ލިޔުއްވީ: ބްރިގޭޑިއާ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔާޑް) އަޙްމަދު ނިލާމް
އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޕާލަމެންޓުގައި މިހާރު ހިނގަމުންދާ ކަންކަމަކީ ފޯޅަވަހީގެ މުސްތަޤުބަލާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލަން ލިބުނު މުހިންމު ފުރުސަތެކެވެ. ދާއިމީ އަދި ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތު ހުރި މުހިންމު ނިންމުންތައް ޕާލަމެންޓްގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް އައުމަކީ ދީމިޤްރާތީ ހަމަތަކާއި ޤާނޫނުގެ ބާރު ނެގެހެއްޓުމަށް ލިބޭ ބާރެކެވެ. މިގޮތުން، މިހާރު މިއޮތް ދުވަސްވަރަކީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ، ޤާނޫނީ ބިންގަލެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ހައްލަކާމެދު އިތުބާރު އާލާކުރަން ލިބޭ ރަނގަޅު ފުރުސަތެކެވެ.
ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލައަކީ އާންމުކޮށް އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސް އާއި ދެމެދު އޮތް ދެ ގައުމުގެ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެވުނު ނަމަވެސް، މީގެ ތާރީޚީ އަދި ޤާނޫނީ ކަންކަން މިއަށްވުރެ ފުޅައެވެ. ފޯޅަވައްސާ ގުޅޭގޮތުން ތާރީޚީ މަސްލަހަތުތަކެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އޮތްކަން ރާއްޖެއިން އަބަދުވެސް ދަމަހައްޓާފައިވެއެވެ. މިއީ މުޅި އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދަށް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރުވާ މައްސަލައެކެވެ.
އިންޑިއާ ކަނޑަކީ މިހާރު ހަމައެކަނި ދަތުރުފަތުރުކުރާ ކަނޑުގެ މަގެއް ނޫނެވެ. މިއީ އިސްތިރާޖީ ގޮތުން ދުނިޔޭގެ މުހިންމު އެއް ސަރަހައްދެވެ. ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރިއާއި، ހަކަތައާއި މައިގަނޑު ވަސީލަތްތައް، އިލެކްޓްރޯނިކްސް މުވާސަލާތީއާއި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން ގުޅިފައިވަނީ މި ކަނޑާ އެވެ. އަދި މި ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ އެތަކެއް މިލިއަން މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޔަގީންކަން އޮތީވެސް މިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މި ސަރަހައްދުގެ ހަމަޖެހުން ބިނާވެފައިވަނީ ހަމައެކަނި ވަރުގަދަ ދިފާއީ ބާރުތަކުގެ މައްޗަށް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އޭގެ އިތުރުން ޤާނޫނީ ޔަގީންކަމާއި، އެކި ގައުމުތަކުގެ އިތުބާރާއި، ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ އެކުވެރި ގުޅުމުގެ މައްޗަށެވެ.
އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ފޯޅަވަހީގެ ރައްޔިތުން މުޒާހަރާކުރަނީ ---
ދެމެހެއްޓެނިވި ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަކީ، ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ގާބިލުކަމުން ލިބޭ އެއްޗެއް ނޫންކަން ތާރީޚުން ސާބިތުވެއެވެ. ޤާނޫނީ ޔަގީންކަމާއި، ގައުމުތަކާއި ބައިނަލްއަގްވާމީ ފަރާތްތަކުގެ މަޝްވަރާތަކާއި، އެއްބަޔަކު
އަނެއް ބަޔަކަށް ކުރާ އިތުބާރު ބޮޑުވުމާއިއެކު، ސަރަހައްދީ އެއްބާރުލުން އިތުރަށް ބަދަހިވެގެންދެއެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ކަނޑުގެ ސަލާމަތާއި، އިންސާނީ އެހީތެރިކަމާއި، ސަރަހައްދީ ކާރިސާތަކަށް ތައްޔާރުވެ ތިބުމާއި، ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމާއި، މަސްވެރިކަމާއި، ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކާއި، އަދި "ބްލޫ އިކޮނޮމީ" (ކަނޑުގެ ވަޞީލަތްތައް ގުޅިފައިވާ އިޤްތިޞާދެއް) ކުރިއެރުވުމުގައި ގުޅުންތައް ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ.
އެހެންކަމުން، ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލައަކީ، ހަމައެކަނި ސިޔާދަތީ ބާރުގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މިއީ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކާއި އިތުބާރު ބޮޑުކޮށް، ހަމަނުޖެހުން ކުޑަކޮށް، އެއްބާރުލުން ދެމެހެއްޓޭނެ މާހައުލެއް އުފެއްދުމާ ގުޅުންހުރި މައްސަލައެކެވެ. މިއީ މި ސަރަހައްދުގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ޒިންމާ އުފުލާ ބޮޑެތި އަދި ކުދި ގައުމުތަކަށް ލިބޭނެ އިސްތިރާޖީ މުހިންމު ފައިދާއެކެވެ.
އޭރު ފޯޅަވަހީގައި ތިބި ބައެއްގެ މަސްލަހަތަކީވެސް މި މައްސަލައިގެ ވަރަށް މުހިންމު ބައެކެވެ. އެ މީހުންގެ ތާރީޚާއި މުސްތަޤުބަލަކީ މި މައްސަލައިގެ ޤާނޫނީ އަދި އިސްތިރާޖީ ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މުހިންމު އިންސާނިއްޔަތާއި ގުޅިގެންވާ ކަމެކެވެ.
އިނގިރޭސިވިލާތަކީ، ޕާލަމެންޓްގެ ދީމިޤްރާތީ ނިޒާމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ހަމަތަކާއި، ޤާނޫނުގެ ބާރު ނެގެހެއްޓުމުގައި ދިގު ތާރީޚެއް އޮތް ގައުމެކެވެ. މިހާރު މި ހިނގާ ކަންކަމުން ދައްކުވައިދެނީ މި އާދަކާދަތައް ދަމަހައްޓައި، ގައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުހިންމު މައްސަލަތަކުގައި ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އަމަލުކުރާ ކަމެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން، ނިމިގެން އަންނަ ނަތީޖާއަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި، ދެފުށް ފެންނަ، އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން ޤަބޫލުކުރެވޭ ނަތީޖާއަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލައަކީ އަބަދުވެސް ސުލްހަވެރި ޑިޕްލޮމަސީއާއި، ތާރީޚީ ހަޤީޤަތްތަކާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުތަކުގެ ތެރެއިން ބަލަމުން އައި މައްސަލައެކެވެ. މި ވިސްނުމަކީ ދުނިޔޭގައި ހިނގާ ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް، ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުމަށް އިސްކަންދޭ ވިސްނުމެކެވެ. ހަމަނުޖެހުމަށްވުރެ މަޝްވަރާއަށް އިސްކަންދީ، އެއްބައިވަންތަކަމާއި އިތުބާރަށް އިސްކަންދޭނަމަ ހަމަޖެހުން ވަރުގަދަވެގެންދާނެއެވެ.
ފޯޅަވަހި:
އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ހަމަޖެހުމަކީ މި ކަނޑާ ގުޅިފައިވާ ކޮންމެ ގައުމަކަށްވެސް ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ. ރައްކާތެރި ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރުގެ މަގުތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރިއަށް ކުރިއެރުން ލިބެއެވެ. ކަނޑުފޭރުމާއި، ޤާނޫނާ ޚިލާފު މަސްވެރިކަމާއި، ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ހިންގާ ނުހައްގު ބަދަކުރުމާއި އަދި ގުދުރަތީ ކާރިސާތަކާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް ވަރުގަދަވެއެވެ. ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމުން ފަހުގެ ޖީލުތަކަށްޓަކައި ކަނޑުގެ ވަޞީލަތްތައް ރައްކާތެރިކުރެވެއެވެ. ސަރަހައްދީ ވިޔަފާރިއާއި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް އިތުރުވުމުން ދެކުނު އޭޝިއާއާއި އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ގައުމުތަކުގެ އިޤްތިސާދީ ކުރިއެރުމަށް ފުރުސަތުތައް ފަހިވެގެންދެއެވެ.
މި ފުޅާ މާނައިގައި ބަލާއިރު، ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލައިގެ މުހިންމުކަން ހަމައެކަނި ޖަޒީރާބިންތަކުގެ ސަރަހައްދުގެ އިމުގެ ތެރެއަށް ބިނާވެފައި ނެތެވެ. މިއީ ޤާނޫނާއި، ހިމެނޭ ބައެއްގެ ޞުލްހަވެރި އެއްބައިވަންތަކަމާއި، ރައްކާތެރިކަމާއި، ސަރަހައްދީ އެއްބާރުލުމާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ. މި ހަމަތައް އެއްވާނަކަށް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނަމަ، އޭގެ ނަތީޖާއަކީ ސަރަހައްދީ ރައްކާތެރިކަމާއި ގައުމުތަކުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ބަދަހި ގުޅުމެވެ.
އެހެންކަމުން، މިހާރު މިހިނގާ ދުވަސްވަރަކީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ބަދަލެއް އަންނަ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. މިއީ ހަމަޖެހުމާއި، އެއްބާރުލުމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އިހުތިރާމު ކުރުމާއި، ގުޅިގެން ތަރައްގީކުރުމަށް އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދަށް ލިބިދޭ ފުރުސަތެކެވެ. ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތާއި އެކަހެރިނުކޮށް އެއްބައިވަންތަކަމާއިއެކު ޞުލްހައިގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އިތުބާރަކީ ގައުމުތަކުގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުމަށާއި ސަރަހައްދީ ސަލާމަތީ އޮނިގަނޑަށް ލިބޭ ބޮޑު ބާރެކެވެ.
އެންމެ ފަހަށް ދަންނަވާނީ، ދެމެހެއްޓެނިވި ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން މިނާނީ ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ގާބިލުކަމުންނެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުއައްސަސާތަކުގެ ޤާބިލުކަމާއި، ސަރަހައްދީ ބައިވެރިންގެ އިތުބާރާއި، އަދި އުނދަގޫ މައްސަލަތައް ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ހައްލުކުރުމުގެ ކުޅަދާނެކަމުގެ މައްޗަށެވެ. ޤާނޫނީ ޔަގީންކަމާއި، ގައުމުތަކުގެ އަދި މުއައްސަސާތަކުގެ މަޝްވަރާތަކާއި، ސަރަހައްދީ އެއްބާރުލުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ މުސްތަޤުބަލަކީ ރައްކާތެރި، ފާގަތި އަދި ބަދަހި އިންޑިއާ ކަނޑެއް ބިނާކުރުމަށް އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ ބިންގަލެވެ.