ދުނިޔޭގެ މާލީ ނިޒާމުގައި އެމެރިކާ ޑޮލަރުން ކުރަމުން އައި ރަސްކަމަށް ފަހަކަށް އައިސް ކުރިމަތިވަމުންދާ ގޮންޖެހުންތަކާއެކު، "ޑީ-ޑޮލަރައިޒޭޝަން" ނުވަތަ ޑޮލަރަށް ބަރޯސާވުން ކުޑަކުރުމުގެ ބަހުސް ވަނީ އަނެއްކާވެސް ހޫނުވެފައެވެ. ދުނިޔޭގެ ރިޒާވް ކަރަންސީގެ ގޮތުގައި ޑޮލަރަށް އޮތް މަޤާމު ހީނަރުވަމުންދާކަމުގެ ނިޝާންތައް ފެންނަން ފަށާފައިވާއިރު، މިކަމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދަށް ކުރާނެ އަސަރުތަކާމެދު މާހިރުން ދަނީ އިންޒާރު ދެއްވަމުންނެވެ.
އިންޓަނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑު (އައިއެމްއެފް) ގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން، ދުނިޔޭގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުތަކުގެ ރިޒާވްގައި ޑޮލަރު ހިއްސާކުރާ މިންވަރު ވަނީ ދަށަށް ދާން ފަށާފައެވެ. އެގޮތުން 2000 ވަނަ އަހަރު 70 އިންސައްތައިގައި ހުރި ޑޮލަރުގެ ހިއްސާ، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 56 އިންސައްތައަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. މިއީ ޑޮލަރުގެ ބާރު ކުއްލިއަކަށް ކެނޑިގެންދާނެ ކަމެއް ނޫން ނަމަވެސް، މިއީ ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ދެމިއޮތް މާލީ ނިޒާމަށް އަންނަމުންދާ ލަސް ނަމަވެސް ބޮޑު ބަދަލެކެވެ.
ޑޮލަރުގެ ބާރު ކެނޑިއްޖެނަމަ ވާނީ ކިހިނެއް
އިޤްތިޞާދީ މާހިރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ޑޮލަރުގެ ރިޒާވް ކަރަންސީ ސްޓޭޓަސް ގެއްލިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ވަރަށް ބޮޑަށް ހީނަރުވެއްޖެނަމަ، އޭގެ އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާނީ ޚުދު އެމެރިކާއަށެވެ.
މިހާރު އެމެރިކާއަށް ލިބިފައިވާ "އެގްޒޯބިޓަންޓް ޕްރިވިލެޖް" ނުވަތަ އާދަޔާ ޚިލާފު އިމްތިޔާޒުގެ ސަބަބުން، އެ ޤައުމަށް ވަރަށް ފަސޭހައިން އަދި ކުޑަ އިންޓްރެސްޓެއްގައި ދަރަނި ނެގެއެވެ. ނަމަވެސް ޑޮލަރަށް އޮންނަ ޑިމާންޑު ކުޑަވެއްޖެނަމަ، އެމެރިކާގެ ދަރަނި ނެގުމުގެ އަގު އުފުލި، އެ ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދަށް ބޮޑެތި ލޮޅުންތަކެއް އަރާނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން އެމެރިކާއަށް އެތެރެކުރާ މުދަލުގެ އަގުބޮޑުވެ، އިންފްލޭޝަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެއެވެ.
ބަދަލުވަމުންދާ ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރި
މި ބަދަލު އަންނަން މެދުވެރިވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، އެމެރިކާއިން ޑޮލަރު "ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި" ބޭނުންކުރަމުންދާ ކަމުގެ ކަންބޮޑުވުމެވެ.
ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ރަޝިޔާ އަދި ޗައިނާ ފަދަ ޤައުމުތަކުން ވަނީ ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތްތައް ހިންގުމަށް ޑޮލަރު ނޫން ގޮތްތައް ހޯދަން ފަށާފައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ތެލުގެ ވިޔަފާރީގައި ޗައިނާގެ ޔުއާން ބޭނުންކުރުން އިތުރުވަމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން "ބްރިކްސް" (BRICS) ގެ ޤައުމުތަކުން ވެސް ދަނީ ޑޮލަރަށް ބަރޯސާވުން ކުޑަކުރުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ.
ރަނާއި އެހެނިހެން ކަރަންސީތަކުގެ ދައުރު
ޑޮލަރުގެ ބަދަލުގައި ޤައުމުތަކުން ރައްކާކުރާ ރިޒާވްގެ ބާވަތްތައް ވެސް ދަނީ ބަދަލުވަމުންނެވެ. މިދިޔަ އަހަރު އަދި މި އަހަރު ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ރަނުގެ އަގު ރެކޯޑު މިންވަރަކަށް އުފުލިގެން ދިޔައީ، މަރުކަޒީ ބޭންކުތަކުން ޑޮލަރުގެ ބަދަލުގައި ރަން ގަތުން އިތުރުކުރުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ޔޫރޯ، ޖަޕަނީޒް ޔެން، އަދި ޗައިނާގެ ޔުއާން ފަދަ ކަރަންސީތަކުގެ ދައުރު ފުޅާވަމުންދާކަން ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކައެވެ.
ރާއްޖެ ފަދަ ޤައުމުތަކަށް ކުރާނެ އަސަރު
ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ އިމްޕޯޓަށް ބަރޯސާވާ ކުދި ޤައުމުތަކަށް މި ބަދަލުތަކުގެ އަސަރު ސީދާ ގޮތެއްގައި ކުރާނެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ރުފިޔާ ޑޮލަރާ ގުޅުވާލެވިފައި (ޕެގް ކުރެވިފައި) ވުމާއެކު، ޑޮލަރުގެ އަގަށް އަންނަ ލޮޅުންތަކަކީ ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރީގައި ބޭނުންކުރާ ކަރަންސީތައް އިތުރުވެ، ނިޒާމު ބައިބައިވެގެން ހިނގައްޖެނަމަ، ބޭރު ފައިސާ ހޯދުމަށާއި ވިޔަފާރި ކުރުމަށް އައު ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެ ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާކުރައްވައެވެ.
ކޮންމެއަކަސް، ޑޮލަރުގެ ރަސްކަން ނިމުމަކަށް އައުމަކީ އެއްރޭ ނުވަތަ ދެރެއަކުން ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މިހާރު ފެންނަމުންދާ މަންޒަރުތަކުން އެނގެނީ ދުނިޔޭގެ މާލީ ނިޒާމު މަޑުމަޑުން ނަމަވެސް ބަދަލުވަމުންދާ ކަމެވެ. އަދި މި ބަދަލުތަކަށް ހޭލުންތެރިވެ، ތައްޔާރުވެ ތިބުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.