އެމެރިކާއިން އެކުލަވާލާފައިވާ "ޓެރަރިޒަމަށް ވާގިވެރިވާ ގައުމުތަކުގެ ލިސްޓު" ނުވަތަ ސްޓޭޓް ސްޕޮންސާ އޮފް ޓެރަރިޒަމްގެ ލިސްޓުން ސީރިއާ އުނިކުރުމަށް އެމެރިކާގެ ސަރުކާރުން ނިންމައިފިއެވެ.
މިކަން ހާމަކުރައްވާފައިވަނީ ތުރުކީގެ ވެރިރަށް އަންކާރާގައި ކުރިއަށްދިޔަ ނޭޓޯ ސަމިޓުގެ ހަވާސާގައި، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕާއި ސީރިއާގެ ރައީސް އަހުމަދު އައްޝަރްއާ ބޭއްވެވި ބައްދަލުކުރެއްވުމަށް ފަހުގައެވެ.
އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިއީ ސީރިއާގެ ރައްޔިތުންނަށް އުޖާލާ މުސްތަގުބަލެއް ހޯދައިދިނުމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕް އެޅުއްވި ތާރީޚީ ފިޔަވަޅެކެވެ. އެމެރިކާގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުން މި ނިންމުމަށް ހުރަސް ނާޅައިފިނަމަ، ކުރިއަށް އޮތް 45 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި ނިންމުމަށް އަމަލުކުރަން ފަށާނެއެވެ. މިއީ އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ސީރިއާއާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަށް ނިމުން ގެނުވާނެ ކަމެކެވެ.
މިއަހަރުގެ ނޭޓޯ ސަމިޓުގެ ތެރެއިން ބޭއްވި މި ބައްދަލުކުރެއްވުމުގައި، ސީރިއާގެ ރައީސް އަހުމަދު އައްޝަރްއާ ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ މަސައްކަތްޕުޅުތަކަށް ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ތައުރީފުކުރައްވާފައެވެ. އަލް ޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކުރިން ހަނގުރާމަވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އުޅުއްވުމަށްފަހު، 2024 ވަނަ އަހަރު ބައްޝާރުލް އަސަދުގެ ވެރިކަން ވެއްޓުމާ ގުޅިގެން، އައްޝަރްއާ މިހާރު މަސައްކަތްކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ ސީރިއާ އެއްބައިވަންތަ ކުރެއްވުމަށެވެ. ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ސީރިއާ އެއްބައިވަންތަ ކުރުމުގައި އައްޝަރްއާ ގެންދަވަނީ ގަބޫލުކުރަން ދަތިވާހާ ފުރިހަމަ މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް ކުރައްވަމުންނެވެ. އަދި ކުރީގެ ސަރުކާރުގެ ސަބަބުން ސީރިއާ އޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަލާކުވެފައި ކަމަށްވެސް ޓްރަމްޕް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
ނޭޓޯގެ 32 ގައުމުގެ ވެރިން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި މި ސަމިޓުގައި، ޔޫކްރެއިންގެ މައްސަލައިގެ އިތުރުން މެދުއިރުމަތީގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުންވެސް ދަނީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާކުރަމުންނެވެ.
ސީރިއާގެ މައްޗަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަށް މީގެ ކުރިން ލުއިތަކެއް ދިން ނަމަވެސް، ޓެރަރިޒަމަށް ވާގިވެރިވާ ގައުމުތަކުގެ ލިސްޓުގައި އެ ގައުމު އޮތުމުގެ ސަބަބުން، އެމެރިކާގެ ކުންފުނިތަކަށް ސީރިއާގައި ވިޔަފާރިކުރުމަށް ގާނޫނީ ގޮތުން ބޮޑެތި ހުރަސްތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ. އެމެރިކާގެ މާލީ އިދާރާތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ސީރިއާގެ އިގުތިސާދު ކޮޅަށްޖެހުމަށް ބޭނުންވާ ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ގެނައުމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ހުރަހަކީ މި ލިސްޓުގައި އެ ގައުމު އޮތުމެވެ. ނަމަވެސް، މި ލިސްޓުން ސީރިއާ އުނިކުރުމާއެކު، ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރިއާއި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމަށް މާކޯ ރޫބިއޯ ވިދާޅުވިއެވެ.
އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިކަމުގެ ސަބަބުން ސީރިއާ އަލުން ބިނާކުރުމަށް ފުރުސަތު ލިބި، ސީރިއާގެ ރައްޔިތުންނަށް އާ ސަފުހާއެއް ހުޅުވިގެންދާނެއެވެ. އަދި ސުލްހަވެރި، އެއްބައިވަންތަ ސީރިއާއެއް އޮތުމަކީ ހަމައެކަނި އެ ސަރަހައްދަށް ނޫން ކަމަށާއި، މުޅި ދުނިޔެއަށްވެސް އޭގެ ފައިދާ ކުރާނެ ކަމެއް ކަމަށް ރޫބިއޯ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. މި ނިންމުމަކީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު ރައީސް ޓްރަމްޕް ނެރުއްވި ރިޔާސީ ގަރާރެއްގެ ދަށުން ފެށި މުރާޖައާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެވެ.
އެމެރިކާއިން ސީރިއާއާ މެދު ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތަށް މި ގެނައި ބަދަލާ ގުޅިގެން، އިސްރާއީލުން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ. އިސްރާއީލަކީ ތާރީޚީ ގޮތުން ސީރިއާއާ ދެކޮޅުވެރި ގައުމަކަށް ވާއިރު، އިސްރާއީލުން ގެންދަނީ މެދުކެނޑުމެއްނެތި ސީރިއާއަށް ވައިގެ ހަމަލާތައް ދެމުންނެވެ.
ޓްރަމްޕް މީގެ ކުރިން ވަނީ ސީރިއާއިން އިސްރާއީލާއެކު ސުލްހަ ގާއިމުކުރުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. ނަމަވެސް، އެކަމުގައި އެދެވޭ ކުރިއެރުމެއް ނުލިބުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، އެމެރިކާއިން ވަނީ ސީރިއާ ޓެރަރިސްޓް ލިސްޓުން އުނިކުރުމަށް ނިންމާފައެވެ.
މެދުއިރުމަތީގައި އީރާނުގެ ނުފޫޒު ކުޑަކުރުމަށް އެމެރިކާއިން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން، ސީރިއާއާއެކު ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަކީ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް މަޝްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ލުބުނާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ހިޒްބުﷲ ޖަމާއަތާ ދެކޮޅަށް އަސްކަރީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި އިސްރާއީލުގެ ބަދަލުގައި ސީރިއާއަށް އިސްދައުރެއް އަދާކުރެވިދާނެ ކަމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕް ދާދި ފަހުން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ލުބުނާނުގެ މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް އަސްކަރީ ގޮތުން ވަނުމުގެ އެއްވެސް ވިސްނުމެއް ނެތް ކަމަށް ސީރިއާގެ ރައީސް އައްޝަރްއާ ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.
އެމެރިކާގެ ޓެރަރިޒަމަށް ވާގިވެރިވާ ގައުމުތަކުގެ ލިސްޓުގައި ސީރިއާ ހިމަނާފައިވަނީ 1979 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ކުރީގެ ރައީސް ބައްޝާރުލް އަސަދާއި އޭނާގެ ބައްޕަ ހާފިޒް އަސަދުގެ ވެރިކަމުގައި، ފަލަސްތީނުގެ ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާއަތްތަކަށް ސީރިއާއިން ހިމާޔަތް ދީފައިވާ ކަމަށް އެމެރިކާއިން ތުހުމަތުކުރިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި 1986 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލުގެ އެލް އަލް އެއާލައިންގެ ބޯޓަކަށް ބޮމުގެ ހަމަލާއެއް ދޭން އުޅުމުގެ ތުހުމަތުވެސް ހިމެނެއެވެ. އަދި ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި، ސީރިއާ މި ލިސްޓުގައި އޮތުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކަށް ވެފައިވަނީ އީރާނާއެކު ބާއްވަމުން އައި ގުޅުމާއި، ލުބުނާނުގެ ހިޒްބުﷲ ޖަމާއަތަށް ދެމުން އައި އެހީތެރިކަމެވެ.
އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ސީރިއާ މި ލިސްޓުން އުނިކުރުމަށް ނިންމީ، ކުރިމަގުގައި ބައިނަލްއަގުވާމީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލުތަކަށް ސީރިއާއިން އެއްބާރުލުން ނުދޭނެ ކަމުގެ ރަސްމީ ޔަގީންކަން ރައީސް އައްޝަރްއާ ދެއްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. ސީރިއާ މި ލިސްޓުން އުނިކުރުމުން، ދެން މި ލިސްޓުގައި ބާކީ އޮންނާނީ އީރާނާއި، އުތުރު ކޮރެއާ އަދި ކިއުބާއެވެ.
މި މައްސަލައިގައި އެމެރިކާގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް 45 ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް މިހާރު ވަނީ ދީފައެވެ.