މިއަދުގެ ހަމަލާތަކުގައި އީރާނުގެ ރޫޙާނީ ލީޑަރު އާޔަތުﷲ ޢަލީ ޚާމަނާއީ އަވަހާރަ ކޮށްލާފައިވާ ކަމަށް އިސްރާއީލުން މި ވަނީ ބުނެފައެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން އަދި އެކަން ޔަގީން ކޮށެއް ނުދެއެވެ. މިހާ ބޮޑު ހަމަ ނުޖެހުމެެއް އުފެދިފައިވަނިކޮށް ގިނަ ބަޔަކު ހިތުގައި އުފެދޭނެ އެއް ސުވާލަކީ ޚާމަނާއީ އަވަހާރަވެއްޖެނަމަ ދެން އީރާނުގެ ކަންކަން ހިނގާނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ.
މީގެ 37 އަހަރު ކުރިން 1989 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އީރާނުގެ އެންމެ މަތީ ބާރުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ޚާމަނާއީއަށްފަހު، އީރާނުގެ މިސްރާބު ބަދަލުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު ވަނީ އުފެދިފައެވެ.
އީރާނުގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 111 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން، ރޫޙާނީ ލީޑަރު އަވަހާރަވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާނުކުރެވޭފަދަ ހާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ، އާ ލީޑަރަކު ހޮވުމުގެ ޒިންމާ އޮންނަނީ "އެސެމްބްލީ އޮފް އެކްސްޕާޓްސް" (މާހިރުންގެ މަޖިލިސް) އަށެވެ. މިއީ 88 ދީނީ އިލްމުވެރިންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ މަޖިލީހެކެވެ. މި މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުން ހޮވަނީ ރައްޔިތުންގެ ވޯޓަކުން ކަމަށް ވިޔަސް، ވާދަކުރާ ކެންޑިޑޭޓުންނަކީ ގާޑިއަން ކައުންސިލުން ވަރަށް ބޮޑަށް ސްކްރީންކޮށް، ނިޒާމަށް ވަފާތެރި ބޭފުޅުންކަން ކަށަވަރުކޮށްފައިވާ ބޭފުޅުންނެވެ.
އާ ލީޑަރަކު ކަނޑައެޅުމާ ހަމައަށް، ޤައުމު ހިންގުމުގެ ވަގުތީ ޒިންމާ ނަގާނީ ތިން ބޭފުޅުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ކައުންސިލަކުންނެވެ. އެއީ އީރާނުގެ ރައީސާއި، އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރާއި، އަދި ގާޑިއަން ކައުންސިލްގެ ފިޤުހު އިލްމުވެރިންގެ ތެރެއިން ހޮވާލެވޭ ބޭފުޅެކެވެ. ދެހާސް ސައްވީސް ވަނަ އަހަރު ހެލިކޮޕްޓަރު ވެއްޓި ރައީސް އިބްރާހީމް ރައީސީ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން، ވެރިކަމުގެ ވާދަވެރިކަމުގެ މައިދާނަށް ވަނީ ބޮޑު ހުސްކަމެއް އައިސްފައެވެ. މީގެ ކުރިން ރައީސީއަކީ ޚާމަނާއީއަށްފަހު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް އެންމެ ބޮޑަށް ބެލެވުނު އެއް ބޭފުޅާއެވެ.
މިހާރު އެންމެ ގަދަޔަށް ދެކެވޭ ވާހަކައަކީ ޚާމަނާއީގެ ދަރިކަލުން، މުޖުތަބާ ޚާމަނާއީ، 56، އަށް ވެރިކަން ލިބިވަޑައިގަތުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު ވާހަކައެވެ. މުޖުތަބާއަކީ އާންމުންގެ ތެރެއަށް ނުކުމެވަޑައިގެން އުޅުއްވާ ބޭފުޅެއް ނޫން ނަމަވެސް، އޭނާއަކީ "އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް" (އައިއާރުޖީސީ) އާ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ، އަދި ބައްޕާފުޅުގެ އޮފީހުގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓެވުމުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ. އީރާނުގެ އިންޤިލާބީ އުޞޫލުތަކުގައި "ވާރުތަވެރިކަން" ނުވަތަ ރަސްކަމުގެ ސިފަ ޖެހުމަކީ މަނާކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، މުޖުތަބާގެ ބާރުގަދަކަމާއި ސަލާމަތީ ބާރުތަކުގެ ތާއީދު އޮތުމުން މިއީ ވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އެސެމްބްލީ އޮފް އެކްސްޕާޓްސްގެ މެމްބަރު އަދި ގާޑިއަން ކައުންސިލްގެ މެމްބަރު ޢަލީ ރިޒާ އަޢުރާފީ ފަދަ ބޭފުޅުންގެ ނަންތައް ވެސް ލިސްޓުގައި ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، ކޮންމެ ބޭފުޅަކު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް، އެންމެ ފަހު ބަސް ބުނާނެ "ކިންގްމޭކާ" އަކަށް ވާނީ އައިއާރުޖީސީއެވެ. އެއީ އީރާނުގެ އިޤްތިޞާދާއި އަސްކަރީ ބާރުގެ ބޮޑު ބައެއް ކޮންޓްރޯލްކުރާ މުއައްސަސާއަށް ވާތީއެވެ.
ޚާމަނާއީގެ ވެރިކަމުގައި އީރާނުން ވަނީ "އެކްސިސް އޮފް ރެސިސްޓެންސް" ގެ ނަމުގައި ސަރަހައްދީ ވިއުގައެއް ބިނާކޮށްފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ލުބުނާނުގެ ޙިޒްބުﷲ، ފަލަސްތީނުގެ ޙަމާސް، އަދި ޔަމަނުގެ ޙޫޘީން ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް 2024 އަދި 2025 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލުން ދިން ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކުގައި ޙިޒްބުﷲ ގެ ލީޑަރު ޙަސަން ނަސްރުﷲ އާއި ޙަމާސްގެ ލީޑަރުން އަވަހާރަވުމުން، މި ވިއުގައަށް ވަނީ ބޮޑު ލޮޅުމެއް އަރާފައެވެ.
އާ ލީޑަރަކު އައްޔަންކުރެވުމުން، އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަށް ކުއްލި ބަދަލެއް އައުމަކީ ނާދިރު ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް މުޖުތަބާ ފަދަ ބޭފުޅަކު ވަޑައިގެންފިނަމަ، ހުޅަނގާ ދެކޮޅު ސިޔާސަތުތައް އިތުރަށް ހަރުކަށިވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. ނަމަވެސް، އެތެރޭގެ އިޤްތިޞާދީ ދަތިކަމާއި ޒުވާނުންގެ މެދުގައި އުފެދިފައިވާ ހިތްހަމަނުޖެހުންތަކާ ހުރެ، އާ ލީޑަރަކަށް ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. ޚާމަނާއީ ނެތް ދުވަހަކުން އީރާނުގެ އެތެރޭގެ ހަމަޖެހުން ދެމެހެއްޓުމަކީ އައިއާރުޖީސީއަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އިމްތިހާނަށް ވެގެންދާނެއެވެ.