ބޭނުންތެރިކަން މިއަދަދުތަކުން ފާހަގަވެއެވެ.

އެހީތެރިކަމަށް އެދުމަކީ ގިނަފަހަރަޡް އެހާ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެ.

އެތައްބަޔަކު އެމީހުންގެ ކަންބޮޑުވުމާއި ބިރުވެރިކަމާއި އެކަނިވެރިކަމާއި ހާސްކަން އަދި ނަފްސާނީ އަދި ނުތަނަސްކަމާއި ގުޅިފައިވާ ވޭންތައް އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން ހިމޭންކަމާއެކު އުފުލައެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެތައް އަހަރުތަކެއްވަންދެނެވެ. ފޯނެއް ނަގާފަ ގުޅަނީ އެތައް ދުވަހަކަށް ފަހުގައެވެ.

އެމީހުން އެ ގުޅަނީ ފޯނުނަގާ ފަރާތަށް، ނުވަތަ ނިޒާމަށް ކުރާ އިތުބާރެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.

ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް ރާއްޖޭގައި މިހާރު ތަފާތު ވަސީލަތްތަކެއް ހުރިކަމީ އުފާކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހީއަށް އެދި ގުޅަންވެސް އެތައް ނަމްބަރެކެވެ.

ގައުމީ ނަފްސާނީ ހެލްޕްލައިން 1677 ގެ އިތުރުން، އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ދަރިވަރުންނަށް ޚާއްސަކޮށްގެން 1484 ހިންގައެވެ. ޒުވާނުންނަށް ކައުންސެލިންގް ދިނުމަށް 1456 ހިންގާއިރު، އެމް.އެން.ޔޫ ގެ ދަރިވަރުންނަށް ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް 1558 ހިންގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ކުޑަކުދިންނަށް ޚާއްޞަ ޗައިލްޑް ހެލްޕްލައިން 1412 އާއި އިޖުތިމާޢީ އެހީތެރިކަމަށް ޚާއްޞާ 1421 އަކީ ވެސް އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުން ގުޅާލެވޭނެ ނަމްބަރު ތަކެވެ.

މިއިން ކޮންމެ ފޯނުނަމްބަރަކީ ވެސް އެހީތެރިކަމާ ހަމައަށް ވާސިލުވުމަށް ހުޅުވިފައިވާ މުހިންމު ދޮރެކެވެ. މިފަދަ ޚިދުމަތްތައް ހުރުމަކީ އުންމީދު އާކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އެއީ، މީހުންނަށް ވާހަކަދެއްކޭނެ، އެހީއަށް އެދެވޭނެ އަދި އަޅާލުން ލިބޭނެ މާހައުލެއް ބޭނުންވާކަން މުޖުތަމައެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެން ބަލައިގަންނަން ފަށާފައިވާތީއެވެ.

ނަމަވެސް، ދެން އުފެދޭ ސުވާލު ވަރަށް މުހިންމެވެ: އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ ފަރާތަކުން އެއިން ދޮރަކުން އެތެރެވުމަށްފަހު ދެން ވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟

ސަބަބަކީ، އެހީއަށް އެދި ގުޅުމަކީ ހަމައެކަނި ފޯނު ކޯލެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ ހިތުގައި އަޅާ ވޭން އެހެންބަޔަކަށް ހާމަކޮށްދިނުމުގެ ނާޒުކު ވަގުތެކެވެ. އެއީ، "މިކަން އަހަރެން އެކަނި ދެން ނުއުފެލޭނެއޭ" ބުނެ، ގިނަ ދުވަސްތަކެއްގެ ހިމޭންކަމަށްފަހު މީހަކު ކުރާ އާދޭހެކެވެ. އެއަށްފަހު ދެން ކަންތައް ވާގޮތަކީ ނުހަނު މުހިންމު ކަމެކެވެ.

އެމީހެއްގެ އަޑު ކިހާ އަވަހަކަށް އެހި ހެއްޔެވެ؟ އެމީހަކާ މެދު އަމަލުކުރެވެނީ އޯގާތެރިކަމާއި އިހުތިރާމާ އެކު ހެއްޔެވެ؟ ފަންނީ އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ ނަމަ، އެފަދަ ފަރާތަކާ ގުޅުވައިދެވޭ ހެއްޔެވެ؟ އެހެން ފަރާތަކަށް ރިފަރަލްއެއް ފޮނުވުމުން، އެމީހަކަށް އެހީތެރިކަން ލިބުނުތޯ ބަލާނެ ނިޒާމެއް އޮވޭ ހެއްޔެވެ؟

ނަފްސާނީ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުވަނީ ހަމައެކަނި މީހަކު ވާހަކަދައްކަން ފެށުމަކުން ނޫނެވެ. އެކަން ފުރިހަމަވަނީ ވާހަކަދެއްކުމަށްފަހު ދެން ކަންތައްވާ ގޮތަކުންނެވެ.

އެހީއަށް އެދި އަތްދިއްކުރާ މީހަކަށް ކުރިމަތިވަނީ ފާޑުކިޔުމާއި އޮޅުންބޮޅުމާއި އެހީ ލަސްވުން ނަމަ، ދެވަނަ ފަހަރަކު އެހީއަށް އެދެން އެމީހަކު ފަސްޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، އަޑުއަހާނެ މީހަކު ހުރެ، އިހުތިރާމް ލިބި، ރަނގަޅު މަގު ދައްކައިދެވިއްޖެނަމަ، އެމީހާއަށް ދަސްވާނީ މުޅިން ތަފާތު ކަމެކެވެ. އެހީއަށް އެދުމަކީ ތިމާއަށް އޮތް ރައްކާތެރި ކަމެއްކަމެވެ.

މި އުސޫލަކީ ހަމައެކަނި ނަފްސާނީ ޚިދުމަތްތަކަށް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ސްކޫލްތަކާއި، މަސައްކަތުގެ މާހައުލާއި، ގޭތެރެއާއި، މުއައްސަސާތަކާއި މުޅި މުޖުތަމައަށްވެސް އޮތް އުސޫލެކެވެ.

ނަފްސާނީގޮތުން ދުޅަހެޔޮ މުޖުމަތަމައަކަށް ވާޞިލުވުމުގައި – އެ ފޯންކޯލް ކުރަން ނުޖެހޭފަދަ ދުޅަހެޔޮ ތަނަކަށް މުޖުތަމައު ހެދުމުގައި ސްކޫލް މަދަރުސާތަކުގައި މިއުސޫލު ނެގެހެއްޓުން މުހިންމު ކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ.

ސްކޫލަކީ ރައްކާތެރި ތަނަކަށް ވުން

މިކަމުގެ މުހިންމުކަން އަޅުގަނޑަށް އިހުސާސްވީ ތާދު މުހައްމަދު ފައިސަލް އާއެކު އަޅުގަނޑުގެ ޕޮޑްކާސްޓްގައި ދެއްކި ވާހަކަތަކުންނެވެ. މުހްޔިއްދީން ސްކޫލްއާއި ވިލާ އިންޓަނެޝަނަލް ހައި ސްކޫލުގައި އޭނާ ހޭދަކުރި ދުވަސްތަކުގެ ވާހަކަ ދެއްކިއިރު، އެންމެ ހިތްހަމަޖެހުމާއެކު ދެއްކީ ހަމައެކަނި މާކްސްތަކެއްގެ ނުވަތަ އިމްތިހާނުތަކެއްގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ.

އޭނާ ހަނދާންކޮށްދިނީ އެ ދުވަސްވަރު ކުރެވުނު ތަޖުރިބާތަކެވެ.

ޓީޗަރުންނާއި ދަރިވަރުންގެ ދެމެދުގައި އޮތް ގާތްކަމާއި، ގޮނޑުދޮށުގައި ހިންގި ހަރަކާތްތަކާއި، ކްލާސްރޫމުން ބޭރުގައި ކުރި ތަޖުރިބާތަކާއި، ސްކައުޓް ހަރަކާތްތަކާއި، ރަހުމަތްތެރިންނާއެކު ކުރި ތަޖުރިބާތަކާއި، ލީޑަރޝިޕްގެ ފުރުސަތުތަކުގެ ވާހަކައެވެ. އަދި އޭނާއަށް ހިތްވަރުދިން މީހުންގެ ވާހަކައެވެ.

އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައި ބިންވަޅުނެގުނީ ހަމައެކަނި އޭނާ ހޯދި ކާމިޔާބީތަކެއް ނޫނެވެ. އެ ކާމިޔާބީތައް ހޯދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިން މާހައުލެވެ. އެއީ ސްކޫލެއްގެ ތެރޭގައި "ނަފްސާނީ ރައްކާތެރިކަން" އޮތުމުގެ މާނައަކީ ކޮބައިކަމާ މެދު އަޅުގަނޑު ވިސްނާލަން ޖެހުނު ކަމެކެވެ.

ނަފްސާނީ ގޮތުން ރައްކާތެރި ސްކޫލަކީ ހަމައެކަނި ބުލީކުރުން ހުއްޓުވާފައިވާ ނުވަތަ ގޯސް ކަމެއް ފެންނަން ނެތް ތަނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކުއްޖަކަށް އަންނަނިވި އިހުސާސްތައް ކުރެވޭ ތަނެކެވެ.

• މިއީ އަހަރެންގެވެސް ތަނެކެވެ.
• އަހަރެންގެ ޓީޗަރު އަހަރެން ދަނެއެވެ.
• އަހަންނަށް ސުވާލު ކުރެވިދާނެއެވެ.
• އަހަންނަށް ކުށެއް ކުރެވިދާނެއެވެ.
• އާ ކަމެއް ތަޖުރިބާ ކުރެވިދާނެއެވެ.
• އަހަންނަށް އަހަރެންގެ އަސްލު ގޮތުގައި ހުރެވިދާނެއެވެ.
• އަހަރެން އެހީއަކަށް ބޭނުންވާކަން ކޮންމެވެސް މީހަކަށް ފާހަގަވާނެއެވެ.

މި އިހުސާސްތައް މުހިންމުވަނީ އުނގެނުމަކީވެސް އޭގެ ޒާތުގައި ނާޒުކު ކަމަކަށް ވާތީއެވެ. އެއްޗެއް ދަސްކުރުމަށްޓަކައި، ތިމާއަށް ނޭނގޭކަން ހާމަކުރަން ކުއްޖާއަށް މަޖުބޫރުވާތީއެވެ. އެހެންކަމުން، ސްކޫލުގެ މާހައުލަކީ ހަރުކަށި، ލަދުގަންނުވާލާ ނުވަތަ ހަމައެކަނި ވާދަވެރިކަމަށް ބިނާވެފައިވާ ތަނެއް ނަމަ، ކުދިން ދަސްކުރާނީ އަމިއްލަ ނަފްސު ރައްކާތެރިކުރާށެވެ.

• އެކުދިން ތިބޭނީ ހިމޭނުންނެވެ.
• އެހީއަށް އެދެން ޖެހިލުންވާނެއެވެ.
• ކުށެއް ކުރެވިދާނެތީ ބިރުގަންނާނެއެވެ.
• އުނގެނުމަށްވުރެ ބޮޑަށް، އެހެން މީހުންގެ ކުރިމަތީގައި "މޮޅު" މީހަކަށް ވާން މަސައްކަތް ކުރާނެއެވެ.

ނަމަވެސް، ކުދިންނަށް ރައްކާތެރިކަން އިހުސާސްވުމުން ތަފާތު ކަންތައްތަކެއް ފެންނަން ފަށާނެއެވެ.

• އޮޅުންފިލުވުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން އިތުރުވާނެއެވެ.
• ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވުން ފަސޭހަވާނެއެވެ.
• މަސައްކަތް ކުރުން ފަސޭހަވާނެއެވެ.
• ލީޑަރޝިޕްގެ ސިފަތައް އުފެދޭނެއެވެ.
• އަދި ނާކާމިޔާބީއަކީ ލަދުގަންނަން ޖެހޭ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ.

ތާދު، ސްކޫލް ކެޕްޓަނަކަށްވުމަށާ ބެސްޓް އޯލް ރައުންޑް ދަރިވަރަކަށްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރިއިރު، އޭނާގެ ހުނަރުތައް ތަރައްގީވީ ހަމައެކަނި އިމްތިހާނުތަކުން ހޯދި ނަތީޖާއަކުން ނޫނެވެ. ކުޅިވަރާއި ސްކައުޓް ހަރަކާތްތަކާއި ރަހުމަތްތެރިންނާއި ބޭރުތެރޭގެ ތަޖުރިބާތަކާއި އިރުޝާދުދޭނެ މީހުންނާއި އަދި ޒިންމާ ނެގުމުގެ ފުރުސަތުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.

ސްކައުޓް ހަރަކާތުގެ ތެރެއިން އޭނާ ދަތުރުފަތުރު ކުރިއެވެ. އުނދަގޫ ހާލަތްތަކާ ކުރިމަތިލިއެވެ. ހިމާލަޔާ ފަރުބަދައަށް އެރިއެވެ. ސްކޫލާއި މުޖުތަމައު ތަމްސީލުކުރިއެވެ. އަދިވެސް އޭނާ ދަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފުރުސަތުތައް ހޯދަމުން، އޭރޯސްޕޭސް އިންޖިނިއަރަކަށް ވުމުގެ ހުވަފެން ހަގީގަތަކަށް ހެދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

ފަހަރުގައި ރަނގަޅު ސްކޫލަކުން ކޮށްދޭ ކަމަކީ ހަމައެކަނި އިމްތިހާނުން ފާސްވާން ކުދިން ތައްޔާރުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެކުދިންނަކީ ކޮން ބައެއްކަން އަމިއްލައަށް ހޯދައިގަތުމަށް ބޭނުންވާ ރައްކާތެރިކަމާއި، ގުޅުންތަކާއި އަދި ފުރުސަތުތައް ފަހިކޮށްދިނުމެވެ.

ރާއްޖޭގެ ތައުލީމީ ނިޒާމު ކުރިއެރުވުމާ މެދު ވިސްނާއިރު، ކޮންމެ ސްކޫލަކުންވެސް މި ސާދާ ސުވާލު ކޮށްލުން މުހިންމެވެ. "އަޅުގަނޑުމެންގެ ސްކޫލްގައި އުޅޭ ކުއްޖަކަށް ކުރެވޭނީ ކޮން ކަހަލަ އިހުސާސެއް ހެއްޔެވެ؟"

• އެއީ ހަމައެކަނި ހޯދާ މާކްސްތަކެއް ނޫނެވެ.
• އެއީ ހަމައެކަނި ލިބޭ އެވޯޑުތަކެއް ނޫނެވެ.
• އެއީ ހަމައެކަނި އިމްތިހާނުތަކުގައި ދަރިވަރުން ދައްކާ ނަތީޖާއެއް ނޫނެވެ.
• އެކަމަކު ސްކޫލްގައި އުޅޭއިރު ހަގީގަތުގައި އިހުސާސްވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
• ކުދިންނަކީ ކޮން ބައެއްކަން އެނގޭ މީހުން އުޅޭ ހެއްޔެވެ؟
• އެކުދިންގެ އަޑު އެހޭ ހެއްޔެވެ؟
• ކަމެއް ނޭނގޭ ކަމަށް އެއްބަސްވާން އެކުދިންނަށް ކެރޭ ހެއްޔެވެ؟
• ބިރެއް ނެތި އެހީއަށް އެދެވޭ ހެއްޔެވެ؟

ކުދިން ފިލާވަޅުތަކާއި، ތާވަލުތަކާއި، ނުވަތަ އިމްތިހާނުގެ ނަތީޖާ ހަނދާން ނެތޭ ފަހުންވެސް، ސްކޫލަކީ އެކުދިންގެ އަގު ވަޒަންކުރި، ބަލައިގަތް އަދި އިތުބާރުކުރި ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ހަނދާން ހުންނާނެއެވެ. އެއީ ހަގީގީ ތައުލީމެވެ. އެއީ ނަފްސާނީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ބިންގަލެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމައަކީ އެކަކުވެސް ބާކީކޮށްނުލާ، އަދި ފުރުޞަތުތައް ތަންމިނަށް ހުޅުވިފައި އޮންނަ ތަނަކަށްވުމަކީ، އެހީއަށް އެދިކުރާ ފޯނުކޯލް ކުރަންނުޖެހޭ މުޖުތަމައެއް ބިނާކުރުމުގައި މުހިންމުކަމެކެވެ.

ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ރައްކާތެރިކަން

ދެ ފަހަރަށް ޕެރަލިމްޕިކްސްގައި ބައިވެރިވި އަދި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ހައްގުތަކަށް ވަކާލާތުކުރާ ފަތުން (ފާތުމާތު އިބްރާހިމް) އާއެކު އަޅުގަނޑުގެ ޕޮޑްކާސްޓުގައި ދެކެވުނު ވާހަކަތަކުން، ނަފްސާނީ ރައްކާތެރިކަމާ މެދު މުޅިން ތަފާތު ނަޒަރަކުން ވިސްނާލަން އަޅުގަނޑަށް ފުރުސަތު ލިބުނެވެ.

ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން ފަދަ ނާޒުކު ހާލަތްތަކުގައި ތިބޭ މީހުންނަށް، ނަފްސާނީ ގޮތުން ރައްކާތެރި މުޖުތަމައެއް ބިނާކުރުމުގެ މާނައަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ފަތުން ބޮޑުވީ ފެނުމުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަމާ އެކުގައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާގެ މަންމަ އޭނާއަށް ތަންތަނަށް ދިއުމަށާއި، ފަތަން ދަސްކުރުމަށާއި، އުނގެނުމަށާއި، ދަތުރުކުރުމަށާއި އަދި އޭނާއަށް ކުރެވޭނީ ކޮން ކަންތައްތަކެއްތޯ ބަލަން ފުރުސަތު ދިނެވެ. އެހެން މީހުން އޭނާއަށް ވެދާނެ ގޮތަކާ މެދު ކަންބޮޑުވިއިރު، އޭނާގެ މަންމަ އިޚްތިޔާރުކުރީ މާބޮޑަށް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އިތުބާރު ކުރުމެވެ.

މިއިން ވަރަށް މުހިންމު ފިލާވަޅެއް ލިބެއެވެ.

ބައެއް ފަހަރު، މީހަކު ރައްކާތެރިކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި، ނޭނގި ނަމަވެސް އެމީހަކު ބަންދު ކުރެވެއެވެ. އެމީހުންގެ ބަދަލުގައި އަޅުގަނޑުމެން ގޮތް ނިންމަމެވެ. ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި، އެމީހުންނަށް އޮތް ފުރުސަތުތައްވެސް ހަނިކުރެވެއެވެ. އެމީހުން ރައްކާތެރިކުރަނީ ކަމަށް އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބުނަމުންދާއިރު، ހަގީގަތުގައި އެމީހުންގެ އަމިއްލަ މިނިވަންކަމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮތް އިތުބާރާއި ބައިވެރިވުން ދަނީ ހަނިކުރެވެމުންނެވެ.

އެހެންކަމުން، ނަފްސާނީ ރައްކާތެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި ގެއްލުމަކުން މީހަކު ސަލާމަތް ކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މީހުންގެ އަޑު އިއްވުމަށާއި އިޚްތިޔާރުތަކަށާއި ކަރާމާތަށާއި އަދި ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނަ މާހައުލެއް ބިނާކުރުމެވެ.

އެއްދުވަސްވަރެއްގައި ބުލީކުރުމުގެ ސަބަބުން ބޭރަށް ނުކުންނަން ބިރުގަތް ވާހަކަ ފަތުން ކިޔައިދިނެވެ. ފެނުމުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހަކަށް ލީޑަރަކަށް ވެވިދާނެތޯ މީހުން ސުވާލު އުފެއްދި ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. އަދި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ބައެއް މީހުންނަށް، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ މުސާރައަށް ނުވަތަ ނުކުޅެދުންތެރިކަމުގެ އިނާޔަތަށްވެސް އަމިއްލަ ބާރު ނޯންނަ ހިތްދަތި ހަގީގަތް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.

މިއީ ހަމައެކަނި ތަނަކަށް ވަދެ ނުކުމެވޭނެ އިންތިޒާމު ހުރުމުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. މިއީ އިންސާނީ ކަރާމާތުގެ ސުވާލެކެވެ.

https://sun.mv/sunpodcast/episode/142

އިމާރާތެއްގައި ރޭމްޕެއް ހުރި ނަމަވެސް، އެތަނަކީ ނަފްސާނީ ގޮތުން ރައްކާތެރި ތަނަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. މަސައްކަތުގެ މާހައުލެއްގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހަކަށް ވަޒީފާ ދީފައި އޮތް ނަމަވެސް، އެމީހާގެ އަޑު ނާހާ ނަމަ އެއީ ފުރިހަމަ ކަމެއް ނޫނެވެ. އާއިލާއަކުން މީހަކު ދެކެ ނުހަނު ލޯބިވީ ނަމަވެސް، ހުރިހާ މުހިންމު ނިންމުމެއް އެމީހާގެ ބަދަލުގައި އެހެން ބަޔަކު ނިންމާ ނަމަ އެއީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ.

އަދި ސިޔާސަތެއް ކަރުދާހުގައި ކިތަންމެ ފުރިހަމަޔަށް އޮތް ނަމަވެސް، އެ ސިޔާސަތެއްގެ ސަބަބުން އަސަރުކުރާ މީހުން އެ އެކުލަވާލުމުގައި ބައިވެރިނުކުރާ ނަމަ އޭގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ.

ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކަށް ފަތުން ދިން މެސެޖަކީ ސާދާ އަދި ބާރުގަދަ މެސެޖެކެވެ:

• އެ ތަޖުރިބާތަކުގެ ތެރޭގައި އުޅޭ މީހުންގެ އަޑު އަހާށެވެ.
• ފަހަރުގައި ހަގީގީ ބައިވެރިވުން ފެށެނީ އެ ހިސާބުންނެވެ.
• މީހުންނަށް އަމިއްލައަށް ވާހަކަދެއްކޭ ހާލަތުގައި، އެމީހުންގެ ބަދަލުގައި ވާހަކަ ނުދެއްކުމެވެ.
• ކަމެއް ކުރަން ފުރުސަތު ދިނުމުގެ ކުރިން، އެމީހަކަށް އެކަމެއް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ނުނިންމުމެވެ.
• މީހަކީ ހަމައެކަނި ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ނުވަތަ ނާޒުކު ހާލަތެއްގައި ހުރި މީހެއްގެ ގޮތުގައި ނުދެކުމެވެ.
• އަދި ރައްކާތެރިކުރުމާއި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަކީ ތަފާތު ދެ ކަމެއްކަން ދަނެގަތުމެވެ.

ނަފްސާނީ ގޮތުން ރައްކާތެރި މުޖުތަމައަކަށްވަނީ - ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް، ތިމާގެ އަޑުއަހާކަމާއި ބައިވެރިކުރާކަމާއި އިތުބާރުކުރާކަމާއި ފުރުޞަތުއޮތްކަމާއި ތިމާގެ ހިއްސާއަށް ފުރުޞަތު އޮންނާނެކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވުމުންނެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒިންމާއަކީ ހަމައެކަނި ނާޒުކު ހާލަތްތަކުގައި ތިބޭ މީހުން އަނިޔާއާއި ގޯނާއިން ސަލާމަތް ކުރުމެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ބިނާކުރަންވީ ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި ފުރިހަމައަށް ބައިވެރިވުމުގެ ރައްކާތެރިކަން އޮތް މުޖުތަމައެކެވެ.

https://sun.mv/sunpodcast/episode/141

ޚިދުމަތްތަކުގެސަބަބުން ދިރިއުޅުމުގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ތަސައްލީލިބުން

ނަފްސާނީ ހެލްޕްލައިނަށް ގުޅާ މީހަކާއި، ސްކޫލެއްގައި ބޮޑުވަމުން އަންނަ ކުއްޖަކާއި، ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހަކު މުޖުތަމައުގައި ބައިވެރިވާން ކުރާ މަސައްކަތަކީ މުޅިން ތަފާތު ތިން ކަމެއް ކަމަށް ހީވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި ހުރިހާ ކަމެއް ގުޅިފައިވަނީ އެއް މުހިންމު ސުވާލަކާއެވެ: މީހަކަށް ތިމާ އިތުބާރުކުރުމުން ދެންވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟

• މީހަކު "އަހަންނަށް އެހީތެރިކަން ބޭނުންވެޔޭ" ބުނުމަށްފަހުގައެވެ.
• ކުއްޖަކު ކްލާހުގައި އަތް އުފުލާލުމަށްފަހުގައެވެ.
• މީހަކަށް ކުށެއް ކުރެވުމަށްފަހުގައެވެ.
• ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހަކު "އަހަންނަށް ފުރުސަތެއް ދީބަލާށޭ" ބުނުމަށްފަހުގައެވެ.
• ހިމޭނުން ހުރި މީހަކު އެންމެ ފަހުން ވާހަކަދައްކަން ފެށުމަށްފަހުގައެވެ.
• އެއަށްފަހު ލިބޭ ޖަވާބަކީ އިތުބާރު ވަރުގަދަކޮށްދޭ ނުވަތަ އިތުބާރު ކަނޑުވާލާ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ.

ދޮރެއް ހުޅުވައިދިނުމަކީ ހަމައެކަނި ފެށުމެވެ. އެ ދޮރުން ވަދެގެން ދެވޭނެ މަންޒިލެއް އޮންނަންވާނެއެވެ. ފަހަރުގައި ނަފްސާނީ ރައްކާތެރިކަމަކީ - ވާހަކަދެއްކުަމަށާއި ސުވާލުކުރުމަށާއި ހިތްވަރުކުރުމަށާއި ކަންކަމުގައިބައިވެރިވުމަށާއި އެހީއަށްއެދުމަށާއި އެހީތެރިކަންހޯދުމަށާއި ނާކާމިޔާބއާއި ކުރިމަތިލުމުގައި ރައްކާތެރިކަން އިހުސާސްކުރެވޭ ގުޅުންތަކެއްްގެ މައްޗަށް ބިނާކުރެވިފައިވާ މާހައުލެއް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމެވެ.

އަދި ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަމާއި ހިތްވަރާއި ފުރުސަތު ލިބެންދެން އެ ގުޅުމުގެ ތެރޭގައި ދެމިހުރުމުގެ ރައްކާތެރިކަމެވެ. އޯގާތެރި މުޖުތަމައެއްގެ މިންގަނޑަކީ ހަމައެކަނި ލިބެންހުރި ޚިދުމަތްތަކެއް ނޫނެވެ. ކަނޑައެޅި ސިޔާސަތުތަކެއް ނޫނެވެ. ފެށި މަޝްރޫއުތަކެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ހިދުމަތް ހޯދި މީހުންގެ އަދަދު އެކަންޏެއްވެސް ނޫނެވެ. އެ ނިޒާމުތަކުގެ ތެރެއިން މީހުންނަށް ކުރެވުނު ތަޖުރިބާ އަޅުގަނޑުމެން އޮޅުންފިލުވަން ޖެހެއެވެ.

• ކުއްޖަކު އަތް އުފުލާލުމުން ދެން ވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
• ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހަކު ބައިވެރިވާން އެދުމުން ދެން ވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
• މުވައްޒަފަކު ކަންބޮޑުވުމެއް ފާޅުކުރުމުން ދެން ވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
• ޒުވާނަކު އޭނާ އުޅެނީ ދަތި ހާލެއްގައި ކަމަށް ބުނުމުން ދެން ވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
• އަދި މީހަކު ނުހަނު ހިތްވަރުކޮށްފައި: "އަހަންނަށް އެހީއެއް ބޭނުން" އޭ ބުނުމުން ދެން ވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ

ނަފްސާނީ ރައްކާތެރިކަން އޮތްކަން އެންމެ ބޮޑަށް ބުނެދެނީ، އެފަދަ ސުވާލަކަށްފަހު ދެން ކަންތައްވާ ގޮތުންނެވެ.